Ұсақ бөлшек сауда объектілеріне қойылатын негізгі талаптар.

Шағын бөлшек сауда халықты күнделікті тауарлармен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Алайда, сауданың осы форматының ерекшеліктерін ескере отырып, өнімнің қауіпсіздігі мен тұтынушылардың денсаулығын қамтамасыз етуге бағытталған санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды сақтауға ерекше назар аударылады.

Қазақстан Республикасында бұл талаптар «Тамақ өнімдерінің көтерме және бөлшек сауда объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар санитариялық қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 4 тамыздағы № ҚР ДСМ-73 бұйрығымен регламенттелген.

Бұл құжат дүңгіршектерді, павильондарды, автодүкендерді, сауда автоматтарын және басқа да стационарлық емес сауда объектілерін қоса алғанда, ұсақ бөлшек сауда объектілеріне қойылатын талаптардың толық тізбесін белгілейді. Осы нормаларды сақтау осы саладағы қызметті жүзеге асыратын барлық кәсіпкерлік субъектілері үшін міндетті болып табылады.

Ұсақ бөлшек сауда объектілеріне қойылатын негізгі санитарлық-эпидемиологиялық талаптар:

 ​Ұсақ бөлшек сауда объектілері қоршаған ортаның зиянды факторларының әсерін болдырмайтын жерлерде (мысалы, органикалық және химиялық сипаттағы топырақтың ластану көздерінен, полигондардан, ассенизация өрістерінен алыс) орналастырылуы тиіс.

Салқындатылған күйде сақтауды немесе технологиялық қажеттіліктер үшін суды пайдалануды талап ететін тамақ өнімдерін өткізетін объектілер орталықтандырылған сумен және кәрізбен қамтамасыз етілуі тиіс. Олар болмаған жағдайда, жеткізу судың қайталама ластануын болдырмайтын таңбаланған тығыз жабылатын ыдыстарда, осы мақсаттарға арналған изотермиялық цистерналармен жабдықталған, нормалау құжаттарына сәйкес көлік құралымен жүзеге асырылатын әкелінетін суды пайдалануға жол беріледі. Орталықтандырылған ыстық сумен жабдықтау болмаған жағдайда объектінің жуу үй-жайларында су жылытқыштар орнатылады.

Ұсақ бөлшек сауда объектілерінде: тамақ өнімдерінің бір күндік қорын уақытша сақтау орны анықталады. Орамды (ыдысты) объектінің іргелес аумағында сақтауға жол берілмейді;

Тамақ өнімдерін автоматты түрде дайындау және өткізу үшін автоматтарды (аппараттарды) пайдалануға жол беріледі:

- ыстық сусындар, бірінші және екінші ыстық тағамдар, жұмсақ балмұздақ және қосымша өңдеуді қажет етпейтін дайындаушының зауыттық қаптамасында қолдануға дайын түрлі тағамдық компоненттер және (немесе) олардың қоспалары пайдаланылатын тамақ өнімдері,

–тез дайындалатын тамақ өнімдері (Жартылай фабрикаттар) (ыстық сусындар, жұмсақ балмұздақ, мақта кәмпиттері, поп-корн, чипстер),оларды дайындауға арналған құрылғылармен (сатураторлар, араластырғыштар, Тоңазытқыш жабдықтар, қыздырғыш ингредиенттер)жабдықталған автомат беру құрылғысындағы компоненттерден тікелей дайындалады,

- тұтынуға дайын бөлшектеп оралған, буып-түйілген Тамақ өнімдері (оның ішінде салқын сусындар, тез бұзылатын және мұздатылған тамақ өнімдері).

Дайындаушының техникалық құжаттамасына (технологиялық нұсқаулыққа, рецептураға)сәйкес автоматтарда жұмсақ балмұздақ дайындау кезінде:

- құрғақ қоспалардан немесе концентраттардан дайындалған қалпына келтірілген қоспалар қолданылады, қалпына келтірілген қоспаны дайындау үшін жаңа қайнатылған су қолданылады;

- шикі пастерленбеген сүтті, шикі жұмыртқаны пайдалануға жол берілмейді;

- қалпына келтірілген қоспаны дайындау сатылымға қарай жүргізіледі;

- оны дайындау орындарында ғана сатуға жол беріледі.

Ұсақ бөлшек сауда объектісін сатушы объектіні және оған іргелес аумақты таза ұстайды;

- таңбалау, сәйкестікті бағалау (растау) туралы оның қауіпсіздігін растайтын тауарға ілеспе құжаттар болған кезде тамақ өнімдерін қабылдау және өткізу жүзеге асырылады;

- тамақ өнімдерінің жарамдылық мерзімдерін, сақтау және өткізу шарттарын сақтау қамтамасыз етіледі;

- тамақ өнімдерін босату талаптары сақталады, демалыс кезінде сауда мүкәммалын пайдаланады;

- Тамақ өнімдері ластанудан қорғалған;

- таза арнайы киім қолданылады;

- жеке гигиена ережелері сақталады;

- жеке медициналық кітапшаның болуы қамтамасыз етіледі.

 

Санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды сақтау сатылатын өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ тұтынушылардың денсаулығын қорғау үшін іргелі негіз болып табылады. Осы нормаларды сақтамау жағымсыз салдарға, соның ішінде жұқпалы аурулардың таралуына, өнімдердің бұзылуына әкелуі мүмкін.

Ұсақ бөлшек сауда саласындағы қызметті жүзеге асыратын кәсіпкерлерге осы нормативтік құқықтық актінің барлық ережелерін мұқият зерделеп, мүлтіксіз орындау, үнемі өзін-өзі бақылау жүргізу және қажет болған жағдайда тиісті мемлекеттік органдардан консультациялар алу қажет.