Лейшманиоз
Лейшманиоз – тропиктік және субтропиктік елдерде жиі кездесетін, паразиттік қарапайымдылар тудыратын, маса шаққан кезде адамға жұғатын паразиттік табиғи ошақты, негізінен зоонозды, тасымалдаушы аурулар тобы.
Лейшманиоздың тасымалдаушысы – Phlebotomus тұқымдасының аналық масалары, ал инфекция көзі – иттер, түлкілер және кеміргіштер. Адам лейшманиоздың тері түрінде ғана инфекция көзі бола алады, масалар адамнан тері жарасының ағуынан қоздырғышты «қабылдаса». Аурудың қоздырғышы масалардың ішектеріне енеді, жәндіктер шаққанда қоздырғыш адам қанында көбею циклін бастайды.
Лейшманиоздың белгілері негізінен 1 жастан 5 жасқа дейінгі балаларға, сондай-ақ эндемиялық емес аймақтардан келген ересектерге әсер етеді, бұл олардан осы ауруға қарсы иммунитетінің болмауымен түсіндіріледі. Аурудың белглері оның формасы мен түріне байланысты. Ол папулалардың пайда болуымен, жалпы әлсіздікпен, тәбеттің төмендеуімен, терінің бозаруымен басталады. Адинамия, көкбауырдың ұлғаюы, дене қызуының 40 градусқа дейін көтерілуі, қызбаның ұзақтығы бірнеше айға дейін, барлық лимфа түйіндерінің ұлғаюы, бауырдың қатаюы және ұлғаюы, жөтел болуы мүмкін, бактериялық қайталама сипаттағы пневмония (асқыну ретінде дамиды).
Инкубациялық кезең орта есеппен 20 күннен 3-5 айға дейін созылады, жәндіктердің шағу орнында біріншілік аффект бозғылт қызғылт, қабыршақты папула түрінде пайда болады. Екінші кезең қызбамен көрінеді. Оның ұзақтығы бірнеше күннен бірнеше айға дейін созылады, бұл пациенттерді қатты шаршатады.
Диагноз клиникалық көріністер мен зертханалық зерттеулер негізінде белгіленеді. Тері лейшманиозының қоздырғышы ойық жаралардың құрамындағы тері қырындыларында табылған, ал висцеральды лейшманиозда стерильділік үшін қан культураларында лейшмания анықталады. Қажет болса, патогенді оқшаулау үшін лимфа түйіндерінің, көкбауырдың және бауырдың биопсиясы жасалады.
Алдын алу
Бақылау әдістеріне мыналар жатады: