«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ-нің 2024 жылғы қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша
талдамалық анықтама
КІРІСПЕ БӨЛІМ
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ басшысының 2025 жылғы 25 сәуірдегі № 12 «2024 жылға«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» мемлекеттік мекемесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу үшін жұмыс тобын құру туралы» бұйрығы негізінде Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» мемлекеттік мекемесінде 2025 жылғы 1 мамырдан 16 маусымға дейінсыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдаумен «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ-нің 2024 жылғы 1 қаңтардан 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі жұмыс кезеңі қамтылды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы Заңының 8-бабының 5-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет) Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 448 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарды басшылыққа ала отырып жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды келесі құрамдағы жұмыс тобы жүргізді:
Заря Татьяна Ивановна –«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ басшысының орынбасары;
Ваймер Людмила Владимировна – жеке кәсіпкер, Саран қаласы қоғамдық кеңесінің мүшесі;
Каримова Римма Дамировна - «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ кәсіпкерлік секторының меңгерушісі;
Кенжибаева Айжан Хасановна - «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ жер қатынастары және ауыл шаруашылығы секторының меңгерушісі;
Омаш Куаныш Кайратович - «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ жер қатынастары және ауыл шаруашылығы секторының бас маманы.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
1) талдау объектісінің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
«САРАН ҚАЛАСЫНЫҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК БӨЛІМІ» ММ ҚЫЗМЕТІН ҚОЗҒАЙТЫН НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕРДЕГІ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН АНЫҚТАУ
Құқықтық актілерде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны – 4 бірлік, ішкі құжаттарда – 0 бірлік
Тәуекел атауы:Сот органдарына жүгіну арқылы өз бетінше құрылысқа (гаражға, үйге) меншік құқығын тану бөлігінде нормаларды қатаңдату туралы
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: ҚР Азаматтық кодексінің 244-бабына сәйкес 1.Мемлекетке тиесілі, жер учаскелері болып қалыптаспаған жерде, құрылысты жүзеге асырған тұлғаға тиесілі емес жер учаскесінде салынған, сондай-ақ бұл үшін Қазақстан Республикасының жер заңнамасына, Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамаға және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасына сәйкес қажетті рұқсат алынбай салынған тұрғын үй, басқа да құрылыс, ғимарат немесе өзге де жылжымайтын мүлік өз бетінше салынған құрылыс болып табылады.
Алайда, тәжірибе көрсеткендей, жер учаскесін құрылыс түрінде өз бетінше алу, көбінесе гараждар салу бөлігінде көптеген бұзушылықтар бар.
Азаматтар болашақта сот тәртібімен құқықты тани алатынын (заңдастыра алатынын) біле отырып, объектілерді сеніммен салады. Жер кодексінің 43-бабының 10-тармағын бұзады және елемейді «Егер облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органының, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің жер учаскесін беру туралы шешімінде өзгеше көзделмесе, жер учаскесін нақтылы (белгілі бір жердегі) шекарасы белгіленгенге дейін және құқық белгілейтін құжаттар берілгенге дейін жер учаскесін пайдалануға жол берілмейді. Осы норманы сақтамау жер учаскесін өз бетінше иеленіп алу ретінде бағаланады және Қазақстан Республикасының әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасына сәйкес әкімшілік жауаптылықты көздейді».
Сыбайлас жемқорлық факторлары: судьялардың кез келген құрылысты заңдастыру бөлігінде көбірек өкілеттіктері бар, осы норманы қатаңдату қажет, атап айтқанда «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің Қарағанды облысының жер ресурстарын басқару департаменті» РММ тиісті тексерулерінен кейін бұзу туралы акт шығаруы тиіс.
Ұсыныс: тиісті нормаларды жер заңнамасына, атап айтқанда орталық уәкілетті органның өкілеттіктеріне енгізу.
Тәуекелдің атауы: Шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсқа қатысушыларға қойылатын талаптардың сәйкес келмеуі.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығын беру жөніндегі конкурсты өткізу бойынша жүргізілген талдау барысында қолданыстағы құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталды.
Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-1-бабына сәйкес шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелерін беру ерекшеліктері 9-т. шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығын беру жөніндегі конкурсқа қатысуға өтінімде: 2) тармақшада жеке тұлғалар үшін-өтініш берушінің тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басты куәландыратын құжатта көрсетілсе), тұрғылықты жері, азаматтығы, жеке сәйкестендіру нөмірі, өтініш берушінің жеке басын куәландыратын құжат туралы мәліметтер т.б. болуға тиіс.
Шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсты ұйымдастыру және өткізу қағидаларында (Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2018 жылғы 20 желтоқсандағы № 518 бұйрығымен бекітілген, Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2018 жылғы 27 желтоқсанда № 18048 болып тіркелген) 1-тараудың 2-тармағында «Шетелдіктерге, азаматтығы жоқ адамдарға, шетелдік заңды тұлғаларға, Қазақстан Республикасының шетелдік қатысуы бар заңды тұлғаларына, халықаралық ұйымдарға, ғылыми ұйымдарға, халықаралық қатысатын орталықтарға, сондай-ақ қандастарға жер пайдалану (жалға алу) құқығымен шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер учаскелерін беругежол берілмейді»деп көрсетілген.
Бұдан басқа, осы Қағидалардың 5-тармағының 1-тарауына сәйкес мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады 2) конкурс-шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін оны пайдалану бойынша неғұрлым тиімді шарттар ұсынған уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығындағы жер учаскесін Қазақстан Республикасының азаматтарына және Қазақстан Республикасының мемлекеттік емес заңды тұлғаларына шетелдік қатысуынсыз беру нысаны; 3) тармақша қатысушы-шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсқа қатысу үшін белгіленген тәртіппен тіркелген Қазақстан Республикасының азаматы немесе Қазақстан Республикасының шетелдік қатысуы жоқ мемлекеттік емес заңды тұлғасы.
Сыбайлас жемқорлық факторлары: конкурсқа қатысуды таңдау құқығын беретін ерікті түсіндіру, бұл жағдайда конкурсқа қатысуды ұсыну тәртібі тек лауазымды адамның жеке сенімі бойынша қолданылуы мүмкін.
Ұсыным: Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес қатысушының өлшемшарты бөлігінде шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсты ұйымдастыру және өткізу қағидаларына өзгерістер енгізу.
Тәуекелдің атауы: Уәкілетті органдарда осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл ресми тұру фактісін растайтын анықтаманың болмауы мүмкін емес.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі орынбасарының - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2018 жылғы 20 желтоқсандағы № 518бұйрығымен бекітілген Шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалдау) құқығын беру жөніндегі конкурсты ұйымдастыру және өткізу қағидаларының 23-тармағына сәйкес «Осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл тұратын адамдарға олардың конкурстық ұсыныстарына қосымша 10 балл беру түрінде артықшылық берілетіні» көрсетілген.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 43-1-бабының 14-тармағына сәйкес «Шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурстың жеңімпазын жер комиссиясы тиісті өлшемшарттарды ескере отырып, балл беру жолымен конкурстық ұсыныстарды салыстыру негізінде айқындайды.
Осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл тұратын адамдарға орталық уәкілетті орган айқындаған тәртіпке сәйкес жер учаскесін алған кезде олардың конкурстық ұсыныстарына қосымша балл беру түрінде артықшылық беріледі.»
Бұл ретте, осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл ресми тұру фактісін растайтын анықтаманы бірде-бір уәкілетті орган бермейді, сондықтан конкурсқа қатысушылардың осы анықтаманы ұсынуға мүмкіндігі жоқ.
Сыбайлас жемқорлық факторлары: өз қалауы бойынша артықшылық беру немесе кедергі жасау мүмкіндігі түрінде сыбайлас жемқорлық тәуекелі туындайды.
Ұсыным: уәкілетті орган қатысушының осы ауданда, қалада, ауылда, кентте кемінде 5 жыл тұру фактісін растайтын құжатты нақты айқындауы қажет.
Бұдан басқа, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою, шаруа немесе фермер қожалығын, ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығын беру жөніндегі конкурсты өткізудің ашықтығы үшін конкурсты өткізу аукциондар өткізуге ұқсас электрондық форматқа ауыстыру қажет.
Тәуекел атауы:Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м.а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығымен бекітілген Ішкі сауда қағидаларының және Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2021 жылғы 15 қазандағы № 297 бұйрығымен бекітілген Жер учаскелерін сату немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты (аукциондарды) мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында электрондық түрде ұйымдастыру мен өткізу қағидаларының стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу жөніндегі конкурстың 2 кезеңін өткізу бөлігінде сәйкес келмеуі.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы:
Ішкі сауда қағидаларының 73-бабына сәйкес, екінші кезеңде жергілікті атқарушы органның жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органы Жер учаскелерін сату немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты (аукциондарды) мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында электрондық түрде ұйымдастыру мен өткізу қағидаларына сәйкес сауда-саттық (аукцион) өткізеді.
