АҚТОҒАЙ АУДАННЫҢ ЖЕРГІЛІКТІ АТҚАРУШЫ ОРГАНДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІНДЕ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН ІШКІ ТАЛДАУ

Құрметті қоғамдық кеңеске қатысушылар!

Ақтоғай ауданы әкімдігінің жергілікті атқарушы органдарының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің талдауын ұсынуға рұқсат етіңіздер.

1. Нормативтік-құқықтық база

Ақтоғай ауданы әкімдігінің жергілікті атқарушы органдары" өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, Қазақстан Республикасының Жер кодексін, Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін, Қазақстан Республикасының Салық кодексін, Қазақстан Республикасының Еңбек кодексін, "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы", "Мемлекеттік сатып алу туралы","Мемлекеттік мүлік туралы" Қазақстан Республикасының Заңдарын, "Б" корпусының мемлекеттік әкімшілік лауазымдарын бөлу жөніндегі әдістемені басшылыққа алады"функционалдық блоктар бойынша, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі Төрағасының 2021 жылғы 11 тамыздағы№ 138 Бұйрығымен, Ақтоғай ауданы әкімдігінің 2023 жылғы 2 мамырдағы № 176 қаулысымен бекітілген Ақтоғай ауданы әкімдігінің атқарушы органдарының "Б" корпусы мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің қызметін бағалау әдістемесімен, Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларымен, Жер саласында мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларымен бекітілген Денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру саласындағы мамандарға әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну қағидаларымен, ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне, тракторлар мен олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-көлік- құрылыс машиналары мен механизмдерін, өтімділігі жоғары арнайы машиналарды, Тракторларды және олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, өтімділігі жоғары арнайы машиналарды, Ақтоғай ауданының мемлекеттік мекемелері туралы ережені және өзге де қолданыстағы заңнамаларды мемлекеттік тіркеу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.

2. Ақтоғайауданыәкімдігініңжергіліктіатқарушыоргандарының сыбайлас жемқорлықтәуекелдерінеішкіталдаужүргізуүшінАқтоғай ауданы әкімінің 2026 жылғы 20 сәуірдегі № 13-н/қ өкімі негіз болып табылады.
3. Есепті кезең

 Талдау 2024 жылғы мамыр мен 2025 жылғы мамыр аралығында жүргізілді.

4. 8 мемлекеттік құрылымдық орган, 7 ауылдық округ және 1 квазимемлекеттік сектор субъектісі қамтылды: "Ақтоғай ауданының нақты экономика секторы бөлімі" КММ, "Ақтоғай ауданының жер қатынастары бөлімі" ММ, "Ақтоғай ауданының мәдениет, дене шынықтыру және спорт бөлімі" ММ, "Ақтоғай ауданының ішкі саясат және тілдерді дамыту бөлімі" ММ, "Ақтоғай ауданының экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі" ММ, "Ақтоғай ауданының қаржы бөлімі" ММ, "Ақтоғай ауданының кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлімі"ММ, "Ақтоғай ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі"ММ, "Ақтоғай Су" КМК, "Ақтоғай ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Ақжол ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Жалаулы ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Жолболды ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Қожамжар ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Қараоба ауылдық округі әкімінің аппараты" ММ, "Мүткенов ауылдық округі әкімінің аппараты"ММ.
5. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылады:

 1) талдау объектісінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

 2) талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Бұл ретте келесі міндеттер бойынша талдау жүргізілді:

Ішкі құжаттарда сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Персоналды басқарумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау;

Мүдделер қақтығысын реттеуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Мемлекеттік қызмет көрсетумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Ішкі құжаттарда сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Рұқсат беру функцияларын іске асыруға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Бақылау-тексеру функцияларын іске асыруға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Бюджет және қаржы қаражатын игеруге және бөлуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасуға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Ақпараттық жүйелерді әзірлеуге және пайдалануға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтен туындайтын өзге де мәселелерді іске асыруға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;

Қаржы-шаруашылық қызметпен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Жер қатынастары сыбайлас жемқорлық тәуекелдері саласында анықталған жоқ, алайда Жер кодексінің 43-1-бабында қайшылықтар бар.

Жеркодексінің43-1-бабына сәйкесөтінімдерді"электрондықүкімет"веб-порталыарқылықатысуғақабылдаукөзделген ауыл шаруашылығыөндірісіүшін жер пайдалану құқығынберужөніндегіконкурста.

Соныменқатар,бұлсервисВеб-порталдаіскеасырылмаған,бұлөтінімдердіқабылдаупроцесінтараптарүшіннеғұрлымыңғайлы ету мүмкіндігіненайырадыжәне,кемдегенде,онымөлдір,бақыланатын ету жәнебақыланатын.

Электрондық форматта жер беру өтініш берушілер мен мемлекеттік органдар арасындағы байланысты азайтуға, әкімшілік кедергілер мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің туындауына жол бермеуге мүмкіндік береді деп санаймыз.

Соныменқатар,бұлкомиссияменЖАОжұмысыныңашықтығынқамтамасыз етеді,сол арқылы жер учаскелерінберумерзімінедәуірқысқартады.

