Пайдаланушылардың назарына!
РҚАО пайдаланудың ыңғайлылығы үшін Мазмұн кестесі жасалды
Осы Заң Дербес деректер саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, сондай-ақ дербес деректерді жинауға, өңдеуге және қорғауға байланысты қызметтің мақсатын, қағидаттары мен құқықтық негіздерін айқындайды.
1 тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап. Осы Заңда қолданылатын негізгі ұғымдар
Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) биометриялық деректер-Дербес деректер субъектісінің физиологиялық және биологиялық ерекшеліктерін сипаттайтын, оның негізінде оның жеке басын анықтауға болатын дербес деректер;
2) Дербес деректер-олардың негізінде айқындалған немесе айқындалатын Дербес деректер субъектісіне жататын, электрондық, қағаз және (немесе) өзге де материалдық жеткізгіште тіркелген мәліметтер;
2-1) дербес деректерге қол жеткізуді бақылаудың мемлекеттік сервисі (бұдан әрі – мемлекеттік сервис) - меншік иелерінің және (немесе) операторлардың, үшінші тұлғалардың дербес деректер субъектісімен және уәкілетті органмен мемлекеттік органдардың және (немесе) мемлекеттік заңды тұлғалардың ақпараттандыру объектілерінде қамтылған дербес деректерге қол жеткізген кезде ақпараттық өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін, Дербес деректер субъектісінің дербес деректерді жинауға, өңдеуге немесе оларды үшінші тұлғаларға беруге келісімі;
2-2) дербес деректерге қол жеткізуді бақылаудың мемлекеттік емес сервисі (бұдан әрі-мемлекеттік емес сервис) - дербес деректерді жинауға, өңдеуге Дербес деректер субъектісінен келісім алуды қоса алғанда, мемлекеттік емес ақпараттандыру объектілерінде қамтылған дербес деректерге қол жеткізу кезінде меншік иелерінің және (немесе) операторлардың, үшінші тұлғалардың дербес деректер субъектісімен ақпараттық өзара іс-қимылын немесе оларды үшінші тұлғаларға беру;
3) дербес деректерді бұғаттау-дербес деректерді жинауды, жинақтауды, өзгертуді, толықтыруды, пайдалануды, таратуды, иесіздендіруді және жоюды уақытша тоқтату жөніндегі іс-әрекеттер;
4) дербес деректерді жинақтау-дербес деректерді қамтитын базаға енгізу арқылы дербес деректерді жүйелеу жөніндегі іс-әрекеттер;
5) дербес деректерді жинау-дербес деректерді алуға бағытталған іс-әрекеттер;
6) дербес деректерді жою - нәтижесінде дербес деректерді қалпына келтіру мүмкін болмайтын әрекеттер;
7) дербес деректерді иесіздендіру-нәтижесінде дербес деректердің Дербес деректер субъектісіне тиесілігін айқындау мүмкін болмайтын әрекеттер;
8) дербес деректерді қамтитын база – бұдан әрі-база) - реттелген дербес деректердің жиынтығы;
9) дербес деректерді қамтитын базаның меншік иесі (бұдан әрі – меншік иесі) – Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес дербес деректерді қамтитын базаны иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын іске асыратын мемлекеттік орган, жеке және (немесе) заңды тұлға;
10) дербес деректерді қамтитын база операторы (бұдан әрі – оператор) – дербес деректерді жинауды, өңдеуді және қорғауды жүзеге асыратын мемлекеттік орган, жеке және (немесе) заңды тұлға;
11) дербес деректерді қорғау-осы Заңда белгіленген мақсаттарда жүзеге асырылатын шаралар, оның ішінде құқықтық, ұйымдастырушылық және техникалық шаралар кешені;
11-1) дербес деректерді қорғау саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) - дербес деректерді қорғау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
11-2) алынып тасталды-ҚР 2021.12.30 № 96-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
12) дербес деректерді өңдеу-дербес деректерді жинақтауға, сақтауға, өзгертуге, толықтыруға, пайдалануға, таратуға, иесіздендіруге, бұғаттауға және жоюға бағытталған іс-әрекеттер;
13) дербес деректерді пайдалану-меншік иесі, оператор және үшінші тұлға қызметінің мақсаттарын іске асыруға бағытталған дербес деректермен жасалатын іс-әрекеттер;
14) дербес деректерді сақтау-дербес деректердің тұтастығын, құпиялылығын және қолжетімділігін қамтамасыз ету жөніндегі іс-әрекеттер;
15) дербес деректерді тарату-жасалуы нәтижесінде дербес деректерді беру, оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдары арқылы беру немесе дербес деректерге қандай да бір өзге тәсілмен қол жеткізуді ұсыну жүргізілетін іс-әрекеттер;
16) Дербес деректер субъектісі (бұдан әрі – субъект) - Дербес деректер жататын жеке тұлға;
17) үшінші тұлға – субъект, меншік иесі және (немесе) оператор болып табылмайтын, бірақ дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау жөніндегі мән-жайлармен немесе құқықтық қатынастармен байланысты тұлға.
