
Көлік салығын кім төлеуі керек?
Меншік құқығында салық салу объектілері бар жеке тұлғалар көлік құралдарына салық төлеушілер болып табылады.
Салық төлеуші салық кезеңі үшін салық сомасын әрбір көлік құралы үшін салық ставкасы бойынша дербес есептеуге және төлеуге міндетті.
Салықты есептеуді Көлік құралдарын есепке алуды және тіркеуді жүзеге асыратын уәкілетті органдар (ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитеті, ҚР ИДМ Көлік және азаматтық авиация комитеттері, жергілікті атқарушы органдар) ұсынатын мәліметтер негізінде салық органдары жүргізеді.
Салық қандай көлік құралдары үшін есептеледі?
Қазақстан Республикасында тіркелген және (немесе) есепте тұрған тіркемелерді қоспағанда, көлік құралдары салық салу объектісі болып табылады.
Оларға мыналар жатады:
жеңіл автомобильдер;
жүк автомобильдері;
арнайы автомобильдер;
автобустар;
теміржол көлігі;
шағын көлемді өзен және теңіз кемелері;
әуе көлігі және өзге де ұшу аппараттары;
өздігінен жүретін машиналар және пневматикалық немесе шынжыр табанды жүрісті механизмдер, дөңгелекті тракторлар және жалпы пайдаланымдағы автомагистральдар бойынша жүруге арналмаған өзге де механизмдер.
Салықты қалай есептеуге және төлеуге болады?
Салық ставкалары салық кодексінде көлік құралдары қозғалтқышының түрі мен қуатына байланысты айлық есептік көрсеткіштерде (бұдан әрі – АЕК) белгіленген.
Автоматты режимде салық сомасын калькулятор арқылы есептеуге болады. Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтында сервис (жол: Электрондық сервистер - "Экспресс көмек" - "Электрондық сервистер" - "калькуляторлар" - "көлік құралдарына салықты есептеу") іске асырылды, ол салық төлеушінің ЖСН бойынша көлік құралдарына салынатын салық сомасын онлайн-режимде алуға мүмкіндік береді. Дәл осы сілтеме арқылы азаматтар көлік салығының сомасын біле алады.
2020 жылға көлік салығын төлеу мерзімі - 2020 жылғы 31 желтоқсаннан кешіктірмей. Салықты тұрғылықты жері бойынша төлеу керек.
Салық бойынша салық міндеттемесін орындау бойынша Мемлекеттік кірістер органдарының талаптарын тоқтату үшін көлік құралын тіркеу есебінен уақтылы шығару қажет.
Берешек пайда болған жағдайда салық төлеушілерге көлік салығы бойынша салық міндеттемесін өз бетінше орындау қажет.
Салық берешегі туралы ақпаратты комитет сайтынан және "электрондық үкімет" порталынан білу үшін "салық берешегінің жоқ (бар) екендігі туралы мәліметтер" электрондық сервисін пайдалануға болады, ол онлайн-режимде азаматтың ЖСН бойынша салық берешегінің бар/жоқ екендігі туралы өзекті мәліметтерді алуға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, салық берешегінің және сату сәтінде ағымдағы жылға есептелген сомасы туралы ақпаратты көрсетілетін қызметті алушы мамандандырылған ХҚКО-нан немесе жеке тұлғаның тіркелген жері бойынша салық органынан ала алады.
Салық міндеттемесін орындау бойынша талап қою мерзімі 5 жылды құрайтынын ескеру қажет.
Салық сомасы артық төленген жағдайда салықтың, төлемақының, алымның және өсімпұлдың артық төленген сомасын қайтару салық төлеуші (салық агенті) салықты, басқа да міндетті төлемдерді, кедендік төлемдерді, өсімпұлдар мен айыппұлдарды есепке жатқызуды және қайтаруды жүргізуге берген салықтық өтініш бойынша жүргізіледі.
Сатып алынған немесе сатылған машина бойынша салықты қалай төлеуге болады?
Автомобильге меншік құқығы (сату, айырбастау) көлік құралын қайта тіркеу және есептен шығару үшін басқа тұлғаға берілген жағдайда беруші Тарап өзінің барлық нақты иелену кезеңі үшін сатылатын салық салу объектісі үшін салық міндеттемесін орындауы қажет.
Беруші тарап үшін салық сомасы меншік құқығы алынған айдың 1-күнінен бастап осындай құқық берілген айдың 1-күніне дейінгі кезең үшін есептеледі.
Ал Сатып алушы тарап үшін – салық сомасы көлік құралына меншік құқығы алынған айдың 1-күнінен бастап салық кезеңінің соңына дейінгі немесе сатып алушы Тарап кейіннен осындай құқық берген айдың 1-күніне дейінгі кезең үшін есептеледі.
Көлік салығын төлеуден кім босатылады?