Бұл ретте, ішкі сауда қағидаларының ережелеріне сәйкес өтінімдері конкурстың белгіленген шарттарына сәйкес келетін ішкі сауда субъектілері екінші кезеңге қатысуға жіберіледі. Сонымен қатар, Жер учаскелерін сату немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты (аукциондарды) мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында электрондық түрде ұйымдастыру мен өткізу қағидаларына сәйкес сауда-саттыққа (аукционға) веб-порталда өтінім берген, оның ішінде бірінші кезеңде қатыспаған және алдын ала іріктеуден өтпеген кез келген тұлға қатысаалады.
Көрсетілген құқықтық сәйкессіздік бірінші кезеңге қатыспаған және екінші кезеңге жіберудің белгіленген рәсімінен өтпеген тұлғаларды сауда-саттыққа (аукционға) қатысуға жіберу мүмкіндігінде көрініс табатын, кейіннен мұндай сауда-саттықтардың жеңімпаздары деп таныла отырып, сыбайлас жемқорлық тәуекелінің туындауы үшін жағдай жасайды. Бұл ретте берілген өтінімдерді тексеруді веб-портал автоматты түрде жүзеге асырады.
Сыбайлас жемқорлық факторлары:Жер учаскелерін сату немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты (аукциондарды) мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында электрондық түрде ұйымдастыру мен өткізу қағидалары арасындағы келіспеушіліктен туындаған құқықтық олқылықтың болуы.
Ұсыным: уәкілетті орган Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2021 жылғы 15 қазандағы № 297 бұйрығымен бекітілген , Жер учаскелерін сату немесе жер учаскелерін жалдау құқығын сату жөніндегі сауда-саттықты (аукциондарды) мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында электрондық түрде ұйымдастыру мен өткізу қағидаларына өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізуге бастамашылық жасағаы орынды. Өзгерістер Ішкі сауда қағидаларының ережелерін және алдын ала конкурстық іріктеу талаптарын ескере отырып, стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу кезінде сауда-саттықты (аукциондарды) өткізудің ерекше шарттарын көздеуі тиіс.
2.1. Мемлекеттік орган туралы ереже:
Бөлімнің ережесіне ішкі талдау жүргізу кезінде мемлекеттік мекеменің Ережесі «Мемлекеттік органдар мен олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін ұйымдастырудың кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасының Үкіметі 2021 жылғы 1 қыркүйектегі №590 бекіткен Мемлекеттік органның үлгілік ережесіне сәйкес келетіні анықталды.
2.2. Қызметкерлердің лауазымдық нұсқаулықтары
Қызметкерлердің лауазымдық нұсқаулықтарына ішкі талдау жүргізу кезінде барлық лауазымдық нұсқаулықтар Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 21 қазандағы №20 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік әкімшілік қызметшінің лауазымдық нұсқаулығын әзірлеу және бекіту қағидаларының талаптарына сәйкес келетіні анықталды.
«САРАН ҚАЛАСЫНЫҢ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ, ЖЕР ҚАТЫНАСТАРЫ ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК БӨЛІМІ» ММ
ҰЙЫМДЫҚ-БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІНДЕ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН АНЫҚТАУ
Персоналды басқару, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдарды айқындау
Персоналды басқаруға байланысты анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны – 0 бірлік.
Бөлімде штат кестесіне сәйкес 8 бірлік бар. Мониторинг сәтіндегі жағдай бойынша мемлекеттік қызметтің тізімдік құрамының жалпы саны – 6 адам, 2 бос орын бар.
Мемлекеттік қызметке іріктеу «Саран қаласы әкімінің аппараты» ММ персоналды басқару қызметі арқылы орталықтандырылған түрде жүзеге асырылады. Лауазымға тағайындау конкурстық іріктеу жүргізумен және біліктілік талаптарына сәйкес жүргізіледі. Бос жұмыс орындарының болуы туралы ақпарат Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің сайтында, сондай-ақ ресми парақтарда уақтылы орналастырылады.
