Павлодар қаласы экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мемлекеттік мекемесінің қызметтегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері туралы аналитикалық анықтама

«Павлодар қаласы экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі» ММ (бұдан әрі - Бөлім) басшысының 2021 жылғы 2 сәуірдегі № 10-1-04/14 бұйрығы негізінде құрамында Р.Насыров, Е. Ткачева, Қ. Аққазенов бар жұмыс тобы 2021 жылғы 5-6 сәуір аралығында Бөлімде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізді.

Мониторинг жүргізу кезінде жұмыс тобы Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» № 410-V Заңының 8-бабының 5-тармағын және ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаудың үлгілік қағидаларын басшылыққа алды.

Бөлім өз қызметін Павлодар қаласы әкімдігінің 2011 жылғы 12 сәуірдегі № 717/13 қаулысымен бекітілген Ережеге сәйкес жүзеге асырады. Жұмыстың негізгі бағыттары: Павлодар қаласының әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері бойынша стратегиялық және бағдарламалық құжаттарды әзірлеу, бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың қызметін үйлестіру, бірыңғай мемлекеттік қаржы саясатын айқындау, басымдылықты ескере отырып, түсімдер мен пайдалану көлемдерін айқындау бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады. Сонымен қатар, қайталануды болдырмау және нақты функциялар мен өкілеттіктерді анықтау үшін әрбір сектор, ал олардың 7-де бөлім басшысы бекіткен секторлар туралы ереже бар.

Павлодар қаласы экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімінің басшысы Қанат Бийсембайұлы Қапуов болып табылады.

Бөлімнің 2020 жылғы жұмыс кезеңі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаумен қамтылды және келесі бағыттар бойынша жүргізілді:

1) объектінің қызметін қозғайтын нормативтік-құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

2) ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Бірінші бағыт бойынша – ЖАО қызметін қозғайтын нормативтік-құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Мониторинг барысында Бөлімнің ережесі, оның қызметін қозғайтын   18 функция және олармен байланысты нормативтік-құқықтық актілер: Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсандағы Бюджет кодексі, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2016 жылғы 30 қарашадағы «Бюджеттік мониторинг жүргізу нұсқаулығын бекіту туралы» № 629 бұйрығы және басқа да актілер талданды.

ЖАО қызмет саласын қозғайтын нормативтік құқықтық актілерді сыбайлас жемқорлыққа қарсы талдау кезінде мынадай факторлар ескерілді:

- әртүрлі түсіндірулерге, сондай-ақ әртүрлі терминдермен бірдей құбылыстарды белгілеуге мүмкіндік беретін анық емес, толық емес мазмұны бар екіұштылық немесе орнықпаған терминдерді, ұғымдар мен тұжырымдарды, бағалау сипатындағы санаттарды пайдалану;

- «не», «болуы мүмкін», «артық емес», «қажет болған жағдайда» және т. б. сияқты белгісіздіктің болуының әлеуетті мүмкіндігін көрсететін сыбайлас жемқорлық факторларының маркерлері.

Талдау нәтижелері бойынша нормативтік құқықтық актіде (Ережеде) және Бөлім шығаратын құқықтық актілерде (бұйрықтар, шарттар) лауазымды тұлғалардың өз қалауы бойынша ҚР заңнамасын өз бетінше түсіндіруге мүмкіндік туғызатын қабылдау фактілері анықталмаған.

Бөлім басшылығына ұсынымдар:

- нормативтік актілерде түсіндіру кезінде теріс пайдалануға жол беретін екі жақты тұжырымдар, басқа нормативтік актілерге қате сілтемелер, нормалар жанжалдары мен құқықтық олқылықтар анықталған жағдайда, оларды нақтылау қажеттігі туралы жоғары тұрған органға ұсыныстар енгізуге;

- ұжымда сыбайлас жемқорлық көріністеріне төзбеушілікті қалыптастыруға бағытталған түсіндіру жұмысын жүргізу.

Екінші бағыт бойынша - ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау

1) Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы.

Бөлімнің штат саны 2020 жылдың 1 қаңтарына - 17 бірлікті, нақты саны - 15 бірлікті құрады. Бос жұмыс орны - 2. Бір бос орын - шілде айынан бастап зейнетке шығуға байланысты, екіншісі - 2020 жылдың тамыз айында декреттік демалысқа байланысты.

Жұмыс тобы Бөлім туралы Ережеге талдау жасады. ҚР «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңының 6-бабы 3-тармағына сәйкес Бөлім Павлодар қаласы әкімі аппаратының персоналды басқарудың бірыңғай қызметіне кіреді және кадр мәселелері бойынша функцияларды жүргізбейді.

