Бағдарламалық жасақтама дегеніміз не
Қазақстан заңнамасында ЭЕМ-ге арналған бағдарлама деп белгілі бір нәтиже алу мақсатында ЭЕМ-нің және басқа да компьютерлік құрылғылардың жұмыс істеуіне арналған объективті нысанда ұсынылған деректер мен командалардың жиынтығы түсініледі.
Бұл жағдайда компьютерге арналған бағдарлама өрнектің келесі формаларын қамтиды:
* Бағдарламаның бастапқы коды-мұндай бағдарламаның бағдарламалау тілдерінің бірінде жазылған мәтіні. Бастапқы код бағдарламаның ең құнды элементі болғандықтан, оған қол жеткізу әдетте қарапайым пайдаланушыларға берілмейді.
* Нысан коды компилятордың көмегімен бастапқы кодты түрлендіру арқылы алынады және бастапқы код пен машина коды арасындағы аралық байланыс болып табылады, оны өз кезегінде процессор тікелей орындайды. Бұл Объектілік код түрінде, әдетте, бағдарламалық жасақтама таратылады.
* Бағдарламаны әзірлеу барысында алынған дайындық материалдары.
Нәтижесінде, Бағдарламалық жасақтамаға айрықша құқықтарды иеліктен шығару кезінде көрсетілген элементтердің әрқайсысына қатысты жеке келісімдерге қол жеткізу талап етілмейді.
Бағдарламалық жасақтаманы тіркеу керек пе
Бағдарламалық жасақтама авторлық құқық объектісі ретінде қорғалғандықтан, бағдарламаға айрықша құқықты тану және оны пайдалану үшін тіркеу талап етілмейді. Қорғаудың басталу сәті бағдарламаны тіркеуге байланысты емес-Бағдарлама құрылған сәттен бастап қорғалады.
Қазақстанда бағдарламаларды міндетті түрде тіркеу көзделмегеніне қарамастан, құқық иеленушілер бағдарламаны Ұлттық зияткерлік меншік институтында (ҚазПАТЕНТ) ерікті түрде тіркей алады. Мұндай ерікті тіркеудің мақсаты-даулар туындаған жағдайда дәлелдемелер базасын қамтамасыз ету. Тізілімге енгізілген мәліметтер дұрыс деп есептеледі.
"Авторлық және сабақтас құқықтар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабына сәйкес ЭЕМ-ге немесе дерекқорға арналған бағдарламаның данасын заңды түрде иеленетін адам автордың немесе туындыны пайдалануға айрықша құқықтардың өзге де иеленушісінің рұқсатын алмай және қосымша сыйақы төлемей-ақ құқылы:
1) ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаға пайдаланушының техникалық құралдарында оның жұмыс істеуі мақсатында ғана жүзеге асырылатын өзгерістер енгізуге, ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаның жұмыс істеуі үшін оның мақсатына сәйкес қажетті кез келген іс-әрекеттерді, оның ішінде ЭЕМ-нің (бір ЭЕМ-нің немесе желінің бір пайдаланушысының) жадына жазу мен сақтауды, сондай-ақ анық қателерді түзетуді жүзеге асыруға, егер ЭЕМ-нің авторымен жасалған шартта;
2) ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаның түпнұсқасы жоғалған, жойылған немесе пайдалануға жарамсыз болған жағдайларда, осы көшірме тек архивтік мақсаттарға және заңды түрде сатып алынған дананы ауыстыруға арналған жағдайда ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаның көшірмесін дайындауға немесе дайындауды тапсыруға құқығы бар. Бұл ретте ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған бағдарламаның көшірмесін осы тармақтың 1) тармақшасында көрсетілгеннен өзге мақсаттар үшін пайдалануға болмайды және егер ЭЕМ-ге немесе деректер базасына арналған осы бағдарламаның данасын иелену құқыққа сыйымды болмаған жағдайда жойылуға тиіс.
ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның данасын заңды түрде иеленетін адам автордың немесе айрықша құқықтардың өзге де иесінің келісімінсіз және қосымша сыйақы төлемей Объектілік кодты бастапқы мәтінге жаңғыртуға және қайта құруға (ЭЕМ-ге арналған бағдарламаны декомпиляциялауға) немесе мынадай шарттар сақталған кезде, Егер осы адам дербес әзірлеген ЭЕМ-ге арналған бағдарламаның декомпиляцияланатын бағдарламамен өзара іс-қимыл жасай алатын басқа бағдарламалармен өзара іс-қимыл жасау қабілетіне қол жеткізу үшін қажет болса, өзге адамдарға:
1) өзара іс-қимыл жасау қабілетіне қол жеткізу үшін қажетті ақпарат осы тұлғаға басқа көздерден бұрын қол жетімді болмаған;
2) көрсетілген әрекеттер ЭЕМ-ге арналған декомпиляцияланатын бағдарламаның өзара іс-қимыл жасау қабілетіне қол жеткізу үшін қажетті бөліктеріне ғана қатысты жүзеге асырылады;
3) декомпиляциялау нәтижесінде алынған ақпарат ЭЕМ-ге арналған дербес әзірленген бағдарламаның басқа бағдарламалармен өзара іс-қимыл жасау қабілетіне қол жеткізу үшін ғана пайдаланылуы мүмкін, бұл ЭЕМ-ге арналған дербес әзірленген бағдарламаның басқа бағдарламалармен өзара іс-қимыл жасау қабілетіне қол жеткізу үшін қажет болатын жағдайларды қоспағанда, өзге тұлғаларға берілмейді, сондай-ақ өзінің түрі ЭЕМ-ге арналған декомпиляцияланатын бағдарламаға айтарлықтай ұқсас ЭЕМ-ге арналған бағдарламаны әзірлеу үшін немесе ЭЕМ - ге, авторлық құқықты бұзатын тұлға.
Павлодар облысы Әділет департаменті
зияткерлік меншік құқықтары бөлімі бас маманы Тукенов А.Е.