Туляремия: берілу жолдары және алдын алу шаралары

Туляремия - зооантропонозды инфекция болып табылатын жұқпалы емес ауру. Туляремия жағдайлары әсіресе ыстық және ылғалды жазда, қан соратын жәндіктердің жаппай шығуы кезінде жиілейді.

Инфекцияның резервуары және оның көзі-жабайы кеміргіштер, құстар, кейбір сүтқоректілер (қоян, ит, қой және т.б.), кеміргіштер (тышқан, ондатра және т. б.) инфекцияның таралуына үлкен үлес қосады. Науқас адам жұқпалы емес. Ең көп таралған беріліс механизмі - микроб жануарлардың денесіне кене немесе қан соратын жәндіктер шағып алуы. Туляремия иксод кенесі шағып алған кезде жануарлардың инфекциясымен сипатталады. Адам ауру жануарлармен байланыста болған кезде (теріні алу, кеміргіштерді жинау) немесе жануарлар жұқтырған өнімдер мен суды жеген кезде жұқтырады.

Инфекцияның тыныс алу жолы бактериялармен ластанған астықтан немесе сабаннан шаңды ингаляциялау кезінде, ауыл шаруашылығы өндірістерінде (өсімдік шикізатын өңдеу, ет комбинаттары, ірі қара мал сою және т.б.) сатылады. Қоздырғыштың табиғи таралу ошағынан тыс жерде туляремияны жұқтыру ықтималдығы аз болғанына қарамастан, эпидемиологиялық тұрғыдан қолайсыз аудандардан әкелінген өнімдермен және шикізатпен байланыста болған кезде ауырып қалуы мүмкін. Адамның туляремияға бейімділігі өте жоғары, ауру жұқтырғандардың 100% - у дамиды.

Тірі туляремиялық вакцинаны егу — аурудың алдын алудың негізгі және сенімді әдісі. Дегенмен егудің маңыздылығын түсінбеген кейбір адамдар екпе қабылдамай, туляремия жұқпасы ошағында жұқтыру қаупін туғызады. Егілген адамдарда туляремияға қарсы иммунитеттің түзілуі екпе жүргізілгеннен кейін 15-20-шы күні басталып, 5 жылға дейін сақталады. Жұқпа ошағында тұратын адамдардың барлығы 7 жастан бастап егілуі тиіс.

Аурудың алдын алуда жеке бас тазалығын сақтау шаралары маңызды: сапалы қайнаған су пайдалану, азық-түлікті ауру кеміргіштердің бөлінділерімен ластанудан қорғау. Залалданған суат суына түсуге және пайдалануға рұқсат етілмейді. Су көздері сәулелендіріліп, ашық су қоймаларынан алынатын ауыз сулар жүйелі түрде хлорлануы керек.

Алдын алудың басқа маңызды шарасы — туляремия жұқпасын тасушы кеміргіштерді жою. Мақсатты агротехникалық іс-шараларды жүргізу кеміргіштер санының азаюына мүмкіндік туғызады. Бұдан басқа, кеміргіштердің табиғи жаулары бар — үкі, лашын, түлкі, сасық күзен, аққалақ, ақсары ителгі және басқа жыртқыш аңдар мен құстар. Сондықтан мүмкіндігінше құстар мен аңдарды қорғау керек.

Елді мекендерде үйлердің, қоймалар мен құдықтардың жалпы санитарлық жағдайын жақсарту жұмыстарын тұрақты жүргізіп, аумақты қоқыс және қалдықтардан дер кезінде тазалап отыру керек. Қора-қопсыларда, бөлмелерде кеміргіштердің інін цементпен, темірмен бітеп, азық түліктерді жабық күйде (контейнерлерде, ыдыстарда және т.с.с.) сақтау арқылы азық-түлік өнімдеріне кеміргіштердің енуіне тосқауыл қойылуы тиіс. Кеміргіштерді жою үшін қақпан, жаншушылар, сонымен бірге уланған жемдерді пайдалануға болады.

Кенелерді жою жұмыстарын көктем және күзде жүргізіп, улы химикаттар пайдалану керек. Далалықта жүргенде кене шағуын болдырмау мақсатында репелленттерді (шыбын-шіркейлерді үркітетін ерітінділер) пайдалану керек, сонымен бірге ұзын жеңді киімдер киіп, жейденің жеңі түймеленіп, шалбар балағын шұлық ішіне салып және күніне киімді және денені бірнеше рет қарап шығу керек. Табылған кенелерді алып тастап, жояды. Егер кене жабысса, онда кенені алып тастау үшін және туляремияға зерттеу жүргізу үшін емханаға қаралу керек.

Құндыз, қоян аулаушы аңшылар міндетті түрде туляремияға қарсы егілуі тиіс және теріні дайындау, сақтау және тасымалдау ережесін бұзбауы керек.

Су тышқандары, құндыз және өзге аңдардың жаппай қырылу жағдайлары тіркелгенде жергілікті денсаулық сақтау мекемелеріне жедел хабарлануы тиіс.

Осы аурудың белгілері байқалған адамдар маманданған дәрігерлік жәрдем алу үшін медициналық мекемелерге қаралуы керек.

Кеміргіштермен күресу мәселелері бойынша аймақтық санэпидстанцияға және дезинфекциялық станцияларға хабарласқаныңыз абзал.