ЫҚТИМАЛ ҚАУІП НЕМЕСЕ ТЕРРОРИЗМ АКТІСІН ЖАСАУ ЖАҒДАЙЫНДА, СОНДАЙ-АҚ ТЕРРОРИЗМГЕ ҚАРСЫ ОПЕРАЦИЯ ЖАҒДАЙЫНДА АЗАМАТТАРДЫҢ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫ БОЙЫНША ӘДІСТЕМЕЛІК ҰСЫНЫМДАР
Террористік сипаттағы қауіп-қатерді қамтитын хабарламаларды телефон арқылы қабылдау тәртібі
- Әңгімені сөзбе-сөз есте сақтауға және оны қағазға жазып алуға тырысыңыз;
- әңгіме барысында қоңырау шалушының жынысын, жасын және оның сөйлеу ерекшеліктерін белгілеңіз;
міндетті түрде дыбыстық фонды (автомашиналардың немесе теміржол көлігінің шуы, теле-радиоаппаратураның дыбысы, дауыстар, басқалар) белгілеңіз;
- қоңырау сипатын белгілеңіз - қалалық немесе қалааралық;
- әңгіменің нақты басталу уақытын және оның ұзақтығын міндетті түрде белгілеңіз;
- қоңырау шалушыдан шешім қабылдау немесе қандай да бір іс-әрекет жасау үшін мүмкін болатын ең ұзақ уақытқа жетуге тырысыңыз;
- әңгіме туралы құқық қорғау органдарына дереу хабарлаңыз;
- сөйлесу фактісі және оның мазмұны туралы таратпаңыз;
- ақпаратқа ие адамдардың санын барынша шектеңіз;
- нөмірді автоматты түрде анықтау (НАА) болған жағдайда, анықталған телефон нөмірін дәптерге жазыңыз, бұл оны кездейсоқ жоғалтпауға мүмкіндік береді;
- дыбыс жазу аппаратурасын пайдаланған кезде әңгіме жазылған кассетаны (минидискіні) дереу шығарып алыңыз және оның сақталуына шаралар қолданыңыз.
Оның орнына міндетті түрде басқасын орнатыңыз.
Қоңырау шалушының сөйлеу ерекшеліктерін белгілеңіз
Дауыс: қатты/ақырын, төмен/жоғары.
Айтылуы: айқын, бұрмаланған, кекештенген, сыбырлаған, екпінмен немесе диалектімен.
Сөйлеу қарқыны: жылдам / баяу.
Сөйлеу мәнері: жағымсыз, мазақ, әдепсіз сөздермен.
Әңгіме барысында келесі сұрақтарға жауап алуға тырысыңыз:
- Бұл адам қайда, кімге, қандай телефон арқылы қоңырау шалады?
- Ол қандай нақты талаптар қояды?
- Ол жеке өзі талап ете ме, делдал ретінде әрекет ете ме немесе жеке тұлғалардың қандай да бір тобын білдіре ме?
- Қандай шарттарда ол немесе олар ойға алғаннан бас тартуға келіседі?
- Онымен қалай және қашан байланысуға болады?
- Бұл қоңырау туралы кімге хабарлай аласыз немесе хабарлауыңыз керек?
Терроризм актісіне қауіп төнген немесе жасалған жағдайларда, сондай-ақ терроризмге қарсы операция жүргізу жағдайларында эвакуация туралы ақпарат алу
Эвакуацияның басталуы туралы билік немесе құқық қорғау органдарының өкілдерінен хабарлама алғаннан кейін, сабырлы болыңыз және олардың бұйрықтарын нақты орындаңыз.
Егер сіз пәтерде болсаңыз, келесі әрекеттерді орындаңыз:
- жеке құжаттарды, ақша, құндылықтарды алыңыз;
- электр қуатын, суды және газды өшіріңіз;
- қарттар мен ауыр науқастарды эвакуациялауға көмек көрсетіңіз;
- құлыптың алдыңғы есігін жабуды ұмытпаңыз-бұл пәтерді қылмыскерлердің (тонаушылардың) ықтимал кіруінен қорғайды;
- дүрбелең, ашуланшақтық пен асығыс болмаңыз. Үй-жайды ұйымдасқан түрде қалдырыңыз.
