Қазақстан Республикасындағы Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы бойынша эпидемиологиялық жағдай туралы.

Біздің республикамыздың оңтүстік өңірлерінде (Қызылорда, Жамбыл, Түркістан облыстары) биыл КҚГҚ бойынша қолайсыз 116 елді мекен анықталды.Бұл аймақтар  Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы сияқты аса қауіпті инфекциялық ауру тудыратын вирустың таралуының эндемикалық аймақтары болып табылатыны белгілі. 2022 жылдың шілде айында оңтүстік өңірлерде адамдардың осы инфекциямен сырқаттануының эпидемиологиялық жағдайы қатты нашарлады, Қызылорда қаласында, Жалағаш және Шиелі аудандарында ауруды зертханалық растаумен төрт өлім жағдайы белгілі болды. Айта кету керек, Павлодар облысының аумағында КҚГҚ қоздырғышының ошақтары жоқ, яғни біздің облыста мекендейтін кенелер өмірге қауіпті емес. Бірақ біздің республикамыздың оңтүстік аймақтарынан, сондай-ақ эндемикалық аймақтар болып табылатын Африка, Қырым елдерінен әкеліну ықтималдығы жоғары.

Конго - Қырым геморрагиялық қызбасы (КҚГҚ) - жұқтырудың трансмиссивті механизмі бар вирустық табиғи-ошақтық ауру. Патоген табиғи жағдайда кенелерде сақталуы мүмкін, олар оны өмір бойы сақтайды және ұрпақтарына береді. Ересек кенелерді тамақтандырушылар-ірі және ұсақ мал, ұсақ кеміргіштер, үй және жабайы құстар.Ауру жағдайлары көктемгі-жазғы уақытта (мамыр-тамыз) инфекцияның негізгі тасымалдаушылары - кенелердің белсенділігі кезеңінде тіркеледі.

Адам КҚГҚ-ны қалай жұқтыруы мүмкін? Адам кене шағудан КҚГҚ вирусын жұқтырады, ол иксод кенелері мекендейтін аумақта болады-бұл жайылым, дала, саяжай, орман алқабы, алаңқай болуы мүмкін, сондай-ақ кенелер паразитке ұшырауы мүмкін, жануарларға күтім жасау кезінде жануарлармен байланыста болуы мүмкін. Адам өмірі үшін әсіресе қауіпті-ірі қара малдан, ұсақ малдан және басқа жануарлардан кенелерді алып тастау және оларды қолмен ұсақтау.

Инфекция көзі қоян болуы мүмкін, оның аң терісін дайындау кезінде адамға көшуі , балалар үйдегі "тірі бұрышқа"кірпі арқылы әкелуі мүмкін. Кенелер адамдарға үй жануарларынан, соның ішінде кене мекендейтін жерлерден оралған иттере жабысып  келуі  мүмкін.

Аурудың алғашқы клиникалық белгілері көптеген вирустық инфекциялар сияқты басталады, температураның күрт көтерілуі, ауыр интоксикация, бас және бұлшықет ауыруы. Аурудың инкубациялық кезеңі 1-ден 14 күнге дейін, орта есеппен 4-6 күнге созылады. КҚГҚ клиникасында қызбаның 2 кезеңі байқалады. Ауру әрдайым жоғары температурадан 39-40 ° дейін және әртүрлі локализациядағы ауырсыну синдромынан басталады. Бірнеше күннен (сағаттан) кейін температура төмендейді және адам өзін қалпына келген сияқты  болады. Бірақ біраз уақыттан кейін геморрагиялық синдромның (қан кетудің) қосылуымен Безгектің екінші толқыны басталуы мүмкін.Сонымен қатар, қан кету сыртқы ғана емес, сонымен қатар ішкі болуы мүмкін, бұл аурудың қолайсыз нәтижесіне әкелуі мүмкін. Аурудың осы кезеңінде науқас адам басқаларға қауіпті.

Адамнан адамға берілу жұқтырған адамдардың қанымен, секрецияларымен, органдарымен немесе басқа сұйықтықтарымен тығыз байланыста болуы мүмкін. Медициналық жабдықты дұрыс стерильдеу, инелерді қайта пайдалану және медициналық мақсаттағы материалдарды жұқтыру нәтижесінде ауруханаішілік инфекция жағдайлары да орын алуы мүмкін.

 

Вирустың кенеден адамға берілу қаупін азайту:

- қорғаныс киімін киіңіз(ұзын жеңдер, ұзын шалбар);

- киімдегі кенелерді оңай анықтауға мүмкіндік беретін жеңіл киім киіңіз;

- киімге қолдануға рұқсат етілген акарицидтерді (кенелерді жоюға арналған химиялық заттар) қолдану;

- теріге және киімге қолдануға рұқсат етілген репелленттерді қолдануға;;

- кенелерді анықтау мақсатында киім мен теріні үнемі тексеріп отыруға; олар анықталған жағдайда оларды қауіпсіз әдістермен алып тастауға;;

- жануарларды кенелермен зақымдауға жол бермеуге ұмтылу немесе жануарларды ұстауға арналған үй-жайларда кенелерге қарсы күрес жүргізу;

- кенелер көп болатын жерлерде және олар белсенді болған мезгілде болудан аулақ болыңыз.

Вирустың жануарлардан адамға берілу қаупін азайту:

- эндемиялық аудандарда, әсіресе сою, ұшаларды мүшелеу және мал сою орындарында немесе үй жағдайларында жануарларды немесе олардың тіндерін ұстау кезінде қолғап және басқа да қорғаныш киім кию;

- жануарларды мал союға түскенге дейін карантинде ұстауға немесе союға дейін екі апта бұрын жануарларды пестицидтермен қалыпты тәртіпте өңдеуге.

- Жеке қоғамдастықтарда адамнан адамға инфекцияның берілу қаупін төмендету:

КҚГҚ жұқтырған адамдармен тығыз физикалық байланыста болудан аулақ болу керек;

- науқас адамдарға күтім жасау кезінде қолғап және қорғаныш киім кию;

- ауру адамдарға күтім жасағаннан немесе оларға барғаннан кейін қолыңызды үнемі жуыңыз.

 

                               Шарбақты аудандық санитарлық-эпидемиологиялық

                                                                                         бақылау басқармасы