Безгек ауруының алдын алу.

      Безгек – адамға Anopheles масаларының шағуы арқылы берілетін аурулар тобы. Безгек – дене қызуының көтерілуімен, анемиямен және көкбауырдың ұлғаюымен сипатталатын паразиттік ауру.

Безгектің қоздырғыштары - Plasmodium (Plasmodium) тұқымдасының қарапайымдылары. Бұл тұқымның төрт түрі адам үшін патогенді болып табылады, тропикалық, үш күндік, төрт күндік және сопақ безгекті тудырады.

Дүние жүзіндегі ең кең тараған тропикалық ауру – безгек Азия, Африка және Оңтүстік Американың 100-ге жуық елінің денсаулығының ең күрделі мәселелерінің бірі болып табылады. 2 миллиардтан астам адам немесе әлем халқының жартысына жуығы безгекті жұқтыру қаупінде өмір сүреді. Жыл сайын әлемде 110 миллион адам ауырады, оның 90% Африка елдерінде, Сахараның оңтүстігінде орналасқан, инфекцияның ең ауыр түрі тропикалық безгек басым болатын аудандарда кездеседі. Азия мен Оңтүстік Америкада қалған 10%-дың 70%-ы Үндістанда, Бразилияда, Шри-Ланкада, Вьетнамда, Колумбияда және Соломон аралдарында. Жыл сайын 1,5 - 2,7 миллион адам безгектен қайтыс болады және олардың 90% -ы жас балалар. Соңғы жылдары жоғарыда аталған елдерге біздің елден туристер жиі келеді.

Безгекпен жаһандық күрестің негізгі кезеңдері:

1950 жылдары Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) безгекпен күресудің жаһандық бағдарламасын іске қосты. Безгекке қарсы кең ауқымды шаралардың нәтижесінде бірқатар аудандарда ауру жойылса, басқаларында бақылауға алынды. Осылайша, 1962 жылы КСРО безгек ауруын жою туралы жариялады.

Содан кейін әлемдегі безгек жағдайы жақсаруды тоқтатты. Ал соғыстар орын алған әлемнің көптеген аймақтарында, әлеуметтік қақтығыстар немесе босқындардың жаппай шоғырланған аймақтарында, суландыруға байланысты экономикалық қарқынды дамыған аудандарда жағдай күрт нашарлады. 1992 жылы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының отырысында айтылғандай, 50-ші жылдары негізінен жеңіліске ұшыраған ауру қайта оралды. Жаңа мақсат – науқастарды мүмкіндігінше ерте диагностикалау мен емдеуге жәрдемдесу, эпидемиялармен күресу және жергілікті жағдайларды ескере отырып, дифференциалды түрде, векторлық бақылауды жүзеге асыру анықталды.

Қазіргі уақытта Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Еуропалық бюросы әлемдегі саяси және экономикалық тұрақсыздыққа, көші-қонның күшеюіне және ірі ирригациялық жобалардың жүзеге асырылуына байланысты инфекцияның қайта оралу мүмкіндігіне байланысты безгек ауруын бірінші кезектегі мәселе ретінде анықтайды.

Безгек ауруынан эпидемиологиялық зардап шекпеген елдерге баратын адамдар үшін безгектің жеке алдын алу шаралары:

Ыстық елдерге барар алдында безгек ауруының алдын алуға арналған дәрі-дәрмектер және оларды қалай қолдану керектігі туралы жұқпалы аурулар жөніндегі маманнан (немесе терапевттен, педиатрдан) ұсыныстар алу қажет.

Безгек ауруы бойынша эпидемиологиялық қолайсыз аймақта болған кезде қансорғыш масалардың шағуының алдын алу шараларын қабылдау.

Безгек ауруына бейім елдерге үнемі баратын адамдар үшін олармен бірге жеке орауыш түрінде алып жүрген жөн: терезені экранға шығаруға арналған материал, төсек перделері, фумигаторлар, репелленттер (жәндіктерге қарсы құралдар) және инсектицидтік препараттар (масаларды өлтіру).

Ашық ауада кешкі уақытта масалардың шағуынан қорғау үшін дененің киіммен жабылмаған жерлеріне репелленттерді қолданған жөн. Ауа кондиционері жоқ бөлмелерде терезелер мен есіктер экранда болуы керек, ұйықтар алдында электр фумигаторын қосу керек, төсек үстіндегі шатырды репелленттермен сіңдіріп, оның шеттерін матрацтың астына тығып қою керек.

Егер безгекпен ауырған елдерден үйге оралғанда, өзіңізді нашар сезінсеңіз немесе дене қызуыңыз көтерілсе, сіз ыстық елдерден немесе басқа шетелдік сапардан оралғаныңызды атап өтіп, дереу тұрғылықты жеріңіз бойынша дәрігерге хабарласуыңыз керек.