Уәкілетті мемлекеттік немесе жергілікті атқарушы органдардың жауапты тұлғаларының рұқсатынан кейін ғана тастап кеткен үй-жайға оралыңыз.
Есіңізде болсын, көптеген адамдардың өмірі мен денсаулығы сіздің ісқимылыңыздың дәйектілігі мен анықтығына байланысты болады.
Ықтимал қауіп немесе терроризм актісін жасау жағдайында, сондай-ақ терроризмге қарсы операция жағдайында адамдар көп жиналатын объектілердегі тәртіп
- Адамдар көп жиналуынан аулақ болыңыз;
- болып жатқан оқиғаларға қаншалықты қарағыңыз келсе де, көпшілікке қосылмаңыз;
- егер сіз көпшіліктің арасында болсаңыз, олар сізді ертіп жүрсін, бірақ одан шығуға тырысыңыз;
- терең дем алыңыз және кеуде қуысы қысылмауы үшін қолдарыңызды шынтағыңызға бүгілген күйде сәл екі жаққа жазыңыз;
- көлемді заттар мен үлкен сөмкелері бар адамдардан аулақ болуға тырысыңыз;
- кез келген тәсілмен аяғыңызда тұруға тырысыңыз;
- қолыңызды қалтаңызда ұстамаңыз;
- қозғалу кезінде аяғыңызды мүмкіндігінше жоғары көтеріңіз, аяғыңызды толық табаныңызды басылатындай етіп қойыңыз, жыбырлатып баспаңыз, аяқтың ұшына көтерілмеңіз;
- егер кептеліс қауіпті сипатқа ие болса, бірден ойланбастан, кез-келген ауыртпалықтан, ең алдымен ұзын белбеулі сөмке мен шарфтан құтылыңыз;
- егер бірдеңе түсіп кетсе, өте қажет болмаса, көтеру үшін еңкеймеуге тырысыңыз;
- егер сіз құлап қалсаңыз, аяғыңызға мүмкіндігінше тез көтерілуге тырысыңыз. Бұл жағдайда қолыңызға сүйенбеңіз (оларды басып кетеді немесе сынады). Кем дегенде бір сәтке табанға немесе аяқтың ұшына тұруға тырысыңыз. Тіреу тапқаннан кейін, аяғыңызбен жерден күрт итеріп, «көтеріліңіз»;
- егер тұру мүмкін болмаса, бүктеліп жатыңыз, басыңызды білектеріңізбен қорғаңыз, алақаныңызбен желкеңізді жабыңыз;
- адамдар көп жиналатын бөлмеге кіргеннен кейін, төтенше жағдай туындаған кезде қандай орындар ең қауіпті екенін алдын-ала анықтаңыз (стадиондағы секторлар арасындағы өткелдер, концерт залдарындағы шыны есіктер мен бөлімдер және т.б.), қосалқы және апаттық шығуларға назар аударыңыз, оларға ойыңызбен жол жасаңыз;
- залдың бұрыштарында немесе қабырғалардың жанында көпшіліктен жасырыну оңай, бірақ ол жерден шығар есікке жету қиынырақ;
- үрей туындаған кезде тыныштық пен жағдайды байсалды бағалау қабілетін сақтауға тырысыңыз.
Жаппай тәртіпсіздіктер кезінде көпшілікке араласып кетуге жол бермеуге тырысыңыз, өйткені сіз арнайы күш жауынгерлерінің іс-қимылына түсуіңіз мүмкін.
Егер кенеттен қауіпсіздік күштері мен құқық қорғау органдарының белсенділігі басталса:
- қызығушылық танытпаңыз, басқа жаққа жүріңіз;
- жағдай қаншалықты мүмкіндік береді, қауіпті аймақтан мүмкіндігінше тез кетуге тырысыңыз;
- қол жетімді кез келген баспананы пайдаланыңыз;
- сізді қылмыскер деп қабылдамау үшін жүгірмеңіз;
- сынықтардан жарақат алмау үшін басыңызды жауып, жарылыс қаупі бар жақтан бұрылыңыз;
- мұндай әрекеттердің тиімділігіне толық сенімді болмасаңыз, қауіпсіздік күштеріне көмектеспеңіз.
