Биологиялық белсенді қоспалар: нені білу маңызды
Қазір денсаулық пен тамақтану құрылымы арасындағы байланысқа жіті назар аударылуда. Тамақтану рационын тұтыну нормаларына сәйкестендіру және оны тамақ санына байланысты өспеу нормасын сақтау қиынға соғады. Бұл мәселені шешуге соңғы жылдары біздің өмірімізге сенімді түрде енген және танымал бола бастаған биологиялық белсенді қоспалар (ББҚ) көмектеседі. Олардың ассортименті күн сайын өсіп келеді, кейде тиімді және қауіпсіз өнімді таңдау қиынға. Биологиялық белсенді қоспалар дегеніміз не және олар не үшін қажет екенін түсінуге шақырамыз.
Заң шығарушы биологиялық белсенді қоспалар ұғымына нақты анықтама береді: бұл тұрақты тұтыну арқылы денсаулықты жақсартатын, құрамында адамның рационың байыту үшін табиғи немесе табиғи биологиялық белсенді заттармен бірдей заттардың компоненттері бар тағамдарға арналған қоспалар. Биологиялық белсенді қоспалар денсаулықты нығайту және аурулардың алдын алу үшін қолданылады, бірақ олар дәрі емес және емдік қасиеттері жоқ. Интернет көздерінде және бұқаралық ақпарат құралдарында биологиялық белсенді қоспалардың жарнамасы жиі кездеседі, бірақ егер қаптамасында дұрыс емес немесе толық емес ақпарат болса, ол адамдарды жаңылыстыруы мүмкін.
Диеталық қоспаларды жарнамалауға қойылатын талаптар Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. 2024 жылғы 27 маусымдағы № 36 бұйрығымен бекітілген "тағамға биологиялық белсенді қоспаларды жарнамалауды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы "Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2020 жылғы 27 қазандағы № ҚР ДСМ-160/2020 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" ережемен регламенттеледі. Осы Ережелерге сәйкес жарнама тұтынушыларды шатастырмауы, олардың сенімін, соның ішінде сипаттамаларына, құрамына, тұтынушылық қасиеттеріне, құнына (бағасына), қолданудың болжамды нәтижелеріне, зерттеулер мен сынақтардың нәтижелеріне қатысты теріс пайдаланбауы тиіс. Жарнамада ғалымдардың, Денсаулық сақтау мамандарының, мемлекеттік органдардың лауазымды адамдарының ұсынымдарына сілтеме жасауға жол берілмейді.
Биологиялық белсенді қоспаларды жарнама арқылы сатып алған жағдайда, келесі жағдайларға назар аударылуы қажет:
- сауда атауының болуы;
- атауы;
- өндірушінің және Қазақстан Республикасында өндірушінің шағымдарды қабылдауға уәкілеттік берген тұлғаның мекенжайы;
- құрамына кіретін белсенді компоненттер туралы мәліметтер;
- қолдануға арналған негізгі көрсеткіштер мен ұсыныстар;
- қолдану тәсілі және дозалары,
- негізгі жанама әсерлер мен қарсы көрсеткіштер;
-жүкті әйелдердің,сондай-ақ емізу кезеңіне қатысты айрықша нұсқаулар;
- өнімді босату шарттары.
Бұдан басқа, міндетті түрде мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің нөмірі, берілген күні көрсетіледі, ол өнім техникалық регламенттердің талаптарына сәйкес келетінін, биологиялық белсенді қоспа болып табылатынын және қажетті қасиеттерге ие екенін көрсетеді.
«Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы» 021/2011 техникалық регламентінің талаптарына сәйкес биологиялық белсенді қоспалар мемлекеттік тіркеуге жатады.
Қорытындылай келе, биологиялық белсенді қоспаларды ағзадағы макро және микроэлементтердің қорын толтыру қажеттілігіне байланысты сатып алу және тұтыну қажет. Оларды тек дәрігердің нұсқауы бойынша қабылдау керек.