Пайдалы ас –дені сау ұлт.

Адам денсаулығына қауіп төндіретін кең таралған проблемалардың бірі тамақтану рационында темір және фолий қышқылы бар дәрумендер мен минералдардың жетіспеушілігі болып табылады. Микроэлементтер тапшылығының ең көп таралған салдарының бірі анемия болып табылады, анемиямен байланысты проблемалар адамдардың денсаулығы мен әл-ауқаты үшін күрделі асқынуларға әкеп соғады. Рационда фолий қышқылы мен дәрумендердің жетіспеушілігі жүрек-қан тамырлары ауруларының, ана мен бала өлімінің себебі болып табылады. Қазақ тамақтану академиясын ұлттық зерттеу анемия репродуктивті жастағы әйелдер (39%) мен 5 жасқа дейінгі балалар (35%) арасында кең таралғанын анықтады.

Көптеген елдерде дәрумендік-минералды жетіспеушілік проблемасын шешу жеткіліксіз компоненттермен жаппай және тұрақты тұтынылатын тамақ өнімдерін байыту-фортификациялау болды. Бүгінде технологиялық өңдеу нәтижесінде азық-түлік өнімдерінің басым бөлігі өзінің пайдалы қасиеттерін жоғалтады. Оларды қалпына келтірудің ең жақсы тәсілі-байыту. Атап айтқанда, ұндағы дәрумендер мен микроэлементтерді фортификациялағаннан кейін адам ағзасына пайдалы болады. Фортификация ұнға аз мөлшерде дәрумендер мен минералдарды (премикс деп аталатын витаминді-минералды кешені) тарту кезінде енгізу процесі болып табылады, бұл өнімнің сапасы мен қоректік құндылығын арттырады.  Фортификация ұнның органолептикалық және басқа да қасиеттеріне әсер етпейді және жағымсыз құбылыстарды тудырмайды. Тек жоғары және бірінші сұрыпты ұндарды байытуға жатады, оны дайындау кезінде астық микронутриенттердің (витаминдердің) ең көп мөлшері бар қабықтан тазартылады. Байытылған ұнды сақтау мерзімі алты айды құрайды. Қазақстан Республикасының аумағында іске асыру үшін өндірілетін жоғары және бірінші сұрыпты нан пісіретін бидай ұны құрамында темір бар дәрумендермен, минералдармен, амин қышқылдарымен, майлы қышқылдармен және басқа да заттармен міндетті түрде байытылуға (фортификациялауға) жатады.

Бұл біздің еліміздің заңнамасымен қарастырылған – Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексі. Ұн мен нан-тоқаш өнімдерін таңдағанда тек сорты мен сапасы бойынша ғана емес, сонымен қатар оның адам денсаулығына өте қажетті қажетті дәрумендермен және минералды кешендермен байытылуына назар аударыңыз.

Өйткені, көптеген ұн сатып алу кезінде тіпті пайдалы қасиеттердің болуы туралы ойланбайды. Өткізілген фортификациялау туралы деректерді өндіруші «Тамақ өнімдері оның таңбалануы бөлігінде» ТР ТР022 / 2011 талаптарына сәйкес тауарды таңбалауда міндетті түрде көрсететін болады.

            «Шарбақты аудандық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы» РММ бөлімінің басшысы Айкүмісова Б.М.