Радикалданудың алғашқы белгілері: адам кенеттен ешқандай себепсіз өзгере бастайды

Радикалды идеологияның ықпалына негізінен жасөспірімдер мен студенттер түседі, бірақ туыстары оны бірден байқамайды, содан кейін кеш болады. Конфессияаралық қарым-қатынастарды талдау және дамыту орталығының директоры Гүлназ Раздыкова Zakon.kz сайтында жақын адамдардың деструктивті діни ағымдардың ықпалына түскенін қалай байқауға болатынынайтты.

Деструктивті діни ағымдардың тұзағына жасөспірімдер мен студенттер түседі, бірақегде жастағы адамдар да бар. Жақын туыстары көбінесе ұлының немесе қызының, күйеуінің немесе аға-інісінің радикалды идеологияның жолын қуушы болғанын білмей қалады, ал байқай бастағанда, кеш болады және жағдайды өзгерту қиын болады.

Конфессияаралық қарым-қатынастарды талдау және дамыту орталығының директоры, оңалту бағдарламаларының ұлттық сарапшысы Гүлназ Раздыкованың айтуынша,ата-аналар  және отбасының барлық мүшелері жақын-туғандары бір кездерідеструктивті діни ағымдардың құрбаны болып қалмас үшінрадикалданудың алғашқы белгілерін білуі керек.

«Мұндай белгілер көп, бірақ ең бастысы, адам кенеттен өзгере бастайды. Ол атын өзгертеді, сөздік қорын, сөйлеуін өзгертеді, отбасы мен жақын ортасына тән емес сөздерді қолдана бастайды. Мұндай түйін сөздер әдетте үгіт-насихат парақшаларында, брошюраларда, материалдарда, соның ішінде жалған діни түсіндірмеде қолданылады».

Сонымен қатар, бұл адамға бұрын тән емес мінез-құлық үлгілерінің күрт өзгеруі байқалады: ол кенеттен, ешқандай себепсіз, темекіні тастайды, алкогольдік ішімдіктерді ішуді қояды, мұны өмірдің жаңа ережелері деп түсіндіреді.

Бұрын көпшіл жас жігіт  енді тұйық, сақ бола бастайды, оның жағдайы туралы сұрақтарға ашуланады, одан тұрақты қорқыныш пен күдіктің белгілері байқалады.

Бірақ түбегейлі қарама-қарсы вариант та болуы мүмкін: адам жаңа әлеуметтік топта қолдау ала отырып, нық, өзіне сенімді, тіпті тәкаппар бола бастайды. Немесе ол кенеттен күш қолданылатын  спорт түрлерімен, шығыс жекпе-жегімен, атыспен, суық қарумен айналыса бастайды және аскеттік  өмір салтын ұстанады.

Сондай-ақ, ешқандай себепсіз ол діни, эзотерикалық материалдарға қызығушылық танытады, әңгімесінде осы саладағы кейбір жаңа беделді тұлғалар   туралы айтады немесе кейбір бейнероликтерге, сайттарға сілтеме жасайды.

Осы туралы айта отырып, сарапшы мұндай адамдардың әйелге деген көзқарасы өзгеретінін атап өтті: «Әйелдердің кемістігі, олардың ақыл-ой қабілеттерінің төмендігі және жеке қасиеттері туралы әңгімелер  айтылады және мақұлданады. Әйел төмен болмыс деген көзқарастан  тәкаппарлық пайда болады».

Сонымен қатар,  ас рационында да   кенеттен өзгерістер болады – шошқа етінен жасалған тағамдардан бас тарту, өсімдік тағамдары мен шөп дәмдеуіштерінің көптігі. Сыртқы түрі, киімі, шаш үлгісі де өзгереді.

«Деструктивті діни ағымдарға түскен кейбір адамдарда «неофит синдромы»  немесе «уағызшы синдромы» болады.  Олардың жаңа таныстары, достары бар, айқын емес әлеуметтік идентификациясы бар жаңа әлеуметтік микрогруппалар пайда болады. Жаңа таныстар, әдетте, студенттік ортаға жатпайды, жасы едәуір үлкен және олардың қызығушылықтарының сәйкес келмеуі айқын көрінеді».

Сонымен қатар, жаңа таныстар өздерінің бұрынғы өмірі туралы  айтпайды  немесе оларды әдейі бұрмаламайды және жас адамның  отбасымен және жақын ортасымен танысудан аулақ болады, желіде немесе өз тобында сөйлесуді жөн көреді, деп атап өтті сарапшы. Ерте радикалданудың тағы бір белгісі-оқуда, жұмыста немесе үйде себепсіз болмау, сондай-ақ ұлттық мәдениеттің дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын сақтаудан және зайырлы мерекелерді атап өтуден бас тарту.

ТорғынНұрсейітова