Жер Кодексінің 43-бабы 14-тармағының екінші абзацына сәйкес осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл тұратын адамдарға жер учаскесін алған кезде олардың конкурстық ұсыныстарына қосымша балл беру түрінде артықшылық беріледі.

Жер кодексінде әкімшілік бірліктер бойынша – аудан, қала, ауыл, кент, бірақ әкімшілік бірлік бойынша шектеулер бар ауылдық округ түрінде регламенттелмеген.

Әкімшілік-аумақтық бірліктің құрамына сілтеме жасай отырып, Конкурсқа жер учаскесі қойылған осы ауылдық округте кемінде 5 жыл тұратын қатысушыларға қосымша балл беру дұрыс деп санаймыз (Заңның 1,2,3 - бабы "Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы туралы").

Жер кодексінің ережелерін екіұшты түсіндіруді болдырмау, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жерлерін алу кезінде конкурстық ұсыныстарға қосымша балл беру түрінде кімге артықшылық берілетіні туралы бірыңғай түсінік қалыптастыру үшін Жер кодексіне, атап айтқанда: 43-баптың 14-тармағының екінші абзацына мынадай мазмұнмен толықтыра отырып, өзгерістер енгізу орынды деп санаймыз – "Осы ауданда, ауылдық округте, ауылда, кентте, қалада кемінде 5 жыл тұратын адамдарға орталық уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес жер учаскесін алған кезде олардың конкурстық ұсыныстарына қосымша балл беру түрінде артықшылық беріледі".

Кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы саласында тракторларды және олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік тракторларды және олардың негізінде жасалған механизмдерді жыл сайынғы мемлекеттік техникалық байқау қағидаларының 16-тармағына сәйкес 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3/269 жол-құрылыс машиналары мен механизмдері, өтімділігі жоғары арнайы машиналар, техникалық байқау жүргізу кезінде агрегаттар мен механизмдер бөлшектемей тексеріледі диагностикалық аспаптар мен бақылау құралдарын пайдалана отырып. Тіркемелердің техникалық жай-күйі трактор поезының құрамында тексеріледі (тартқыш-ілінісу құрылғысының жарамдылығын бақылау және тежегіштерді бұғаттау үшін). Алайда бөлімде диагностикалық аспаптар мен бақылау құралдары жоқ, сатып алуға арналған құралдар көзделмеген.

Осы қызметті көрсету кезінде техниканы көзбен шолып тексеру жүргізіледі, сонымен қатар бөлім мамандарының арнайы білімі жоқ, бұл өз кезегінде үлкен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудырады. Біз бұл қызметті бәсекелестік ортаға беруді ұсынамыз.

Тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналарын, сондай-ақ жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды басқару құқығына куәліктер беру емтихандарын қабылдау қағидаларында көлік құралын басқару құқығынан айыру мерзімі өткеннен кейін куәлікті беру тәртібі көрсетілмеген.

2) тракторларды және олардың базасында дайындалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеу қағидаларының 7-тармағына сәйкес машиналардың иелері күнтізбелік 30 (отыз) күн ішінде машина олардың меншігіне (иеленуіне) түскен, олардың меншігінен (иеленуінен) шыққан не мән-жайлар басталған сәттен бастап, машиналарды тіркеу (қайта тіркеу) немесе тіркеу есебінен шығару қажеттілігіне әкеп соғатын машиналарды тіркеу (қайта тіркеу) немесе тіркеуден шығару үшін осы Қағидаларда белгіленген әрекеттерді жасайды.

Алайда, машиналарды есепке алуды тіркеу мерзімі өткен кезде Мемлекеттік қызмет көрсету тәртібі көрсетілмеген.

Жоғарыда көрсетілген қағидаларға әртүрлі жағдайларда (айыру, куәлікті ауыстыру мерзімін өткізіп алу) берудің нүктелік тәртібін айқындай отырып, толықтырулар енгізу ұсынылады.

Ауылдық округтерде мемлекеттік қызметтер көрсетуге талдау жүргізу кезінде жер учаскесін таңдаудың алдын ала актісін келісу не келісуден бас тарту сәті бар бірінші кезеңде "кент, ауыл жерінен жер учаскесін беру" мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша ықтимал сыбайлас жемқорлық тәуекелі белгіленді.Тәуекел мынада: келісу немесе келісуден бас тарту кезінде сұралған жер учаскелерінің бос екендігін анықтауға мүмкіндік жоқ, өйткені мекемеде бұл үшін қажетті ақпарат бар мәліметтер базасы жоқ. Сыбайлас жемқорлық тәуекелін болдырмау үшін ауылдық округ мамандарының өз ауылдық округінің жер учаскелері бойынша ақпараттық деректер базасына қолжетімділігі туралы мәселені қарастыру қажет.

Талдау қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдардың тізбесі анықталды:

1. Ауданныңмемлекеттікмекемелерініңбасшылары;
2. Мемлекеттікмекемелербасшыларыналмастыратынтұлғалар;
3. Қаржы-шаруашылыққызметпенайналысатынесепқызметкерлері(бухгалтерлер).

 

 

Ақтоғай ауданы әкімі аппаратының басшысы                        Б.Уюкбаев