Сыбайлас жемқорлық - қазіргі қоғамның ең қауіпті және жағымсыз құбылыстарының бірі. Біздің елімізде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін қатаң жаза қолданылатынын білу өте маңызды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы құралдар екі негізгі бағытты қамтиды – сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және сыбайлас жемқорлықпен күрес.
Негізгі құралдарға мемлекеттік сатып алу мониторингі, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау, бағыныстылардың сыбайлас жемқорлық үшін басшылардың жауапкершілігі, қоғамдық бақылау, НҚА сыбайлас жемқорлыққа қарсы сараптама, сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру кіреді.
Мемлекеттік сатып алу - мемлекеттік аппараттың барлық сатыларын қамтитын сала. Әсіресе тәуекелдер бір көзден сатып алу кезінде пайда болады. Мемлекеттік сатып алу мониторингі ұқсас шарттардың техникалық ерекшеліктерін салыстыру, сондай-ақ бірдей тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бағасының негізділігін тексеру мақсатында жүргізіледі. Негізгі міндет - бюджет қаражатының тиімсіз жұмсалуын болдырмау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау және зерделеу мақсатында жүргізіледі. Қала әкімдігі 2022 жылдың сәуірінен 2023 жылдың сәуіріне дейінгі кезеңде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау бойынша ішкі талдау жүргізді. Талдау барысында 7 тәуекел анықталды, біз мемлекеттік қызмет көрсету ережелеріне өзгерістер енгізу үшін ұсыныстар бердік.
Заңнамада Қазақстандағы бағыныштылардың сыбайлас жемқорлық үшін басшылардың жауапкершілігі туралы норма бар. Ақсу қаласының әкімі ретінде мен үшін бұл норма маңызды. Өйткені бірінші басшы мемлекеттік органда сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты бақылайды. Бұл норма біздің заңнамада өте тиімді екенін атап өткім келеді. Бұл заң және оны ешкім бұзуға құқылы емес. Әсіресе, қазір әлеуметтік желілер арқылы қоғам мемлекеттік қызметшілердің іс-әрекеттерін бақылайтын коммуникацияның даму дәуірінде.
Біздің елімізде азаматтық қоғамды дамыту, ең алдымен, қоғамдық бақылау функциясын кеңейту арқылы жүзеге асырылуы керек. Қоғамдық бақылауды сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шаралары ретінде пайдалану қажет. Белсенді азаматтық ұстанымды көрсету, республикамыздың Заңдарын мүлтіксіз сақтау басты мақсатқа жетуге көмектеседі - бұл қоғамдағы сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жою. Егер сіз сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтың куәгері болсаңыз, бұл туралы Қазақстан Республикасының Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігіне арнайы қызметке хабарлаңыз. Сіздің хабарламаңыз қабылданады, содан кейін қызметкерлер тиісті шараларды қабылдауға міндетті, өйткені заңда мемлекетке сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте көмектесетін барлық азаматтарды қорғау көзделген.
Нормативтік құқықтық актілердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы сараптамасы НҚА мәтіндерінде сыбайлас жемқорлық факторларының туындауы үшін жағдай жасауға ықпал ететін ережелерді анықтауға, олардың сыбайлас жемқорлық дәрежесін бағалауға, осындай факторларды жоюға бағытталған ұсынымдарды әзірлеуге бағытталған.
Мемлекеттік қызмет көрсетудің мониторингі мемлекеттік қызметтердің уақтылы және сапалы көрсетілуін анықтау мақсатында жүргізіледі. Мұнда Мемлекеттік қызметтерді көрсетуге цифрландыруды енгізу үлкен рөл атқарады, өйткені бұл өтініш берушінің әкімдік қызметкерлерімен байланысын болдырмайды.
Қала әкімдігі және оның құрылымдық бөлімшелері ұсынатын барлық қызметтердің 98%-ы онлайн режимінде көрсетіледі. Мысалы, бұл қызметтер:
- азаматтарға тұрғын үй беру туралы есепке қою және кезекке қою бойынша. Өтініш берушінің көрсетілетін қызметті берушілермен тікелей байланысы толығымен жойылады. Қызмет көрсету рәсімдері, сондай-ақ Қызмет көрсету мерзімі 15 күнге дейін жеңілдетілді.
Процестердің ашықтығы өтініш берушінің Үкіметтің электрондық порталында өзінің өтінімінің мәртебесін қадағалай алуымен, есепке қою кезінде әрқашан портал арқылы кезектіліктің ілгерілеуін қадағалай алуымен қамтамасыз етіледі.
- жер учаскелеріне құқық беру. Өтініш берушінің әкімдіктің лауазымды адамдарымен байланысы толығымен жойылады. Қызмет көрсету рәсімдері, сондай-ақ Қызмет көрсету мерзімі 30 күнге дейін жеңілдетілді.
Процестердің ашықтығы өтініш берушінің ресімдеудің барлық кезеңдерінде өз өтінімінің мәртебесін дербес қадағалай алатындығымен қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, жер учаскелерін беру туралы шешім жер комиссиясының отырысында алқалы түрде қабылданатынын атап өткім келеді.
Осылайша, көрсетілетін қызметті алушымен байланысты төмендете отырып, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық тәуекелдері азаяды. Бұл артықшылықты, жеке мүдделерді, туыстық байланыстарды қоспағанда, мемлекеттік қызметтер көрсетудегі ашықтықты айтарлықтай арттырады.
Ақсу қаласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру білім беру, ұйымдастыру және ақпараттық сипаттағы шаралар кешені арқылы жүзеге асырылады. Ақсу қаласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мақсатында мынадай іс-шаралар өткізіледі:
1) Әлеуметтік желілер арқылы ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу. "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес", "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл", "Заң және құқықтық тәртіп" тақырыптық айдарларын қалалық "Aqjol" және "Новый путь" газеттерінде жүргізу;
2) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тақырыпта билбордтар мен муралдарды орналастыру;
3) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі қалалық комиссияның 2023 жылға арналған жұмысы;
4) Мемлекеттік тапсырыс аясында өңір жастары арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-шараларға бағытталған іс-шаралар өткізіледі.
Бүгінгі таңда біздің барлық күш-жігеріміз сыбайлас жемқорлық қылмыстың алдын алу мақсатында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің барлық түрлерін анықтауға бағытталған.
Заңнаманы бұзу қылмыстық кодексте және әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексте көзделген жауаптылыққа әкеліп соғады.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жою - мемлекеттік саясатты тиімді жүргізуге және әділетті қоғам құруға мүмкіндік береді.
Ақсу қаласының әкімі Нұрлан Дүйсенбинов