Туляремия
Туляремия-бұл лимфа түйіндеріне, теріге, кейде көздің шырышты қабығына, жұтқыншаққа, өкпеге және ішекке әсер ететін табиғи ошақты жеделинфекциялық ауру. Туляремия белгілерін алғаш рет 1818 жылы жапон дәрігерлерімен атап өтілген болатын, бірақ сол кезде бұл ауруды "ято-био ауруы"деп атаған. Бұл аурудың қоздырғышы кейінірек-1896 жылы Норвегияда табылды. Ауруды francisellatularensis бактериясы тудырады. Инфекцияның негізгі көздері-кеміргіштер: тышқандар, су егеуқұйрықтары және үйтышқандары, сондай-ақ кейбір сүтқоректілер мен құстардың кейбір түрлері.
Туляремияның берілу механизмдерінің бірнеше түрі бар:
байланыс арқылы-инфекция ауыздың, көздің шырышты қабығына және зақымдалған теріге енеді (ластанған сумен, кеміргіштердің өлекселерімен және басқа жұқтырған жануарлармен немесе құстармен байланыста болған кезде);
трансмиссивті-жануардың (көбінесе кеміргіштердің) немесе шыбындардың, масалардың, кенелердің, бұғы қансорғыштарының шағуы арқылы;
фекальды-ауызша-бактериялар ағзаға жұқтырған тамақпен немесе сумен енеді;
ауа шаңы немесе ауа тамшылары-бактериялар бар шаңды немесе ауаны дем алған кезінде.
Адамнан адамға ауру жұқпайды, яғни науқас адам басқаларға қауіп төндірмейді.
Патологиялық процестің орналасуына байланысты: бубонды, ойық жаралы-бубонды, ангинозды-бубонды, абдоминальды, өкпе және жалпыланған туляремия.
Аурудың инкубациялық кезеңі үш күннен үш аптаға дейін созылуы мүмкін, бірақ орташа есеппен жеті тәулікті құрайды.
2-3 күнге созылатын бастапқы белгілер аурудың барлық түрлерінде бірдей: дене температурасы 38-40°C дейін көтеріледі, қан қысымы төмендейді, салыстырмалы брадикардия байқалады. Науқастар артып келе жатқан әлсіздікке, бас ауруына, дененің ауырсынуына, жүрек айнуына, тәбеттің болмауына және ұйқының бұзылуына шағымданады. Бұлшықет ауырсынуы және қатты терлеу пайда болады.
Ауыр жағдайларда адам масайрауды сезінуі мүмкін, сирек сандырақтар мен галлюцинациялар кездеседі. Науқас басықатты ауырып, құса бастайды. Туляремияның ауыр ағымына тән белгілер- беттің (әсіресе құлақ, қабақ және еріндерінің) ісіп, көгеріп бозаруы, көздің ағы қызарып, конъюнктивитке ауысуы мүмкін, мұрыннан қан кету.
Арнайы алдын-алуы тірітуляремиялық вакцинамениммундау болып табылады. Вакцинация туляремия қаупі жоғары жерлерде тұратын адамдарға, аңшылар мен балықшыларға, геологтарға, ауыл шаруашылығы қызметкерлеріне және ағаш дайындау ісімен айналысатын адамдарға ұсынылады. Вакцинациялаудан өткен жағдайда ауруға қарсы иммунитет5 жылғадейінсақталады. Спецификалық емес профилактикаға ормандарға барған кезде қорғаныс киімін кию және қайтып келгеннен кейін кенелерді анықтау үшін денені мұқият тексеру, жәндіктерден қорғау үшін репелленттерді қолдану жатады. Тікелей табиғи су қоймаларынан су ішуге болмайды. Жануарлардың өлекселеріне (әсіресекеміргіштерге) қол тигізу ұсынылмайды, қажет болған жағдайда қорғаныс резеңкеленген қолғаптар мен маскаларды қолданыңыз.