Қазіргі уақытта террористердің ең тән әрекеттері-адамдар көп жиналатын жерлерде және тұрғын үйлерде жарылыстар ұйымдастыру. Жарылғыш заттарды уақтылы анықтау сізге және басқа адамдарға өмірді сақтауға мүмкіндік береді.
Жарылыс кезінде немесе атыс басталған кезде дереу жерге, жақсырақ жабық (бордюр, сауда шатыры, көлік және т.б.) астына жатыңыз. Қауіпсіздікті арттыру үшін басыңызды қолыңызбен жабыңыз.
Егер сіз жарылыс аймағында болсаңыз, санаңызда қалсаңыз және қозғала алсаңыз, онда ең алдымен түтін мен от жоқ жерге қарай еңбектеуіңіз керек.
Егер сіз жарылыс кезінде зардап шекпесеңіз және жақын жерде зардап шеккендер болса, олардың жағдайын бағалаңыз: пульс бар ма, адам санасында ма. Ешбір жағдайда оны мүсәтірмен санасына келтіруге тырыспаңыз. Есінен тану-бұл дененің сыртқы әсерге қорғаныс реакциясы.
Егер жәбірленушіде сынықтар болмаса (сүйектерін мұқият тексеріңіз), оны бүйіріне жатқызыңыз. Шалқасынан жатқанда ол құсыққа қақалып қалуы, ішпен жатса тұншығып қалуы мүмкін. Артериялық қан кету кезінде (қызыл қан, субұрқақ сияқты ағады) жараны мүмкіндігінше тезірек саусақпен жауып, содан кейін белбеумен, жіппен, белдікпен жарадан жоғары жерден байлап қою керек.
Балаларға арналған арнайы ұсыныстар
Балаларға көшеде немесе подъезде табылған кез келген зат қауіпті болуы мүмкін екенін түсіндіріңіз.
Жарылғыш заттар болуы мүмкін табылған заттармен немесе күдікті заттармен өз бетіңізше әрекет жасамаңыз - бұл олардың жарылуына, көптеген құрбандықтарға және қиратуларға әкелуі мүмкін.
Балаларға мынадай кеңес беру:
- өзінің толық аты - жөнін, тегін, мекен-жайын және телефон нөмірін жаттап алуға;
- егер ол бейтаныс жерде (дүкенде .және т.б.) жоғалып кетсе, полиция қызметкерлеріне, әскери қызметшілерге, нысанды киімдегі басқа адамдарға, егде жастағы әйелдерден көмек сұрауға;
- оқшауланған көшелер мен ойын алаңдарынан аулақ болуға, топпен жүруге және ойнауға;
- отбасы мүшелеріне қай жерде екені туралы хабарлауға (бұл жердің қай жерде екенін білетініңізге көз жеткізіңіз),
- ешқашан бейтаныс адамдармен сөйлеспеуге және ешқайда бармауға;
- отбасы мүшелерінің табысы, жұмысқа кету және жұмыстан келу уақыты, жоспарланған демалыстар мен ұзақ сапарлар, басқа да жеке құпия ақпарат туралы ешқашан бөгде адамдарға хабарламауға;
- баламен байланысқа түсуге тырысқан бейтаныс адамның киімінің бөлшегін, сыртқы түрін және көлігін есте сақтауға тырысу, барлық сұрау және қорлау әрекеттері туралы дереу хабарлауға;
- бейтаныс адамдар қол тигізуіге жол бермеуге;
- егер бейтаныс адам баланы күшпен өзімен бірге жүруге мәжбүр етсе: қарсы тұру, ұру, тістеу, тырнау, қашу, айқайлау, «мен сені білмеймін», «сен мені ұрлағың келеді!»деп көмекке шақыру, бұл айқай міндетті түрде жаттығуды қажет етеді, подъезге қоңырау шалуға тырысуға, кез-келген есікті қағуға;
- босап шығып, жақын жердегі қауіпсіз жерге: дүкен, мектеп, полиция, банк және т.б. жүгіруге;
- ерекше оқиғалар туралы барлық ақпаратты есте сақтауға;
