«Пайдалы модельдерді құқықтық қорғау»

Өнеркәсіптік меншік объектілері саласын дамыту үшін бірінші кезекте өнертапқыштардың құқықтарын қорғау мен жүзеге асыруды құқықтық қолдау болып табылады. Осы саладағы қолданыстағы заңнаманың тиісті деңгейі қоғамды өндірістік меншік объектілерінің жеткілікті санымен қамтамасыз етудің кепілі болып табылады.
Пайдалы модельдер институты 1981 жылы Германияда құрылды және шектеулі елдерде ұзақ уақыт құрылғы шешімі ретінде қорғалған. Оның одан әрі дамуы екі бағытқа тармақталуға әкелді: «өндіріс құралдары және тұтыну тауарлары, сондай-ақ олардың құрамдас бөліктері» (неміс жүйесі) және «өнімнің формасы, құрылғысы, толықтығы тұрғысынан объектілер» (жапон жүйесі) ). Неміс жүйесі әлемде кең тарала бастады. Халықаралық аренада пайдалы модельдерді қорғау 1911 жылдан бастап өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясымен реттеліп келеді.
Әр түрлі елдерде «пайдалы модель» терминінің әртүрлі тұжырымдамалары жасалған. Алайда, патентке қабілеттіліктің жалпы критерийі - жаңашылдық және қоғам қажеттіліктеріне қолдану. Сондай-ақ, пайдалы модель институтын азаматтық айналымға енгізу өнеркәсіптің технологиялық және техникалық дамуын күшейтті. Қазақстан Республикасының патенттік заңнамасына сәйкес пайдалы модель өндіріс құралдары мен тұтыну тауарларын, сондай-ақ олардың құрамдас бөліктерін (құрылғысын) сындарлы іске асыруды қамтиды; мәні бойынша пайдалы модель объектісі тек құрылғы және «шағын патент» деп аталады. «кіші патент» термині пайдалы модель өнертабысқа өте ұқсас екендігін, өнертабыстың бір объектісі ретінде көрсетілгендігін білдіреді. Яғни, бір ғана құрылғыға өнертабысқа немесе пайдалы модельге патент алуға болады.
Пайдалы модель, егер ол жаңа және өнеркәсіпте қолданылатын болса, құқықтық қорғауға ие болады. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде (184-бап) 100-ден 500-ге дейін айлық есептік көрсеткішке дейінгі айыппұл түрінде немесе 1-ден 5 айға дейінгі мерзімге сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде немесе оны қоғамдық жұмыстарға 180 сағаттан 240 сағатқа дейін тарту немесе зияткерлік меншікті заңсыз пайдаланғаны үшін екі жылға дейін бас бостандығынан айыру арқылы.

Тереңкөл ауданаралық
Әділет басқармасының басшысы
«Қазақстан заңгерлер одағы»
РҚБ Павлодар облыстық филиалының мүшесі А. Сергазинов