Аусыл

Аусыл – үй жануарлары мен жабайы тұяқты жануарлардың вирустық, жіті ауруы, қызбамен және ауыз қуысының шырышты қабығының, емізік және аяқ-қол терісінің аутосомды зақымдануымен сипатталады. Көбінесе ірі қара мен шошқа ауруға шалдығады, қой, ешкі және жабайы тұяқты жануарлар азырақ ауырады.

Аусыл ауруының қоздырғышы – жоғары температураға төзімсіз вирус, 60 С-қа дейін қыздырғанда, ультракүлгін сәулелер мен кәдімгі дезинфекциялық құралдардың әсерінен тез өледі.

Аурудың көзі ауру малдар, оның ішінде аурудың инкубациялық (жасырын) кезеңінде 1 күннен 7 күнге дейін, кейде 21 күнге дейін созылады.

Ауру сау малға аусылмен ауырған малдан алынған зарарсыздандырылмаған өнімдер мен шикізат, сондай-ақ ауру малдың нәжісімен ластанған жем, су, төсек-орын, күтім заттары, адамдардың киімдері мен аяқ киімдері, аусыл вирусы ұзақ уақыт өмір сүре алатын көлік құралдары арқылы жұғуы мүмкін. Аусыл вирусын жұқтырған азықтың, топырақтың, төсек-орынның және т.б ұсақ бөлшектерді жел бірнеше шақырымға тасымалдайды.

ШҰСҚА АУРУЫНЫҢ КЛИНИКАЛЫҚ БЕЛГІЛЕРІ Инфекция мен клиникалық белгілердің пайда болуы арасында 1 күннен 7 күнге дейін, сирек 21-ге дейін өтуі мүмкін. Аурудың өткір жағдайында ірі қара малдың тәбеті төмендейді, шайнау баяу, сілекей бөлінуі жоғарылайды. Содан кейін дене қызуы 40,5-41,5 С дейін көтеріледі, депрессия, тамақтанудан бас тарту және шайнауды тоқтату. 2–3-ші күні афталар төменгі және жоғарғы еріннің ішкі бетінде, төменгі жақтың тіссіз жиегінде, тілде, жақтың шырышты қабатында пайда болады; кейбір жануарларда, санаралық кеңістікте және желінде. 12-24 сағаттан кейін афта қабырғалары жарылып, эрозиялар пайда болады, бұл кезде дене температурасы қалыпты деңгейге дейін төмендейді, көп мөлшерде сілекей бөлінеді. Ересек жануарлар 5-14 күнде, жас жануарлар 1-2 күнде өледі.

Шошқалар безгегі, депрессия, тәбеттің жоғалуын көрсетеді. Аяқтардың терісінде, сан аралық жырық аймағында, коронарлық жолақ пен жұмсақ тіндерде қызыл ауыратын ісіктер пайда болады, содан кейін афталар бұзылып, эрозиялар түзеді. Аяқ-қол ауруы ақсақтықпен, кейде тұяқтан түсіп қалумен қатар жүреді. Көбінесе афта тұмсық, емізік және сирек ауыз қуысының шырышты қабатында пайда болады. Ересек шошқада аусыл 8-25 күнге созылады, емізетін торайларда септикалық түрде кездеседі және алғашқы 2-3 күнде ауру жануарлардың 60-80% -ын тудырады.

МАҢЫЗДЫ!!! Адамдардың инфекциясының негізгі жолы ауру малдың шикі сүті және оның өңделген өнімдері арқылы, сирек ет арқылы. Ауру жануарлармен тікелей қарым-қатынаста болған адамдар ауруды тікелей (сауын, күту, емдеу, сою кезінде), ауа тамшыларымен (жануарлардың тыныс алуы, жөтелуі кезінде) және олардың нәжісімен ластанған заттар арқылы жұқтыруы мүмкін. Инфекция адамнан адамға берілмейді. Жануарларда аусыл ауруына күдік туындаған жағдайда шаруашылық басшысы, мал иесі немесе шаруашылыққа қызмет көрсететін адам дереу ауданның мемлекеттік ветеринариялық қызметінің мамандарына хабарлауға міндетті:

- Успен а, Терешкова  көшесі, 28 мекенжайы бойынша ветеринариялық инспекция, анықтама телефоны: 8 (71834) 91-6-36.

- «Ветеринариялық станция» шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорны мекенжайы: Успен а, Терешкова  көшесі -28.

Әрбір ауылдық округте мал дәрігері бекітілген ветеринарлық пункт бар.