Қызылша — алдын алу және негізгі белгілері

Қызылша — өте жұқпалы және ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін жедел вирустық инфекциялық ауру. Ауру негізінен ауа-тамшы жолы арқылы беріледі.

Қызылша қалай беріледі?

Инфекция көзі — науқас адам. Қызылша вирусы жөтелу, түшкіру және сөйлесу кезінде ауа арқылы таралады.

Қызылша — жұқпалылығы өте жоғары инфекциялардың бірі. Қызылшаға қарсы иммунитеті жоқ адам вируспен байланыста болған кезде жұқтыруы мүмкін. Вирус науқас адам бөлмеден шыққаннан кейін де ауада белгілі бір уақыт сақталуы мүмкін.

Негізгі белгілері

Қызылшаның алғашқы белгілері әдетте жұқтырғаннан кейін 7–14 күн аралығында пайда болады.

Ауруға тән белгілер:

• дене температурасының жоғарылауы;
• әлсіздік және жалпы дімкәстік;
• мұрыннан су ағуы;
• жөтел;
• көздің қызаруы және жас ағуы;
• ұрттың ішкі бетінде ұсақ ақ дақтардың пайда болуы;
• тән тері бөртпесі.

Бөртпе әдетте алдымен бет пен мойынның жоғарғы бөлігінде пайда болып, кейін денеге және аяқ-қолдарға таралады.

Қызылша неге қауіпті?

Қызылша ауыр өтуі және түрлі асқынуларға әкелуі мүмкін. Оның асқынуларына пневмония, энцефалит, отит, көздің зақымдануы және медициналық көмекті қажет ететін басқа да жағдайлар жатады. Ауыр жағдайларда ауру өлімге әкелуі мүмкін.

Аурудың ауыр өту қаупі вакцинацияланбаған жас балаларда, жүкті әйелдерде және иммунитеті төмен адамдарда жоғары.

Қызылшаның алдын алу

Қызылшаның алдын алудың негізгі және тиімді әдісі — вакцинация.

Қызылшаға қарсы вакцина қауіпсіз әрі тиімді. Сенімді қорғаныс қалыптастыру үшін вакцинаның екі дозасын алу қажет.

Қазақстанда қызылшаға қарсы вакцинация Ұлттық профилактикалық екпелер күнтізбесіне сәйкес жүргізіледі. Жоспарлы вакцинация 12–15 айлық балаларға, ал ревакцинация 6 жаста жүргізіледі.

Қазақстан Республикасындағы эпидемиологиялық жағдайға байланысты Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2026 жылғы 19 ақпандағы №3 қаулысымен қызылша, қызамық және паротитке қарсы қосымша иммундау іс-шаралары көзделген.

Атап айтқанда, қосымша иммундау:

• 6 айдан 10 ай 29 күнге дейінгі балаларға — эпидемиологиялық жағдай тұрақтанғанға дейін;
• Ұлттық профилактикалық екпелер күнтізбесіне сәйкес вакцинацияланбаған 2–5 жастағы балаларға және 7–18 жастағы балаларға — толықтыра иммундау шеңберінде;
• вакцинациясы немесе вакцинация туралы мәліметтері жоқ 30 жасқа дейінгі медицина қызметкерлері мен денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлеріне жүргізіледі.

Вакцинация егілетін адамның немесе оның заңды өкілінің ақпараттандырылған келісімі алынғаннан кейін жүргізіледі.

Қызылшаға күдік туындаған кезде не істеу керек?

Егер дене қызуы көтеріліп, жөтел, мұрыннан су ағуы, көздің қызаруы және тән бөртпе пайда болса, медициналық көмекке жүгіну қажет.

Медициналық қызметкер қарап-тексергенге дейін басқа адамдармен байланысты мүмкіндігінше шектеу керек, себебі қызылша адамнан адамға оңай жұғады.

Ата-аналарға балалардың егу мәртебесін уақтылы тексеріп, қажетті профилактикалық егулерді алу үшін медициналық ұйымға жүгіну ұсынылады.