
Жер асты суларының радиоактивті ластануы табиғи да, техногендік те болуы мүмкін. Жер асты суларының табиғи ластануы су жүретін жыныстармен байланысты. Табиғи судағы табиғи радиоактивті нуклидтердің концентрациясы айтарлықтай өзгереді. Сонымен қатар, жер үсті суларының радиоактивтілігі өте аз. Жер асты суларында ол су жүретін жыныстардағы радиоактивті элементтердің құрамына тікелей байланысты. Сондықтан олардың уран кен орындарының суларында, қышқыл магмалық жыныстарда және Тектоникалық бұзылулар аймақтарында болуы әсіресе үлкен. Уранның (U) және радонның (RN) жер асты суларында жинақталуы үшін неғұрлым қолайлы жағдайлар тотығу жағдайында, ал радийдің (Ra) жинақталуы үшін – хлоридті кальций-натрий құрамының тұздықтарында қалпына келтіру жағдайында жасалады.
Табиғи радиоактивті нуклидтердің концентрациясына байланысты жер асты сулары радон, радий және уран болып бөлінеді.
Табиғи радиоактивті нуклидтердің құрамын нормалау әртүрлі практикалық мәселелерді шешуге мүмкіндік береді: экологиялық, шаруашылық-ауыз су, емдік және басқалар.
Жер асты суларының радиоактивті заттармен техногендік ластануы көбінесе әскери және бейбіт мақсаттарда ядролық қаруды сынаумен, ядролық шикізатты қайта өңдеумен, АЭС пайдалану кезіндегі штаттық және авариялық шығарындылармен, радиоактивті қалдықтарды сақтаумен, тасымалдаумен және қайта өңдеумен байланысты.
Жер асты суларының радиоактивті ластануы ядролық жарылыстар, сондай-ақ атом станцияларының штаттан тыс жұмысы немесе радиоактивті заттарды ғылыми, емдік және өндірістік мақсаттарда өндіретін немесе пайдаланатын кәсіпорындардың сарқынды суларымен, сондай-ақ атом өнеркәсібі мен энергетика объектілеріндегі авариялар нәтижесінде атмосфераға және жер бетіне радионуклидтер шығарындыларының салдары болып табылады.
Жер асты сулары олардың таяз жатқан аумақтарындағы радиоактивті ластануға аса сезімтал (өзендердің жайылмалары мен алғашқы жайылма үстіндегі террастарында, мелиорациялық жүйелерде).
Жерасты суларының радионуклидтермен ластануының салдары
Бұл ластанудың өте қауіпті түрі, ол атом электр станцияларының істен шығуы, ядролық қалдықтарды дұрыс сақтамау, жазатайым оқиғалар және т .б.
Радиоактивті ластану тудыруы мүмкін:
* қатерлі ісік;
* бедеулік;
* көру қабілетінің жоғалуы;
* туа біткен ақаулар;
* ол топырақты құнарсыз ете алады;
* ауа мен суға теріс әсер етеді.
Радиоактивті ластану себептері
Радиоактивті ластану себептері. Негізгілерінің бірі-ядролық жарылыс, оның нәтижесінде топырақтың, судың, тамақтың және т.б. белсенді радиоизотоптармен Радиоактивті сәулелену пайда болады. Радиоактивті көздерді тасымалдау немесе сақтау кезінде де ағу орын алуы мүмкін.
Шешу жолдары
Суды ұтымды пайдалану, ластанудан қорғау — адамзаттың басты міндеттері. Судың ластануы бойынша экологиялық проблемаларды шешу жолдары ең алдымен өзендерге қауіпті заттарды төгуге көп көңіл бөлу керектігіне алып келеді. Өнеркәсіптік ауқымда Ағынды суларды тазарту технологиясын жетілдіру қажет.
Экологиялық мәселелерді шешуде жас ұрпақты тәрбиелеу үлкен рөл атқарады. Ерте жастан бастап балаларды құрметтеуге, табиғатқа деген сүйіспеншілікке үйрету керек. Оларға жер — бұл біздің үлкен үйіміз, оған әр адам жауап береді. Суды қорғау керек, оны ойланбастан құймаңыз, бөгде заттар мен зиянды заттар кәрізге түспеуі керек.