Бөлім қызметкерлерін оқытудан, біліктілігін арттырудан және қайта даярлаудан өту мерзімдері мен тәртібі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес «Саран қаласы әкімінің аппараты» ММ бекіткен қайта оқыту жоспарларымен регламенттелген.
2024 жылғы 1 қаңтардан бастап 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде ескерту түрінде 3 мемлекеттік қызметші тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Бұл ретте бөлімде қызметкерлердің бұзушылықтармен келісу себебі бойынша қызметтік тергеу жүргізілген жоқ. Мемлекеттік қызметшілер тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықпен танысты, қолы мен танысу күні бар.
Заңнаманы бұзған немесе оған жол берген, жеке немесе заңды тұлғалардың құқықтарын бұзған немесе шектеген адамдарға тәртіптік сипаттағы шараларды қолданбау фактілері жоқ.
Алынбаған тәртіптік жазалар болған кезде қызметкерлерді көтермелеу жоқ. Бөлім қызметкерлерін басшының қалауы бойынша көтермелеу заңнамаға сәйкес тоқсан сайынғы негізде қызмет нәтижелеріне байланысты жүргізіледі.
Талданған кезеңде 1 қызметкер жұмыстан шығарылды (өз еркімен).
Теріс себептермен мемлекеттік қызметтен босатылған қызметкерлер болған жоқ.
Бөлім қызметкерлерін талданып отырған кезең үшін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар немесе Мемлекеттік қызметке кір келтіретін теріс қылықтар үшін тәртіптік жауапкершілікке тарту фактілері анықталған жоқ.
Мүдделер қақтығысын реттеу
Мүдделер қақтығысын реттеуге байланысты анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны – 0 бірлік.
Бөлімнің қызметін мүдделер қақтығысының болуына талдау көрсетті:
Бөлімде жақын туыстарының тікелей бағыныстағы жұмыс фактілері анықталмаған.
Бөлімнің қызметінде мүдделер қақтығысы (қызметшінің жеке мүддесі мен оның өз лауазымдық өкілеттіктерін тиісінше орындауы арасындағы қайшылық) жағдайлары анықталған жоқ.
Мемлекеттік қызмет көрсету
Мемлекеттік қызмет көрсетуге байланысты НҚА-да анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны – 2 бірлік.
Жүктелген функцияларға сәйкес бөлім 2024 жылы жер қатынастары және техникалық инспекция саласында мемлекеттік қызметтердің 17 түрін көрсетті.
Оның ішінде: 14-і тегін негізде, 3-і ақылы негізде көрсетіледі.
10.Жер учаскесін жалдау мерзімін ұзарту.
|
Кезең |
Саны |
ЭҮП (egov.kz, E-license) |
Мем корпорация арқылы |
Қағаз түрінде |
|
2024 жылғы қаңтардан бастап 2024 жылғы 31желтоқсанға дейін |
890 |
714 |
0 |
176 |
2024 жылы қашықтан мониторинг жүргізу барысында Қарағанды облысы бойынша МҚА департаментінің қызметкерлері құжаттардың толық топтамасы болмаған кезде «Жер учаскелерін қалыптастыру бойынша жерге орналастыру жобаларын бекіту» мемлекеттік қызмет көрсетудің 2 фактісін анықтады (көрсетілетін қызметті алушылар С.Турсумамбетова және «Сарыарқа» арнайы экономикалық аймағы» АҚ). Сонымен, құжаттарды тапсыру кезінде толық сканерленбеген және жерге орналастыру жобалары тігілмеген. Аталған фактілер бойынша Бөлім басшысына қатысты әкімшілік хаттамалар жасалды (айыппұлдар төленді).
2024 жылы бөлімде «Тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнаулы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауылшаруашылық, мелиорациялық және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, сондай-ақ жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу), тіркеу есебінен алу және тіркеу құжатын (телнұсқасын) және олар үшін мемлекеттік нөмірлік белгілер беру» Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімін сақтамау бойынша 1 бұзушылық бар. Жауапты бас маман басшының 2024 жылғы 20 маусымдағы № 9 бұйрығымен ескерту түрінде тәртіптік жазаға тартылды.
Талданып отырған кезеңде «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ-де мемлекеттік қызметтер көрсету сапасына шағымдар жоқ.
Мемлекеттік қызмет көрсетуге қатысты проблемалық мәселелер.
