Туберкулез – әртүрлі мүшелерде ерекше қабыну ошақтарының (туберкулез түйіршіктерінің) пайда болуымен өтетін жұқпалы ауру. Туберкулез әлеуметтік қауіпті аурулар тобына жатады, себебі соңғы жылдары ересектер арасында ғана емес, балалар мен жасөспірімдер арасында да аурудың тұрақты өсуі байқалады.
Көп жағдайда балалар үйде және отбасында туберкулезді жұқтырады, алайда балабақшалар мен мектептерде эпидемиялық өршулер, ауруханаішілік инфекция, басқа қоғамдық орындарда инфекция болуы мүмкін. 2 жасқа дейінгі балалар туберкулезге неғұрлым сезімтал болып табылады-олар инфекцияның жалпыланған түрлерімен сипатталады (милиарлы туберкулез, туберкулез сепсисі). 2 жастан асқан балалардың арасында тыныс алу мүшелерінің туберкулезі жиі кездеседі (жағдайлардың 75%), басқа барлық түрлері әлдеқайда аз.
Қоздырғыш пен макроорганизмнің өзара әрекеттесуінің бастапқы кезеңі бала туберкулез микобактериясымен жұқтырған сәттен бастап 6 айдан 12 айға дейін созылады. Бұл кезеңде асимптоматикалық кезең (шамамен 6-8 апта) және туберкулин сынамаларының виражы бөлінеді – Манту реакциясының теріс реакциядан алғаш рет оңға ауысуы. Туберкулин реакциясы виражы бар бала фтизиатрға жіберілуге және бір жыл бойы маманның қадағалауына жатады. Болашақта мұндай балаларда туберкулез микобактерияларымен жұқтыру жағдайы сақталады немесе қолайсыз жағдайларда туберкулездің сол немесе басқа жергілікті түрі дамиды.
Балаларда туберкулездің спецификалық профилактикасы жаңа туған кезеңде басталады және 6-7 жас аралығында манту сынамасы теріс балаларға оқу жылының бірінші айында (қыркүйек) 1-сынып оқушыларын ревакцинациялау жүргізіледі. Балалардағы туберкулездің алдын-алу мәселесінде жүйелі туберкулин диагностикасы, санитарлық-гигиеналық жағдайларды жақсарту, балаларды тиімді тамақтандыру, физикалық шынықтыру, туберкулезбен ауыратын ересек адамдарды анықтау үлкен рөл атқарады.
Анықтама үшін: Кальметт — Герен бацилла вакцинасында туберкулездің тірі, бірақ әлсіреген микобактериясының штаммдары бар. Әлсіреген микробтар ауруды тудыруы мүмкін емес, сондықтан мұндай вакцинациялар бала үшін қауіпсіз.
Туберкулинді манту сынамасы – бұл баланың ағзасында туберкулез таяқшаларының бар-жоғын анықтауға арналған диагностикалық тест, ол зиянсыз, құрамында тірі микроорганизмдер жоқ және қолданылатын дозада баланың иммундық жүйесіне әсер етпейді.
Балалардың туберкулезбен күрестегі жетістігі ата-аналарға, олардың еркіне және баланы жасырын аурудан қорғауға деген ұмтылысына байланысты.
Ақсу қалалық ТККСҚБ эпид.бөлімінің басшысының м.а. Б. З. Муслимова