Әдеби және көркем шығармаларды қорғау жөніндегі Берн конвенциясы (көбінесе жай Берн конвенциясы) (ағылшын.Berne Convention forthe Protection of Literary and Artistic Works) - Швейцарияның Берн қаласында 1886 жылы қабылданған Авторлық құқық саласындағы Халық аралық келісім. Бұл осы саладағы негізгі халық аралық келісім.
Қазіргі уақытта Дүние жүзілік зияткерлік меншік ұйымы басқарады.
Берн конвенциясы 1886 жылы 9 қыркүйекте Швейцарияның Берн қаласында қабылданды. Конвенцияның алғашқы қатысушылары: Бельгия, Германия, Франция, Испания, Ұлыбритания, Тунис және Швейцария.
Конвенция бір неше рет қайта қаралды: 1896 жылы Парижде, 1908 жылы Берлинде, 1914 жылы Бернде, 1928 жылы Римде, 1948 жылы Брюссельде, 1967 жылы Стокгольмда және 1971 жылы Парижде.
Берн Конвенциясына қатысты әкімшілік функцияларды Дүние жүзілік зияткерлік меншік ұйымы 1967 жылы құрылғаннан бері жүзеге асырып келеді.
АҚ Шконвенцияға 1989 жылы қосылды.
2014 жылға қарай Берн конвенциясына 167 мемлекетқатысады.
Негізгі принциптері
Конвенция өз атауын алған халық аралық авторлық құқықтың бір қатар принциптерін белгілейді. Ұлттық режим қағидаты-оған сәйкес Конвенцияға қатысушы әрбір ел басқа қатысушы елдердіңазаматтарына, кемдегенде, өз азаматтарына бірдей авторлық құқықтар береді. Конвенцияға жататын туындыларға қатысты кез келген талқылау олар пайдаланылатынелдің заңдары бойынша өтеді (шығарылады, көпшілік алдында орындалады, эфирге беріледі және т.б.). Айталық, шарттық құқық танайырмашылығы, ел ішінде авторлық-құқықтық қатынастарға шетелдік заңнаманы импорт тауға жол берілмейді. Мысалы, Францияның авторлық құқық туралы Заңы Францияда жарияланған немесе орындалған кез-келген материалдарға, бұл материалдар қай жерде жасалғанына қарамастан қолданылады.
Қорғаудың тәуелсіздігі принципі-әрелде туындыны қорғау басқа елдердегі, соның ішінде шығарманың шыққан еліндегі туындыларды қорғауға ешқандай тәуелді емес. Осы қағидаттан бір ерекшелік бар-заң туындының шыққан елінде қорғау мерзімі өткен туындыны қорғауды тоқтатуды қарастыруы мүмкін.
Автоматты қорғау қағидаты-авторлық құқық пайдалану үшін қандай да біралдын ала ресми ліктерді (тіркеутүрі, копирайтқа қойылатын талаптар туралы арнайы мәлімдеме, биліктің рұқсаты және т.б.) талап етпейді және туынды материалдық нысанда (конвенцияға мүше елдердің азаматтары үшін) немесе бірінші жарияланымда (осы елдерде жарияланғаншетелдікавторлардыңшығармаларыүшін) тіркелгенкездеавтоматтытүрдетуындайды.
Авторлық Презумпция-керісінше дәлелдер болмаған жағдайда, кітаптың мұқабасында атын емесе бүркеншік аты көрсетілген автор саналады. Конвенцияда авторлықтың анықтамасы жоқ, сондықтан кейбір шығармалардың авторлығы туралы ұғымдар әртүрлі болуы мүмкін. Мысалы, Ресейде КСРО-да жасалған жұмыстардың жеке және қатаңанықталған түрлерін қоспағанда, тек адамғана автор бола алады, ал АҚШ заңды тұлғалардың авторлығын мойындайды.
Қазақстан Республикасы 1886 жылғы 9 қыркүйекте Бернде қолқойылған, 1896 жылғы 4 мамырда Парижде толықтырылған, 1908 жылғы 13 қарашада Берлинде қайтақаралған, 1914 жылғы 20 наурызда Бернде толықтырылған және 1928 жылғы 2 маусымда Римде, 1948 жылғы 26 маусымда Брюссельде, 1967 жылғы 14 шілдеде Стокгольмде және 1971 жылғы 24 маусымда Парижде өзгертілген әдеби және көркем туындыларды қорғау туралы Берн конвенциясына қосылсын.1979 ж.
Еуразиялық патенттік Конвенцияға (ЕАПК) Мәскеуде 1994 жылғы 9 қыркүйекте орыс тілінде қолқойылды. Ресей Федерациясының 1995 жылғы 1 маусымдағы N 85-ФЗ Федералдық Заңымен ратификацияланған. Конвенция 1883 жылғы 20 наурыздағы Өнер кәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясының 19-бабына сәйкес арнайы келісімді және 1970 жылғы 19 маусымдағы Патенттік кооперация туралышарттың 45 (1) – бабына сәйкес өңірлік патент туралы шартты білдіреді.
Конвенция Еуразиялық патенттік жүйені және Еуразиялық патенттік ұйымдықұрды. Конвенцияға қатысушы мемлекеттер үкіметтер атынан өнер табыстарды қорғау саласындағы ынтымақ тастық тынығайту ниетін және барлық Уағдаласушы мемлекеттердің аумағында қолданылатын бірыңғай патент негізінде осындай қорғауды алудың мемлекет аралық жүйесін құруниетін басшылық қаалды.
Уағдаласушы Мемлекеттер өнер табыстарды қорғау жөніндегі өздерінің ұлттық жүйелерін дамыту бөлігінде толық егемендігін сақтайды. Конвенцияға қатысу Өнер кәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясы мен және Патенттік кооперация туралы шартпен де байланысты Біріккен Ұлттар Ұйымына мүшекезкелген мемлекет үшін ашық.
Еуразиялық ведомство жаңа болып табылатын, өнер тапқыштық деңгейі бар және өнер кәсіптік қолдануға болатын өнер табысқа Еуразиялық патент береді. Еуразиялық патенттің қолданылу мерзімі Еуразиялық өтінім берілген күннен бастап 20 жылдықұрайды.
ЕАПК-ға сәйкес патенттік жүйенің жұмысістеуін Әкімшілік кеңес пен Еуразиялық патенттік ведомстводан тұратын Еуразиялық патенттік ұйым қамтамасыз етеді.
Штаб-пәтердің орналасқан жері-Мәскеу қаласы.
Ресмитілі — Орыстілі.
Қазіргі уақытта Еуразиялық конвенцияға Еуразиялық өңірдің 9 еліқолқойды:
* ӘзірбайжанРеспубликасы
* Армения Республикасы
* Беларусь Республикасы
* ҚазақстанРеспубликасы
* ҚырғызРеспубликасы
* Молдова Республикасы
* Ресей Федерациясы
* Тәжікстан Республикасы
* Түрікменстан
Еуразиялық патенттік сенім білдірілген өкілдердің Еуразиялық патенттік ведомство алдында өкілдік ету құқығы бар.
Еуразиялық патенттік сенім білдірілген өкілдер бірлестігі - "Еуразиялық патенттік сенім білдірілген өкілдер кеңесі "халық аралық қоғамдық ұйымының Ресей Федерациясында, Беларусь Республикасында, Қазақстан Республикасында және Молдова Республикасында өкілдіктері бар.
Кәдөш Н.С. Екібастұз қаласының ауданаралық
әділет басқармасының басшысы,
«ҚЗО» РҚБ Павлодарлық филиалының мүшесі