Тәуекелдің атауы: ЭҮП-да белсенді емес және қағаз нысанда көрсетілетін электрондық мемлекеттік қызметтер.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: «Жер учаскесін жеке меншікке ақысын бірден төлеп не бөліп төлеу арқылы сату»,«Жер учаскесін жалдау мерзімін ұзарту» мемлекеттік қызметтерін алу үшін өтініш беру кезінде проблема туындады, өйткені порталдағы бұл қызметтер белсенді болмады, осыған байланысты қағаз түрінде өтініштер берілді.
Сыбайлас жемқорлық факторлары: 2020 жылғы қарашадан бастап бұл қызметтер электрондық форматқа көшті, бұл көрсетілетін қызметті алушының мемлекеттік мекемемен байланысын барынша азайтуға мүмкіндік береді және көрсетілетін қызметті берушімен жеке қарым - қатынас кезінде туындайтын жер қатынастары саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға қызмет етеді
Ұсыным:«E-license» порталын әзірлеушілер осы мемлекеттік қызметтер бойынша жұмысты жолға қоюы қажет.
Тәуекел атауы:«Нысаналы мақсатын өзгертуге шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет бланкінің сәйкес келмеуі.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: «Нысаналы мақсатын өзгертуге шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша ЭҮП арқылы бланк Қағидаларда көрсетілген бланкке сәйкес келмейді, ал қағаз түрінде ауданы,құқық белгілейтін құжаттың нөмірі және сәйкестендіру құжатының күні мен нөмірі көрсетілуі тиіс.
Сыбайлас жемқорлық факторлары: құқық белгілейтін құжаттарда қателіктерге әкелетін нақты емесдеректер.
Ұсыныс: ЭҮП әзірлеушілері сәйкестендіру үшін Қағидаладакөрсетілгендей бланкілерді сәйкестендіруі керек.
Жасырын мемлекеттік қызметтерді анықтау
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау барысында «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» ҚР Заңына сәйкес мемлекеттік қызмет белгілері бар бөлімнің қызметі анықталды - бұл бөлім жеке және заңды тұлғалардың Е-Otinish бірыңғай платформасы арқылы өтініштері негізінде жүзеге асыратын жер учаскелеріне жалдау шарттарын жасасу жөніндегі функция.
Ұсыным: жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, жасырын мемлекеттік қызметтер бойынша мәселені зерделеп, нәтижелері бойынша тиісті ұсыныстар енгізу қажет.
Рұқсат беру функцияларын іске асыру
Бөлім Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес рұқсат беру функцияларын іске асырмайды.
Бақылау функцияларын іске асыру
Бөлім Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес бақылау функцияларын іске асырмайды.
Қаржы қаражатын игеру
Қаржы-шаруашылық қызмет бағыты бойынша НҚА – да анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-0 бірлік
Бөлім жүргізетін мемлекеттік сатып алуларға талдау жүргізілді. Мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспары мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында айқындалған тәртіппен және нысанда әзірленеді, бекітіледі және нақтыланады. Өзгерістер енгізу есепті кезең ішінде жүзеге асырылады.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңына және мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларына сәйкес мемлекеттік сатып алу саласындағы барлық жұмыс Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу веб-порталының платформасында жүзеге асырылады.
Тауарларды, жұмыстарды және қызметтерді жеткізушілермен шарттар уақтылы жасалады.
2024 жылы тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу туралы 41 шарт жасалды, оның ішінде мемлекеттік сатып алуды өткізу тәсілдері бойынша:
- баға ұсыныстарын сұрату - 19 шарт;
- тікелей жасасу арқылы бір көзден-7 шарт,
- баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен өткізілмеген сатып алу бойынша бір көзден-15 шарт.
Бөлімде мемлекеттік сатып алуды жүргізуге жауапты лауазымды тұлғалармен жақын туыстықта, некеде немесе қасиетте тұрған әлеуетті өнім берушілердің сатып алуға қатысуының бұзушылықтарын ішкі талдау нәтижелері бойынша анықталмаған.
Жеке және заңды тұлғалармен шарттар жасасу
Жеке және заңды тұлғалармен Шарт жасасуға байланысты НҚА - да анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-1 бірлік.