Салық көлік құралдары:
1) мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органмен және уәкілетті органмен келісу бойынша агроөнеркәсіптік кешенді дамыту саласындағы уәкілетті орган белгілеген тізбеге енгізілген, ауыл шаруашылығы өнімін өзі өндіру процесінде пайдаланылатын мамандандырылған ауыл шаруашылығы техникасы бойынша-ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші заңды тұлғалар, сондай - ақ шаруа немесе фермер қожалығының басшысы және (немесе) мүшелері;
2) шаруа немесе фермер қожалықтары үшін арнаулы салық режимін қолданатын шаруа немесе фермер қожалығының басшысы және (немесе) мүшелері - осындай арнаулы салық режимінің күші қолданылатын қызметте пайдаланылатын жеңіл және жүк көлік құралдары бойынша мынадай қажеттілік нормативтері шегінде жүзеге асырады:
бір шаруа немесе фермер қожалығына двигателінің көлемі қоса алғанда 2500 текше сантиметрге дейінгі бір жеңіл автомобильден;
қозғалтқыштың шекті жиынтық қуаты бір шаруа немесе фермер қожалығына 1:1 арақатынасын сақтай отырып, 1000 гектар егістікке (шабындықтарға, жайылымдарға) 1000 кВт мөлшеріндегі жүк автомобильдері бойынша.
Бұл ретте, егер есептеу қорытындылары бойынша көлік құралдарының саны 0,5 - тен және одан жоғары бөлшек мәні бар бір бірліктен асатын болса, мұндай мән бүтін бірліктерге дейін дөңгелектеуге жатады, егер 0,5-тен төмен болса-дөңгелектеуге жатпайды.
Егер есептеу қорытындылары бойынша жүк автомобильдерінің саны бір бірліктен кем болған жағдайда, қозғалтқыштың қуаты ең аз бір жүк автомобилі босатылуға жатады;
3) мемлекеттік мекемелер және мемлекеттік орта білім беретін оқу орындары;
4) Мүгедектердің қоғамдық бірлестіктері-қозғалтқышының көлемі 3000 текше сантиметрден аспайтын бір жеңіл автокөліктен және бір автобустан;
5) Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен мүгедектері және жеңілдіктер мен кепілдіктер бойынша оларға теңестірілген адамдар, Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және медальдарымен наградталған адамдар, сондай-ақ 1941 жылғы 22 маусым-1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген) және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз әскери қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен, үш дәрежелі Даңқ орденімен және "Отан" орденімен наградталған "Халық қаһарманы", "Қазақстанның Еңбек Ері" атақтарына ие болғандар, "Батыр Ана" атағына ие болған немесе "Алтын алқа" не "Күміс алқа" алқасымен наградталған көп балалы аналар-салық салу объектісі болып табылатын бір автокөлік құралынан;
6) меншігінде мотоколяскалары мен автомобильдері бар мүгедектер - салық салу объектісі болып табылатын бір автокөлік құралы бойынша.
1), 2) және 4) тармақшаларда көрсетілген тұлғалар мұндай көлік құралдары пайдалануға, сенімгерлік басқаруға немесе жалға берілген жағдайларда салық төлеуден босатылмайды.
Сондай-ақ, 5) және 6) тармақшаларда көрсетілген тұлғалар салық кезеңі ішінде бір автокөлік құралы бойынша (2013 жылғы 31 желтоқсаннан кейін уәкілетті мемлекеттік органда көлік құралының меншік иесін ауыстыруға байланысты тіркеу іс-әрекеттері жүргізілген қозғалтқыш көлемі 4 000 текше сантиметрден асатын жеңіл автомобильден басқа) осындай тармақшалардың ережелерін қолдануға құқығы бар жеке тұлғаның оларда көрсетілген бір немесе бірнеше санатқа жататынына қарамастан босатылатынын білу маңызды.
5) және 6) тармақшаларда көрсетілген тұлғаның меншік құқығында салық кезеңі ішінде бірнеше автокөлік құралы болған жағдайда, есептелген салықтың ең көп сомасы бар бір ғана автокөлік құралы салық төлеуден босатылады.
Егер сіз көлік салығын уақтылы төлей алмасаңыз?
Жоғарыда көрсетілген мерзімде салық төленбеген жағдайда, жеке тұлғаларда бересі пайда болады, оның сомасына күн сайын өсімпұл есептеледі, бұл бересімен бірге жалпы сомада салық төлеушінің салықтық берешегін құрайды.
Банктер салықтық берешегі бар жеке тұлғаға банктік шот ашудан бас тартуға міндетті екеніне назар аударамыз.
Бұл тыйым салу мемлекеттік бюджеттен және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленетін жәрдемақылар мен әлеуметтік төлемдерді алуға арналған банк шоттарына, "мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жасалған білім беру жинақтау салымы туралы шарт бойынша банк шоттарына қолданылмайды.
Яғни, егер жеке тұлға осы мақсаттарға банктік шот ашса, онда банктің мұндай тұлғада салық берешегі болса да, оны ашудан бас тартуға құқығы жоқ.
Салық берешегі бар жеке тұлғаларға өзге банк қызметтерін көрсетуге шектеулер Салық кодексінің нормаларында көзделмеген.
Салық берешегінің бар-жоғын ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің сайтында және "электрондық үкімет" порталында "салық берешегінің жоқ (бар) екендігі туралы мәліметтер" электрондық сервисі арқылы тексеруге болады, ол онлайн-режимде азаматтың ЖСН бойынша салық берешегінің бар/жоқ екендігі туралы өзекті мәліметтерді алуға мүмкіндік береді.