Өнеркәсіптік үлгілер туралы айтатын болсақ, қорғау өнімнің өзіне емес, оның сыртқы түрін анықтайтын көркемдік – конструкторлық шешімге берілетіндігін білу керек, ол жаңа және ерекше болуы керек және техникалық эстетиканың заманауи талаптарына сәйкес келуі керек, бірақ олар жиі өзгеріп, дамиды, бұл олардың өмір сүруінің салыстырмалы түрде қысқа мерзімін және құқықтық күзет.
Мәселен, ҚР Патенттік Заңының 8-бабына сәйкес өнеркәсіптік үлгі ретінде бұйымның сыртқы түрін айқындайтын көркемдік-конструкторлық шешім қорғалады. Бұйым деп өнеркәсіптік немесе қолөнер-қолөнер өндірісінің кез келген бұйымы, құрамдас бұйымдар, құрамдас бұйымдарға, қаптамаларға, затбелгілерге, эмблемаларға, қаріптерге, бірлесіп пайдаланылатын бұйымдардың жиынтықтарына (жиынтықтарына) құрастыруға арналған дербес компоненттер түсініледі.
Ең алдымен, өнеркәсіптік үлгілер көлемді және жазықтыққа бөлінеді. Көлемді өнеркәсіптік үлгілер-бұл үш өлшемді құрылымы бар композиция, мысалы, автомобильдің бақылау тақтасы, Тоңазытқыш, қол сағаты, ұялы телефон, орау және т.б.; жазықтық-екі өлшемді құрылымы бар композиция (тұсқағаздар, маталар, журнал мұқабасы және т. б.).
Сондай-ақ, қарапайым өнімдерге, құрама өнімдерге, өнімнің тәуелсіз бөліктеріне, өнімдер жиынтығына (жиынтықтарға) қатысты Өнеркәсіптік үлгілерді ажыратыңыз.
Қарапайым өнімге, мысалы, қаптама жатады. Құрамдас бөліктерге құрама өнімді құрастыруға арналған компоненттерден тұратын өнімдер кіреді, мысалы, автомобиль.Өнімнің бір бөлігі, егер ол функционалды тәуелсіз болса, сонымен қатар жұмыс кезінде көрінетін болса, өнеркәсіптік үлгі бола алады. Мұндай өнімдерге бампер, автомобиль фарасы жатады.
Сонымен қатар, егер олар жалпы мақсатқа ие болса және жиһаз жиынтығы, қызмет көрсету және т. б. сияқты жан-жақты қолданылса, өнімдер жиынтығы (жиынтығы) өнеркәсіптік үлгі ретінде мәлімделуі мүмкін.
Бұл өнімдердің барлығы өнеркәсіптік үлгідегі патентке қабілеттілік шарттарына сәйкес келген жағдайда құқықтық қорғауды ала алады – жаңашылдық пен өзіндік ерекшелік. Заңнама нормаларының мағынасына сәйкес, "жаңалық" критерийі ақпарат көздерінде суреттердегі және маңызды белгілер тізбесіндегі өнеркәсіптік үлгінің барлық белгілеріне ұқсас белгілерге тән көркемдік-конструкторлық шешім туралы мәліметтер болмаған жағдайда белгіленеді.
Әрі қарай, егер оның сыртқы түрінің эстетикалық және (немесе) эргономикалық ерекшеліктерін анықтайтын негізгі сипаттамалары шығармашылық сипатқа байланысты болса, өнеркәсіптік үлгі "түпнұсқа" деп танылады.
Осы критерийлерді белгілеу кезінде мәлімделген өнеркәсіптік үлгі сараптамамен анықталған аналогтармен ғана емес, сонымен қатар тіркелген тауар белгілерімен де салыстырылады.
Жаңалығы мен түпнұсқалығын тексеру өтінімді сараптау процесінде өнеркәсіптік үлгіге өтінімді жасау, ресімдеу және қарау, ҚР өнеркәсіптік үлгілерінің мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізу, сондай-ақ қорғау құжатын беру қағидаларында айқындалған тәртіппен жүргізіледі.
Өнеркәсіптік үлгі өзіндік ерекшелік шарттарына сәйкес деп танылмайтын ережелерді атап өтеміз.
Егер өнімде көрсетілген өнеркәсіптік үлгі болса:
өтінім беруші осы бұйымның эстетикалық және/немесе эргономикалық ерекшеліктеріне әсері расталмаған елеулі белгілер тізбесіне енгізген (енгізген) белгісі (белгілері) арқылы ғана жақын аналогынан ерекшеленетін;
тек өлшемдері өзгертілді, элементтердің саны ұлғайтылды немесе өнімнің түсі өзгерді (бірақ колористикалық шешім емес); жеке алынған қарапайым геометриялық көлем немесе жеке алынған қарапайым геометриялық фигура түрінде;
белгілі бір мақсаттағы бұйымдарға тән, бірақ басқа техникалық негізде орындалған нысанды қайталау;
сыртқы түрі белгілі объектілерден алынған, әр түрлі мақсаттағы екі объект белгілі болған кезде, оларға ұқсас көрініс берілген;
сыртқы түрін өзгертпестен бөлек белгілі өнімдерден тұратын жиынтықта.
Өнеркәсіптік үлгінің патенттік қабілеттіліктің осы екі шартына сәйкестігін белгілеу оған патенттік қорғауды берудің басты талабы болып табылады.
Нәтижесінде патент иеленушінің өнеркәсіптік үлгіні пайдалануға айрықша мүліктік құқығы осы патентті беру туралы мәліметтер ресми бюллетеньде жарияланған күннен бастап патенттің қолданылу кезеңінде жүзеге асырылады.
Павлодар облысының Әділет департаменті