ҚР Жер кодексінің 14-1-бабының 3-тармағына сәйкес «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ құзыретіне «Жер учаскесін сатып алу-сату шарттары мен жалдау және уақытша өтеусіз жер пайдалану шарттарын жасасу және жасалған шарттар талаптарының орындалуын бақылауды жүзеге асыру» жатады. 2024 жылғы қаңтардан бастап 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңде 596 шарт жасалды, оның ішінде жер учаскелерін жалдау туралы - 418, сатып алу – сату – 81; жалдау құқығын сатып алу – 11; өтеусіз жер пайдалану - 62.
Тәуекелдің атауы:Нотариаттық мәміле ресімделгеннен кейін жер қатынастары саласындағы уәкілетті органмен жер учаскесін жалдау шартын жасаспау бөлігінде шараларды қатаңдату туралы норманың болмауы.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: бұрын жалдау құқығын сатып алу жолымен берілген жер учаскесін нотариаттық ресімдеу жолымен сатқан жағдайда, жаңа меншік иесі жер қатынастары саласындағы уәкілетті органмен жалға алу үшін жыл сайынғы уақтылы ақы төлеу үшін жаңа жалдау шартын жасасуы қажет. Алайда, жаңа жер пайдаланушымен жалдау шарттарын жасасу мерзімдері заң жүзінде жоқ, осыған байланысты жер пайдаланушы мерзімінде жалдау шартын әдейі жасамауы мүмкін. Нәтижесінде жергілікті бюджетке ақша берешегі туындауы мүмкін.
Сыбайлас жемқорлық факторлары:Құқықтық алшақтық
Ұсыным: ҚР Жер және салық заңнамасына тиісті түзетулер енгізу қажет, соның негізінде КБК 105315 бойынша жалдау ақысын уақтылы төлеуден жалтарғаны үшін жаңа меншік иесін жауапкершілікке тартуға болады, не құқықтық кадастрға енгізілгеннен кейін жаңа шарт жасасу мерзімдерін көрсету қажет.
Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану
Ақпараттық жүйелерді әзірлеуге және пайдалануға байланысты анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің саны-1 бірлік.
Тәуекел атауы: Электрондық үкімет шлюзі және оған қолжетімділік жоқ.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелінің сипаттамасы: электрондық мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде: «Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге шешім беру», «Бұзылған жерлерді рекультивациялау жобасын келісу және беру «және т. б., жеке басты куәландыратын құжаттар туралы, заңды тұлғаны тіркеу (қайта тіркеу), дара кәсіпкерді тіркеу туралы не дара кәсіпкер ретінде қызметін бастау туралы мәліметтер жылжымайтын мүлікке меншік құқығын растайтын, жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарын, жер учаскесіне ауыртпалықтардың жоқтығы туралы көрсетілетін қызметті беруші тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден төлем шлюзі арқылы алады, көрсетілетін қызметті беруші тиісті мемлекеттік ақпараттық жүйелерден «Электрондық үкіметтің» төлем шлюзі арқылы алады, алайда «Саран қаласы әкімінің аппараты» ММ және «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ-де электрондық үкімет шлюзі және оған қол жетімділік жоқ.
Сыбайлас жемқорлық факторлары: бұл олқылық көрсетілетін қызметті алушылардан жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарын талап ету бөлігінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне алып келеді.
Ұсыным: ЭҮП әзірлеушілері жұмысты жүргізіп, мемлекеттік ақпараттық жүйелерге тиісті мәліметтерді толық енгізуі қажет.
Талдау объектісінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінен туындайтын өзге де мәселелер.
Заңды және жеке тұлғалардың өтініштерін талдау.
Бөлімге келіп түсетін өтініштерді қарау Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 29 шілдедегі Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне қатаң сәйкес жүзеге асырылады.
Жұмыс е-Otinish бірыңғай платформасы арқылы келіп түсетін жеке және заңды тұлғалардың өтініштері негізінде жүргізіледі.
2024 жылы бөлімге жеке және заңды тұлғалардан 324 өтініш, оның ішінде 140 өтініш, 1 шағым, 10 хабарлама, 162 сұрау, 11 ұсыныскеліп түсті.
Барлығы 310 өтініш қаралды, оның ішінде 103 өтініш бойынша қолайлы әкімшілік акт қабылданды, 20 өтініш бойынша ауыртпалық салынғанәкімшілік акт қабылданды, 187 өтініш бойынша түсініктемелер берілді, 3 өтініш басқа органдарға қарау үшін қайта жіберілді, 11 өтініш келесі жылға қарауға көшті.
