Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗМҰ)

Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗМҰ)-штаб-пәтері Женевада (Швейцария) орналасқан Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінің халықаралық үкіметаралық ұйымы. Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымын құратын конвенцияға 1967 жылы 14 шілдеде Стокгольмде қол қойылды. ДЗМҰ мүшелері 193 мемлекет немесе әлем елдерінің 90% - дан астамы болып табылады.

ДЗМҰ мақсаты:

* мемлекеттердің ынтымақтастығы және тиісті жағдайларда кез келген басқа халықаралық ұйыммен өзара іс-қимыл жасау арқылы бүкіл әлемде зияткерлік меншікті қорғауға жәрдемдесу;

* Зияткерлік меншікті қорғау саласындағы одақтар, яғни Париж және Берн конвенциялары шеңберінде құрылған одақтар арасындағы әкімшілік ынтымақтастықты қамтамасыз ету.

Осы мақсаттарға жету үшін ДЗМҰ:

* бүкіл әлемде зияткерлік меншікті қорғауды жақсартуға және осы саладағы ұлттық заңнамаларды үйлестіруге арналған іс-шараларды әзірлеуге жәрдемдеседі;

* Париж одағының, осы Одақ пен Берн одағына байланысты құрылған арнайы одақтардың әкімшілік функцияларын орындайды;

* зияткерлік меншікті қорғауға жәрдемдесуге арналған халықаралық келісімдер жасасуға ықпал етеді;

* зияткерлік меншік саласында заңгерлік-техникалық көмек сұрайтын мемлекеттерге өз ынтымақтастығын ұсынады;

* зияткерлік меншікті қорғауға қатысты ақпаратты жинайды және таратады, осы саладағы зерттеулерді жүзеге асырады және көтермелейді және осындай зерттеулердің нәтижелерін жариялайды;

* зияткерлік меншікті халықаралық қорғауды жеңілдететін қызметтердің қызметін қамтамасыз етеді және тиісті жағдайларда осы салада тіркеуді жүзеге асырады, сондай-ақ осы тіркеуге қатысты мәліметтерді жариялайды.

Қазіргі уақытта ДЗМҰ-ның әкімшілік басқаруында 24 халықаралық шарт бар.

ДЗМҰ-ның атқарушы басшысы-ДЗМҰ Бас Ассамблеясы 6 жыл мерзімге сайлайтын бас директор. Ол қайтадан белгілі бір мерзімге тағайындалуы мүмкін. Қазіргі уақытта ДЗМҰ-ның Бас директоры-Дарен Танг.

Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗМҰ) – Біріккен Ұлттар Ұйымының мамандандырылған мекемесі. Оның қызметі шығармашылық қызметі үшін сыйақы беретін, инновацияларды ынталандыратын және қоғамның мүдделерін сақтай отырып, экономикалық дамуға үлес қосатын теңдестірілген және қолжетімді Халықаралық зияткерлік меншік жүйесін (АЖ) дамытуға арналған.

ДЗМҰ 1967 жылы ДЗМҰ Конвенциясымен құрылды және басқа халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл жасау арқылы мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық арқылы бүкіл әлемдегі АЖ-ны қорғауға көмектесу үшін өз мүше мемлекеттерінен мандат алды. Ұйымның Штаб-пәтері Швейцарияның Женева қаласында орналасқан.

Қазіргі уақытта ДЗМҰ мүшелері 193 мемлекет немесе әлем елдерінің 90% - дан астамы болып табылады.

ДЗМҰ тұжырымдамасы АЖ барлық елдердің экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуының маңызды құралы болып табылады. Бұл ДЗМҰ - ның мақсаты-бүкіл әлемде АЖ-ны тиімді пайдалану мен қорғауға ықпал ету. Стратегиялық мақсаттар төрт жылдық орта мерзімді жоспарда көрсетілген және екі жылдық бағдарлама мен бюджетті қамтитын құжатта толығырақ көрсетілген.

Бағдарлама келесі бес стратегиялық мақсатты анықтайды:

1. АЖ мәдениетін дамытуға жәрдемдесу;
2. АЖ-ны ұлттық даму саясаты мен бағдарламаларына енгізу;
3. АЖ саласындағы халықаралық заңдар мен нормаларды әзірлеу;
4. АЖ саласындағы жаһандық қорғау жүйелері шеңберінде сапалы қызметтер көрсету;
5. ДЗМҰ-дағы басқару процесінің және қосалқы процестердің тиімділігін арттыру.

ДЗМҰ-ның негізгі міндеттері мен бағдарламалық қызметі толығымен осы мақсаттарға қол жеткізуге бағытталған.

Қазіргі уақытта ДЗМҰ-ның әкімшілік басқаруында ДЗМҰ құру туралы Конвенцияны қоса алғанда 23 шарт бар. Бұл шарттарды үш негізгі санатқа бөлуге болады:

Зияткерлік меншікті қорғау жөніндегі шарттар

Шарттардың бұл тобы әр елде зияткерлік меншікті қорғаудың халықаралық танылған негізгі стандарттарын анықтайды:

ДЗМҰ 1970 жылдан бастап жұмыс істейді, дегенмен оның басталуы 1883 және 1886 жылдары, сәйкесінше негізгі келісімдер қабылданған кезде: Өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясы және әдеби және көркем шығармаларды қорғау туралы Берн конвенциясы. Осы конвенциялардың әрқайсысы тиісті халықаралық бюро құруды көздеді. Екі бюро да 1893 жылы атаумен біріктірілді Зияткерлік меншікті қорғау жөніндегі біріккен халықаралық бюролар (БИРПИ) (Француз атауының аббревиатурасы). Олар 1970 жылға дейін созылды, сол кезде БИРПИДІҢ орнына қазіргі уақытта қызмет ететін халықаралық бюро келді хатшылар.

ДЗМҰ мүшесі Париж немесе Берн конвенцияларының қатысушысы болып табылатын кез келген мемлекет, сондай-ақ мынадай шарттардың біріне жауап беретін кез келген басқа мемлекет бола алады:

* Біріккен Ұлттар Ұйымына, БҰҰ-мен байланысты кез-келген мамандандырылған мекемелерге немесе халықаралық Атом энергиясы агенттігіне мүшелік;

* халықаралық сот Жарғысына қатысу;

* ДЗМҰ Бас Ассамблеясын ДЗМҰ Конвенциясына қатысуға шақыру.

ДЗМҰ мүшесі болу үшін мемлекет ДЗМҰ-ның Женевадағы Бас директорына ратификациялау грамотасын немесе қосылу туралы актіні сақтауға тапсыруы керек.

ДЗМҰ қызметі негізінен үш бағыт бойынша жүргізіледі:

* Тіркеу қызметі;

* зияткерлік меншіктің әкімшілік мәселелері бойынша үкіметаралық ынтымақтастықты қамтамасыз ету;

* бағдарламалық қызмет.

Осы іс-шаралардың барлығы ДЗМҰ-ның негізгі міндеттеріне қол жеткізуге бағытталған, атап айтқанда: шығармашылық қызметті ынталандыру және технологияны беруді жеңілдету арқылы өнеркәсіптік және мәдени даму үшін қолайлы жағдайлар жасау үшін бүкіл әлемде зияткерлік меншікті құрметтеуді қолдауға және арттыруға ықпал ету.

Тіркеу қызметіне өтініш берушілер мен зияткерлік меншік құқықтарының иелеріне көрсетілетін қызметтер, Патенттік кооперация туралы Шартқа сәйкес халықаралық өтінімдерді алу және өңдеу, Мадридтің халықаралық белгілерді тіркеу туралы келісімінің және осы келісімге Хаттаманың ережелеріне сәйкес Тауар белгілерін халықаралық тіркеуге өтінімдер алу кіреді, Өнеркәсіптік үлгілерді халықаралық тіркеу туралы Гаага келісіміне сәйкес өнеркәсіптік үлгілерді халықаралық тіркеуге өтінімдер алу және шығарылған жерлердің атауларын қорғау және оларды халықаралық тіркеу туралы Лиссабон келісімінің ережелеріне сәйкес тауарлар шығарылған жерлердің атауларын халықаралық тіркеуге өтінімдер алу.

Тіркеу қызметі өтініш берушілер төлейтін баждар есебінен қаржыландырылады. Олар ДЗМҰ кірісінің жалпы сомасының 80% құрайды.

Зияткерлік меншіктің әкімшілік мәселелері бойынша үкіметаралық ынтымақтастық қызметі негізінен іздеу және сараптама жүргізу үшін пайдаланылатын патенттік құжаттармен жұмысты басқаруға, осы қорлардың ақпаратына қол жеткізуді жеңілдету әдістерін әзірлеуге, жіктеу жүйелерін дамыту жөніндегі жұмысқа, статистикалық деректерді құрастыруға, зияткерлік меншік саласындағы құқықтық нормалардың жай-күйі туралы Өңірлік шолулар жасауға бағытталған.

ДЗМҰ-ның негізгі жұмысы бағдарламалық қызмет болып табылады, ол қолданыстағы шарттарды кеңінен тануды қамтамасыз етуді, оларды қайта қарау арқылы осы шарттардың қажеттілігіне қарай жаңартуды, жаңа шарттар құруды, сондай-ақ Даму мақсатында ынтымақтастықты ұйымдастыруды қамтиды.

 

 

Павлодар облысы

Әділет департаменті