диетадағы дәрумендер мен минералдардың жетіспеушілігі

Адам денсаулығына қауіп төндіретін жалпы проблемалардың бірі - диетадағы витаминдер мен минералдардың, соның ішінде темір мен фолий қышқылының болмауы. Микронутриент тапшылығының ең көп тараған салдарының бірі - анемия, адамдардың денсаулығы мен әл-ауқатында ауыр асқынуларға әкелетін анемиямен байланысты проблемалар.

Тамақтанудағы фолий қышқылы мен витаминдердің жетіспеушілігі жүрек-қан тамырлары ауруларының, ана мен бала өлімінің себебі болып табылады. 2011 жылы Қазақ тағамтану академиясының ұлттық зерттеуі анемияның репродуктивті жастағы әйелдер (39%) және 5 жасқа дейінгі балалар (35%) арасында кеңінен таралғанын көрсетті. Көптеген елдерде дәрумендер мен минералдардың тапшылығы мәселесінің шешімі фортификацияға айналды - азық-түлік өнімдерін жаппай және тұрақты тұтынуды жетіспейтін компоненттермен байыту.

Бүгінгі таңда азық-түлік өнімдерінің көпшілігі технологиялық өңдеу нәтижесінде пайдалы қасиеттерін жоғалтады. Оларды қалпына келтірудің ең жақсы жолы - байыту. Атап айтқанда, ұн витаминдермен және микроэлементтермен байытылғаннан кейін адам ағзасына шынымен пайдалы болады. Фортификация – ұнды ұнтақтау кезінде ұнға аз мөлшерде витаминдер мен минералдарды (витаминді-минералды кешен, премикс деп аталады) қосу, бұл өнімнің сапасы мен тағамдық құндылығын жақсартады. Фортификация ұнның органолептикалық және басқа қасиеттеріне әсер етпейді және кері әсер етпейді. Тек жоғары және бірінші сортты ұн ғана байытуға жатады, оны өндіру кезінде астық микроэлементтердің (витаминдердің) максималды мөлшерінен тұратын қабығынан тазартылады. Байытылған ұнның сақтау мерзімі алты ай. Қазақстан Республикасының аумағында өткiзу үшiн өндiрiлген жоғары және бiрiншi сортты нан өнiмдерiне арналған бидай ұны құрамында темiр бар витаминдермен, минералдармен, амин қышқылдарымен, май қышқылдарымен және басқа заттармен мiндеттi түрде байытуға (фортификацияға) жатады. Және бұл біздің еліміздің заңнамасында – «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінде де қарастырылған.

Білу маңызды – ұн мен нан өнімдерін таңдағанда тек сорты мен сапасын ғана басшылыққа алып қоймай, оның адам денсаулығына аса қажетті қажетті дәрумендер мен минералды кешендермен байытылуына да назар аударыңыз. Темірмен байытылған ұнды жеу денеде темірдің артық болуына әкелмейді. Керісінше, әсер бірден пайда болмайды. Байытылған ұн мен нан гемоглобин деңгейін оларды үнемі жеген жағдайда ғана қалыпқа келтіреді.