Ескерту. 1-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 2020.06.25 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 2021.12.30 № 96-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) заңдарымен.
2-бап. Осы Заңның мақсаты
Осы Заңның мақсаты адамның және азаматтың дербес деректерін жинау және өңдеу кезінде оның құқықтары мен бостандықтарын қорғауды қамтамасыз ету болып табылады.
3-бап. Осы Заңның күші
1. Осы Заңмен дербес деректерді жинауға, өңдеуге және қорғауға байланысты қатынастар реттеледі.
2. Дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау ерекшеліктері өзге де заңдармен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен реттелуі мүмкін.
3. Осы Заңның күші келесі жағдайларда туындайтын қатынастарға қолданылмайды:
1) Егер бұл ретте басқа жеке және (немесе) заңды тұлғалардың құқықтары мен Қазақстан Республикасы заңдарының талаптары бұзылмаса, субъектілердің дербес деректерді тек қана жеке және отбасылық мұқтаждар үшін жинауы, өңдеуі және қорғауы;
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қоры және мұрағаттар туралы заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының Ұлттық мұрағат қорының құжаттарын және дербес деректерді қамтитын басқа да мұрағат құжаттарын қалыптастыру, сақтау және пайдалану;
3) "мемлекеттік құпиялар туралы"Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекеттік құпияларға жатқызылған дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау;
4) барлау, қарсы барлау, жедел-іздестіру қызметі барысында дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген шектерде күзетілетін адамдар мен объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі күзет іс-шараларын жүзеге асыру.
4-бап. Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасы
1. Қазақстан Республикасының Дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
5-бап. Дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау принциптері
Дербес деректерді жинау, өңдеу және қорғау қағидаттарға сәйкес жүзеге асырылады:
1) адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын сақтау;
2) заңдылық;
3) қолжетімділігі шектеулі дербес деректердің құпиялылығы;
4) субъектілердің, меншік иелері мен операторлардың құқықтарының теңдігі;
5) жеке адамның, қоғамның және мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
2 тарау. ДЕРБЕС ДЕРЕКТЕРДІ ЖИНАУ ЖӘНЕ ӨҢДЕУ
6-бап. Дербес деректердің қолжетімділігі
Қолжетімділік бойынша дербес деректер жалпыға қолжетімді және қолжетімділігі шектеулі болып бөлінеді.
Субъектінің келісімімен қол жеткізу еркін болып табылатын құпиялылықты сақтау талаптары Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес қолданылмайтын Дербес деректер немесе мәліметтер жалпыға қолжетімді дербес деректер болып табылады.
Жинау және өңдеу Қазақстан Республикасының заңнамасын бұза отырып жүргізілген субъект туралы мәліметтер субъектінің немесе оның заңды өкілінің талабы бойынша не соттың немесе өзге де уәкілетті мемлекеттік органдардың шешімі бойынша бір жұмыс күні ішінде жалпыға қолжетімді дербес деректер көздерінен алынып тасталады.
Бұл ретте дербес деректердің жалпыға қолжетімді көздерінен дербес деректерді жою кезінде туындайтын шығыстар меншік иесіне және (немесе) операторға, үшінші тұлғаға жүктеледі.
Субъектінің немесе оның заңды өкілінің дербес деректерді жалпыға қолжетімді дербес деректер көздерінен дербес деректерді жоюға байланысты дербес деректердің жалпыға қолжетімді көздерінде таратуға келісімін кері қайтарып алу кезінде туындайтын шығыстардың көлемі, сондай-ақ осы шығыстар жүктелетін адамдар қажеттілік туындаған жағдайда сот тәртібімен айқындалады.
Қолжетімділігі шектеулі Дербес деректер Қазақстан Республикасының заңнамасымен шектелген дербес деректер болып табылады.
Ескерту. 6-бап жаңа редакцияда-ҚР 2020.06.25 № 347-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен; өзгерістер енгізілді-ҚР 2021.12.30 № 96-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен; Қазақстан Республикасының 2020.06.25 № 347-VI 14.07.2022 № 141-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
7-бап. Дербес деректерді жинау, өңдеу шарттары және жалпыға қолжетімді көздерден дербес деректерді жинау, өңдеу ерекшеліктері