Келіп түскен өтініштердің көпшілігі жер мен жерді пайдалануға қатысты мәселелерге қатысты.
Бөлім қызметкерлері тарапынан сыбайлас жемқорлық фактілері туралы мәліметтерді қамтитын өтініштер мекемеге түскен жоқ.
Барлық өтініштер заңда белгіленген мерзімде қаралды, қарау мерзімдерін бұзу жағдайлары тіркелмеді.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша жұмысты ұйымдастыру
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының Заңына, 2022-2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат тұжырымдамасына және оны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес бөлімде қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу, сондай-ақ қызметтік қызметте сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы қолданудың тиімділігін арттыру бойынша тұрақты негізде жұмыс жүргізіледі.
Құзыретіне сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі функциялар кіретін жауапты тұлғалар бекітілді.
Бөлімнің мемлекеттік әкімшілік қызметшілерінің білім деңгейін арттыру және сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет деңгейін қалыптастыру мақсатында бөлім қызметкерлеріне Мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама және мемлекеттік қызметшілердің қызметтік этикасын сақтау мәселелері бойынша құқықтық оқыту жүргізіледі.
Бөлім басшысының бұйрығымен Бөлімнің ресми сайтында орналастырылған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт бекітілді.
«Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыру шеңберінде бөлімде бизнесті қолдаудың қолданыстағы мемлекеттік бағдарламаларын, жер заңнамасының нормаларын, сондай-ақ мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібін түсіндіру мақсатында азаматтарды қабылдау тұрақты негізде жүргізіледі. Басшының және оның орынбасарының жеке қабылдау кестелері жарияланды.
Мемлекеттік қызметшілер тарапынан құқық бұзушылықтардың алдын алу және олардың өз жағдайын жеке не өзге де қызметтік емес мүдделерде пайдалануына жол бермеу мақсатында бөлімде азаматтардың сапалы мемлекеттік қызметтерді алуға тең және кепілдік берілген қолжетімділігін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар іске асырылады. Бөлімнің ресми сайтында және әлеуметтік желілерде қызмет көрсету тәртібі және оларға шағымдану тәртібі туралы ақпарат орналастырылады. Сонымен қатар, «Instagram» әлеуметтік желісіндегі тікелей эфирлер және қалалық газетте жарияланымдар арқылы түсіндіру жұмыстары ұйымдастырылды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің факторларының бірі ретінде азаматтар мен мемлекеттік органдар арасындағы тікелей байланысты барынша азайту үшін электрондық үкімет порталын (ЭҮП) өтініш беру және қызметтер алу үшін пайдалануды танымал ету бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізіледі.
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ көрсетілген мемлекеттік қызметтердің сапасына шағымдар жоқ.
Мемлекеттік қызметшілер үшін мүдделер қақтығысы жағдайларының алдын алу үшін бөлімде түсіндіру іс-шаралары, атап айтқанда жақын туыстарының бірлескен жұмысына, мемлекеттік сатып алу процесінде шешім қабылдау кезінде, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау кезінде, жер комиссияларының жұмысында артықшылық беругежол бермеужәне т.б. жүргізіледі.
Бөлімнің барлық мемлекеттік қызметшілері мемлекеттік қызметті өткеруге байланысты шектеулер қабылдады. Бөлім қызметкерлерінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді сақтамау фактілері анықталған жоқ.
Жеке тұлғаның кірістері мен мүлкі туралы декларацияларды уақтылы тапсыру қамтамасыз етілді.
Бөлім қызметінің ашықтығы мақсатында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі қызмет туралы ақпараттың ашықтығы мен қолжетімділігі қамтамасыз етілді. Бөлімнің ресми сайтында «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл» жеке бөлімі жұмыс істейді.
Сондай-ақ, мемлекеттік органдардың интернет-ресурстарының бірыңғай платформасында орналасқан бөлімнің интернет-ресурсында Бөлімге жүктелген функцияларға сәйкес Бөлімнің қызметі туралы ақпаратты үнемі толтыру және жаңарту жүзеге асырылады.
Бөлім мен оның қызметкерлерінің қызметіне қатысты сыни немесе теріс материалдарды анықтау мақсатында жеке және заңды тұлғалардың өтініштеріне, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарияланымдарға талдау жүргізілді. Мониторинг қорытындысы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің бар екендігін куәландыратын фактілер анықталған жоқ.