Сонымен қатар, Бөлім басшысы конкурс комиссиясының шешімі негізінде лауазымға тағайындау туралы құқықтық акт шығарады, біліктілік талаптарына сәйкес келетін әрбір қызметкердің функцияларын, міндеттерін, міндеттері мен құқықтарын айқындайды.

Бөлімнің барлық қызметкерлері, оның ішінде Бөлім басшысының орынбасарлары да лауазымдық нұсқаулықтарға ие, оларда функциялар, міндеттер, құқықтар мен жауапкершілік нақты көрсетілген. Функциялардың қайталануы анықталған жоқ.

Әкімшілік-қаржылық жұмыс секторы техникалық персонал бойынша кадр жұмысын жүргізеді. Жұмыстың осы бағыты бойынша ескертулер мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің белгілері анықталған жоқ.

2) Мүдделер қақтығысын реттеу.

Жақын туыстары бірлесіп жұмыс істеген жағдайда мүдделер қақтығысы туындауы мүмкін, бұл мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың және оларға теңестірілген адамдардың жеке мүдделері мен олардың лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылыққа әкеп соғады. Бұл ретте жеке мүдделер өзінің лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамауға әкеп соғуы мүмкін, бұл өз кезегінде сыбайлас жемқорлық тәуекелін қалыптастырады.

Талдау жүргізу кезінде қызметкерлердің жеке істеріндегі мәліметтер бойынша жақын туыстарының бірлесіп жұмыс істеу фактілері анықталған жоқ.

Басшылыққа ұсынымдар:

- мемлекеттік қызметшілердің тәлімгерлігін, қайта даярлығын, біліктілігін арттыруды ұйымдастыру;

- мүдделер қақтығысын болдырмау бойынша шаралар қабылдау.

3) Мемлекеттік қызмет көрсету.

Бөлім «Ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандарға, ауыл, кент, ауылдық округ әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну» мемлекеттік қызметінің бір түрін көрсетеді.

Осы бағыт бойынша 2021 жылғы 18 наурызда Павлодар қаласы әкімі аппаратының мемлекеттік қызметтерді мониторингілеу және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау бөлімімен тексеру жүргізілді және акт жасалды, онда Бөлімнің 01.01.2020 жылдан бастап 31.01.2021 жылға дейінгі кезеңдегі қызметі талданды.

Мониторинг барысында «Мемлекеттік қызмет көрсету туралы» ҚР Заңының 23-бабы 3-тармағына сәйкес мемлекеттік қызмет көрсету қағидалары мемлекеттік органның ИРБПБК сайтында орналастырылмағандығы анықталды. Жеке және заңды тұлғалар өтініш білдірген кезде толық емес және дұрыс емес ақпарат беру фактілері анықталған жоқ. Тексерілетін кезеңде қызмет алушылардан мемлекеттік қызметті орындау, ақпараттық жүйелерден не қағидалармен регламенттелмеген құжаттардан алынуы мүмкін құжаттарды талап ету сатысы туралы сұраныстар, құжаттар топтамасы толық болмаған кезде қызметтер көрсету белгіленбеген. Қағидаларда көзделген мемлекеттік қызмет көрсетудің жұмыс кестесі сақталады, Мемлекеттік қызмет көрсетуден негізсіз бас тарту фактілері анықталған жоқ.

Басшылыққа ұсынымдар:

- Мемлекеттік қызмет көрсететін маманның біліктілігін арттыру курстарында оқуын ұйымдастыру;

- Мемлекеттік қызмет көрсету Ережелерін ИРРИГО ресми сайтында орналастыру бойынша шаралар қабылдау;

4) Рұқсат беру функцияларын орындау.

Бөлім рұқсат беру функцияларын жүзеге асырмайды;

5) Бақылау-қадағалау функцияларын іске асыру.

Бөлім бақылау-қадағалау функцияларын жүзеге асырмайды.

Талданып отырған кезеңде Павлодар облысы бойынша тексеру комиссиясы бөлімінің қызметіне қатысты тексеру жүргізілді. Жұмыс тобы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау кезінде Павлодар облысы бойынша Тексеру комиссиясының 2020 жылғы 23 қазандағы «Шағын және орта бизнес (бұдан әрі – ШОБ) субъектілері үшін салық жүктемесінің төмендеуіне байланысты шығындарға жүргізілген өтемақыға есептік қажеттілікті айқындау» тақырыбы бойынша нұсқамасы мен мемлекеттік аудит материалдарын зерделеді.

Прокурорлық қадағалау актілері түскен жоқ.

 

Жұмыс тобының жетекшісі:                       Р. Насыров

Жұмыс тобының мүшелері:                        Е. Ткачева

                                                                           Қ. Аққазенов

 

Аналитикалық анықтамамен таныстық:              Қ. Қапуов