Ғылым, әдебиет және өнер туындыларының авторлары, орындаушылар, фонограмма жасаушылар немесе өзге де Авторлық және сабақтас құқықтар иелері өздерінің мүліктік құқықтарын іс жүзінде жүзеге асыру мақсатында мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар құруға құқылы.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымның коммерциялық қызметпен айналысуға, сондай-ақ ұжымдық негізде басқару үшін алынған туындылар мен сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануды жүзеге асыруға құқығы жоқ.
Құқық иеленушілердің әртүрлі құқықтары мен әртүрлі санаттары бойынша жекелеген ұйымдарды не құқық иеленушілердің бір санатының мүдделері үшін әртүрлі құқықтарды басқаратын ұйымдарды не құқық иеленушілердің әртүрлі санаттарының мүдделері үшін құқықтардың бір түрін басқаратын ұйымдарды құруға жол беріледі. Мұндай ұйымдарды тікелей авторлық және сабақтас құқықтар иелері құрады және Жарғының негізінде олардан алынған өкілеттіктер шегінде әрекет етеді.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдар, атап айтқанда, ұжымдық басқарудың мынадай салаларында құрылуы мүмкін:
көпшілік алдында орындауға қатысты жарияланған музыкалық туындыларға (мәтіні бар немесе мәтіні жоқ) және музыкалық-драмалық туындылардың үзінділеріне, жалпы жұрттың назарына кабель бойынша хабарлауға немесе эфирге беруге, оның ішінде ретрансляция арқылы беруге айрықша құқықтарды басқару;
дыбыс-бейнежазу туындысында пайдаланылған музыкалық туындылардың (мәтіні бар немесе мәтіні жоқ) авторлары болып табылатын композиторлардың көпшілік алдында орындағаны немесе кабель бойынша жалпы жұрттың назарына хабарлағаны немесе осындай дыбыс-бейнежазу туындысын эфирге бергені үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;
бейнелеу өнері туындыларына қатысты қадағалау құқығын басқару;
авторлардың, орындаушылардың, фонограммалар мен дыбыс-бейнежазу туындыларын шығарушылардың фонограммалар мен дыбыс-бейнежазу туындыларын жеке мақсатта және табыс алмай қайта шығарғаны үшін сыйақы алуға құқықтарын жүзеге асыру;
коммерциялық мақсатта жарияланған фонограммаларды көпшілік алдында орындағаны үшін, сондай-ақ жалпы жұрттың назарына кабель арқылы хабарлағаны немесе эфирге бергені үшін сыйақы алуға орындаушылардың құқықтарын жүзеге асыру;
фонограмма шығарушылардың көпшілік алдында орындағаны үшін, сондай-ақ жалпы жұрттың назарына кабель арқылы хабарлағаны немесе коммерциялық мақсатта жарияланған фонограммаларды эфирге бергені үшін сыйақы алу құқықтарын жүзеге асыру;
құқықтарын басқару репродуцирование (репрографическое ойнату) обнародованных шығармалар;
эфирлік және кабельдік хабар тарату ұйымдарының көпшілік алдында орындағаны үшін, сондай-ақ жалпы жұрттың назарына кабель бойынша хабарлағаны немесе коммерциялық мақсаттарда жарияланған өз хабарларын эфирге бергені үшін сыйақы алу құқықтарын жүзеге асыру.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық басқаруға өкілеттікті тікелей авторлық және сабақтас құқықтар иелері жазбаша шарттар негізінде ерікті түрде, сондай-ақ ұқсас құқықтарды басқаратын шетелдік ұйымдармен тиісті шарттар бойынша береді
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымдардың жарғыларында осы Заңның талаптарына сай келетін ережелер болуға тиіс. Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйымды тіркеуден бас тартуға осы Заңның, сондай-ақ коммерциялық емес ұйымдарды тіркеу тәртібін белгілейтін заңнаманың талаптары бұзылған жағдайларда жол беріледі.
Аталған ұйымның қызметіне басшылықты мүліктік құқықтарын өзі басқаратын авторлық және сабақтас құқықтар иелері жүзеге асырады. Сыйақы мөлшеріне және пайдаланушылармен лицензиялық шарт жасасу талаптарына, жиналған сыйақыны бөлу және төлеу тәсіліне және осындай ұйым қызметінің өзге де қағидаттық мәселелеріне қатысты шешім қабылдауды жалпы жиналыста тек қана авторлық және сабақтас құқықтар иелері жүзеге асырады.
Мүліктік құқықтарды ұжымдық негізде басқаратын ұйым өзі өкілі болып табылатын авторлық және сабақтас құқықтар иелерінің атынан және олардан алынған өкілеттіктер негізінде мынадай функцияларды орындауға тиіс:
1) осындай ұйым басқарумен айналысатын құқықтарды пайдалануға пайдаланушылармен лицензиялық шарттар жасасуға;
2) сыйақы мөлшерін және лицензиялық шарттар жасалатын басқа да шарттарды пайдаланушылармен келісуге міндетті;
3) осы ұйым лицензиялық шарт жасаспай осындай сыйақыны жинаумен айналысатын жағдайларда сыйақы мөлшерін пайдаланушылармен келісуге міндетті
4) лицензиялық шартта көзделген сыйақыны және (немесе) осы баптың 3) тармақшасында көзделген сыйақыны жинауға міндетті;
5) Осы баптың 4) тармақшасына сәйкес жиналған сыйақыны өзі ұсынатын авторлық және сабақтас құқықтар иелеріне бөлуге және төлеуге құқылы емес;
6) осындай ұйым басқаратын құқықтарды қорғау үшін қажетті кез келген заңды әрекеттерді жасауға құқылы.
Кәдөш Н.С. Екібастұз қаласының ауданаралық
әділет басқармасының басшысы,
«ҚЗО» РҚБ Павлодарлық филиалының мүшесі