Бұзушылық фактілері туралы хабарлау үшін бөлім қызметкерлерімен Сенім телефондары орнатылды. Сенім телефонының нөмірі Бөлімнің ресми интернет-ресурсында жарияланған. Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар туралы ақпарат сенім телефонына түскен жоқ.
Жалпы, бөлімде талданып отырған кезеңде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар анықталған жоқ.
Ішкі талдау барысында жұмыс тобы Бөлімнің ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтаған жоқ.
Тексеру актілерінде көрсетілген бұзушылықтарды жою
Осы бағыт аясында келесі құжаттар талданды:
Саран қаласы прокуратурасының 2024 жылғы 7 тамыздағы № 2-0808-24-00845 заң бұзушылықтарды жою туралы ұсынысы.
Жер заңнамасын тексеруге қатысты, оның ішінде жер пайдаланушылардың жер учаскелерін пайдаланғаны үшін жалдау төлемдерін төлеуін бақылаудың заңдылығы мен тиімділігі бөлігінде.
Ұсыныс қаралды және ұсыныста көрсетілген заң бұзушылықтарды жою және болдырмау шаралары қабылданды, атап айтқанда:
- қолданыстағы жер заңнамасы талаптарының мүлтіксіз сақталуын бақылау күшейтілді;
- жол берілетін бұзушылықтардың себептері мен жағдайларына талдау жүргізіліп, бұдан былай мұндай шараларға жол берілмейді;
- Саран қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасына 2024 жылдың бірінші жартыжылдығында жер учаскесін пайдаланғаны үшін жыл сайынғы төлемдердің есептелген сомасы туралы деректерді көрсете отырып, уақытша өтеулі жер пайдалануға (жалға алуға) берілген жер учаскелерінің тізімі жіберілді;
- жер учаскелерін нысаналы мақсаты бойынша пайдалану мониторингі тұрақты негізде жүргізіледі және Жер кодексінің бабын бұзушылықтар анықталған кезде тиісті шаралар қабылданады;
- ауыл шаруашылығы және жер қатынастары секторының меңгерушісі тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
«Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитеті» ММ Қарағанды облысы бойынша басқармасының 23.09.2024 ж. № 2-20-24-06067ұсынуы
Қызметте жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау саласындағы заңнама талаптарының сақталуына қатысты
Қарағанды облысының жергілікті атқарушы органдарының 2023 жылы және 2024 жылдың өткен кезеңінде
18.04.2023 жылғы №ЗТ-2023-00671242 жолданымбойынша мемлекеттік органдардан келіп түскен қызметтік құжаттарды тіркеу фактісі бойынша тіркеуші құжатты басқа ақпараттық жүйеге көшірген жоқ. Осы факті бойынша тәртіптік ықпал ету шаралары қабылданды. 01.02.2024 жылғы №ЗТ-2024_03036384 жолданымды өтініш беруші кері қайтарып алды.
Жоғарыда көрсетілген тексеру актілерін талдау қорытындысы бойынша жұмыс тобы анықталған заң бұзушылықтардың жойылғанын, бөлім қызметкерлері бұдан әрі бұзушылықтарды болдырмау мақсатында ҚР Жер кодексін, ҚР Әкімшілік рәсімдік - процестік кодексін қосымша зерделегенін анықтады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде жұмыс тобы мыналарды ұсынады:
1.Бөлімнің жауапты қызметкері жұмыс тобы әзірлеген барлық ұсынымдардың негізінде уәкілетті мемлекеттік органдарға қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныстар дайындасын және енгізсін.
Жұмыс тобының мүшелері:
|
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ басшысының орынбасары
|
|
Т. Заря
|
|
жеке кәсіпкер, Саран қаласы қоғамдық кеңесінің мүшесі |
|
Л. Ваймер
|
|
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ кәсіпкерлік секторының бас маманы
|
|
Р. Каримова
|
|
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ жер қатынастары және ауыл шаруашылығы секторының меңгерушісі
|
|
А. Кенжибаева
|
|
«Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ жер қатынастары және ауыл шаруашылығы секторының бас маманы |
|
К. Омаш |
|
|
|
|
|
Таныстырылды: «Саран қаласының ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі» ММ басшысы |
|
О. Кадырканов |
Талданған нормативтік
құқықтық актілердің/ішкі құжаттардың
тізбесі