Бағдарламалық жасақтама виртуалды идея болып табылады, оны «қолмен ұстауға» болмайды, сондықтан оны қорғау қиынға соғады. Алайда, бұл қате пікір, өйткені бағдарламалық өнімдердің лицензияланған жиынтығы толық түсті қорапты, орнату дискісін, тіркеу формасын және авторлық құқық иесінің пайдаланушымен лицензиялық келісімін, бағдарламаны қорғау кілтін және пайдаланушы әдебиетін қамтитын жиынтық болып табылады.
Бүгінгі таңда бағдарламалық жасақтама авторлары өз құқықтарын сенімді түрде қорғайды және Заң олардың жағында, ал зияткерлік меншікке авторлық құқықты бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жазалауға алып келеді.
Авторлық құқықты қорғау саласындағы заңнаманың өзгеруіне байланысты 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексі күшіне енді. Осыған байланысты авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды бұзу қылмыстық жауапкершілікке әкеп соғады, ал әкімшілік жауапкершілік жойылады.
«Авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы» Қазақстан Республикасының 10.06.1996 жылғы No 6-1 Заңы (үзінділер) - туындыларды жасауға және пайдалануға байланысты туындайтын қатынастарды реттейді.
2-бап. Негізгі ұғымдар
• автор - шығармашылықпен жұмыс жасаған жеке тұлға;
• авторлық құқық - автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары;
• зияткерлік меншік - бұл шығармашылық қызметтің объективті нәтижелерінің меншігі;
• айрықша құқық - осы Заңда белгіленген мерзімде автордың немесе сабақтас құқықтар иесінің шығарманы, орындауды, фонограмманы, өз қалауы бойынша қандай-да бір тәсілмен пайдалануға мүліктік құқығы;
• айрықша емес құқық - осы Заңда белгіленген жағдайларды қоспағанда, автордың тиісті рұқсатын ала отырып, авторлық құқық және сабақтас құқықтардың иесімен бір мезгілде басқа адам туындыны пайдалана алады;
• компьютерлік бағдарлама - берілген функцияны орындау үшін компьютерде немесе басқа компьютерлік құрылғыда қолдануға болатын сөздермен, сандармен, кодтармен, белгілермен, белгілермен, схемалармен немесе кез-келген басқа формада көрсетілген нұсқаулар немесе ережелер жиынтығы ... қалаған мақсатқа жету үшін нәтиже ...
7-бап. Авторлық құқық объектілері болып табылатын туындылар
• 1-тармақ Авторлық құқық объектілері:
o 1) әдеби шығармалар ...
o 12) компьютерлік бағдарламалар ...
• 2-тармақ Компьютерлік бағдарламаларды қорғау кез-келген тілде және кез-келген формада, соның ішінде бастапқы мәтін мен объект кодын білдіруге болатын компьютерлік бағдарламалардың барлық түрлеріне (соның ішінде амалдық жүйелерге) қолданылады.
16-бап. Меншік құқығы
• 1-тармақ Автордың немесе туындының басқа авторлық құқығының иесі осы туындыны кез-келген нысанда және кез-келген тәсілмен пайдалануға мүліктік (айрықша) құқықтарға ие.
«Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі» 2014 жылғы 3 шілдедегі No 226-V ҚР ЗРК (үзінділер)
198-бап. Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтарды бұзу
1. Авторлық құқық және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерін заңсыз пайдалану, сондай-ақ маркетинг мақсатында авторлық құқықты және (немесе) сабақтас құқықтар объектілерін алу, сақтау, ауыстыру немесе жасанды көшірмелерді жасау, немесе авторлық құқықты иемдену немесе тең авторлыққа мәжбүрлеу - жүзге дейін айыппұлмен жазаланады. айлық есептік көрсеткіштер не сол мөлшерде түзеу жұмыстары арқылы, не жүз жиырма сағатқа дейінгі қоғамдық жұмыстарға тарту арқылы.
2. Дәл сол әрекеттер, егер олар едәуір мөлшерде жасалса немесе автордың немесе басқа құқық иеленушінің құқықтарына немесе заңды мүдделеріне елеулі зиян келтірсе немесе елеулі зиян келтірсе немесе бірнеше рет жасалса, - үш жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұлмен немесе сол мөлшерде түзеу жұмыстарымен жазаланады, не екі жүз қырық сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту арқылы, немесе жетпіс бес тәулікке қамауға алу арқылы.
3. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген әрекеттер:
1) адамдар тобы алдын ала келісім бойынша;
2) ірі көлемде немесе ірі зиян келтірсе;
3) адам өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып,
- белгiлi бiр лауазымдарды атқару немесе белгiлi бiр қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейiн айыра отырып, бес мың айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде айыппұл салуға немесе сол мөлшерде түзеу жұмыстарына немесе бес жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығын шектеуге немесе сол мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады. жылдар немесе жоқ.
4. Осы баптың екінші немесе үшінші бөліктерінде көзделген, қылмыстық топ жасаған іс-әрекеттер - үш жылдан алты жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
14-бап. Қызметкерлердің туындыларына авторлық құқық
1. Автордың қызметтік міндеттерін немесе жұмыс берушінің қызметтік тапсырмасын орындау барысында жасалған туындыға жеке мүліктік емес құқығы туындының авторына тиесілі.
2. Қызметкердің жұмысына меншіктік (айрықша) құқықтар, егер ол мен автор арасындағы келісімшартта өзгеше көзделмесе, жұмыс берушіге тиесілі.
3. Жұмыс беруші кез-келген пайдалану кезінде өзінің есімін көрсетуге немесе осындай нұсқау талап етуге құқылы.
4. ҚР 10.07.09 ж. № 179-IV Заңына сәйкес алып тасталды (бұр. Ред. Қара)
5. Осы баптың ережелері энциклопедияларды, энциклопедиялық сөздіктерді, мерзімді басылымдар мен ғылыми еңбектердің үздіксіз жинақтарын, газеттер, журналдар және басқа мерзімді басылымдарды құруға қолданылмайды (осы Заңның 11-бабының 2-тармағы) жұмыс берушінің қызметтік міндеттерін немесе лауазымдық тапсырмаларын орындау кезінде.
Кәдөш Н.С. Екібастұз қаласының ауданаралық
әділет басқармасының басшысы,
«ҚЗО» РҚБ Павлодарлық филиалының мүшесі