- ешқашан бейтаныс адамдарға немесе жөндеушілерге сіздің үйіңізге кіруге рұқсат бермеңіз. (кішкентай балаларға арналған формулалар: «Барлық кішкентай балалар үйде жалғыз болған кезде ешқашан есік ашпайды», «Барлық жақсы балалар ешқашан үйге бөтен ешкімді кіргізбейді»);
- пошта жөнелтілімдерін ешқашан қабылдамауға;
- кез-келген сыйлықты, қабылдамас бұрын немесе қонаққа бармас бұрын ата-анадан рұқсат сұрауға, тіпті егер мұндай ұсыныс таныс адамдардан (көршілерден, сыныптастардан және т.б.) болса да;
- ешқашан подъезге, лифтке бейтаныс ер адамдармен, жастармен бірге кірмеуге. Егер бейтаныс адам лифтке ізімен кірсе, дереу лифттен шығуға тырысуға;
- егер подъезге кіріп, ол жерде бейтаныс адамды көрсе, тез шығып, ересектердің көмегіне жүгінуге немесе тек таныстарының еріп жүруімен қайта кіруге;
- көшеден оралып, пәтердің есігін ашпас бұрын, баспалдақ алаңында бейтаныс адамдар бар-жоғына көз жеткізуге. Егер бар болса - көршілерге қоңырау шалуға, олар ашпаса - төмен түсіп, бейтаныс адамның кетуін күтуге немесе таныс адамдардан пәтерге дейін баруды сұрауға.
- егер бәреу сенің ізіңе түссе, сенім білдіретін өтіп бара жатқан адамдарға ұялмай таянып, көмек сұрауға;
Бұл ұсыныстарды көрнекі мысалдармен сүйемелдеу ұсынылады.
Егер біреу оған кәмпит, сағыз, ойыншық, ақша ұсынса немесе көлікпен қыдыру ұсынса, баланың өзін қалай ұстайтынын сұраңыз.
ҚР ҰҚКД АТО Қарағанды облысы бойынша бөлімі
! НАЗАР АУДАРЫҢЫЗ !
Қазақстанда «жалған терроризм» үшін жауапкершілік күшейтілді
2015 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚР Қылмыстық кодексінің 273-бабына сәйкес дайындалып жатқан терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабар бергені үшін жауапкершілік айыппұлмен ғана емес, алты жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айырумен де жазаланады.
Көбінесе балалар мен жасөспірімдер «телефон террористеріне» айналады.
Бұл қылмыстың қоғамдық қауіптілігі-терроризм актісі туралы жалған хабарлау нәтижесінде халық арасында дүрбелең, қорқыныш пайда болады, көптеген адамдар жарылғыш заттарды іздеуге және табуға алаңдайды. Белгіленген басқару тәртібі, мекемелердің, кәсіпорындар мен ұйымдардың қалыпты қызметі бұзылады.
Көптеген азаматтар мұндай әрекеттердің заңсыз екенін түсінбейді және сотталушыларды сотқа тартуы мүмкін, сонымен қатар олардың көпшілігі олардың жеке басы ешқашан анықталмайтынына сенімді.
Қылмыстың бұл түрі қылмыстың аса ауыр түрлеріне жатады және қазіргі заманғы қауіпсіздік жүйелері бойынша бүгінгі күні терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлама фактісі бойынша қоңырау шалған адамның орналасқан жерін анықтау және жеке басын анықтау қиын емес..
«Террорист болып ойнамас бұрын» нақты шығындар мен зақымдарға әкелуі мүмкін қасақана жалған хабарлама кімге «пайдалы» болуы мүмкін екендігі туралы ойлану керек пе? Егер біреу сізді осылай «әзілдеуге» итермелесе, телефонды ұстамас бұрын ойланыңыз.
БАҚ, месенджерлер немесе әлеуметтік желілер арқылы таратылған қауесеттер үшін кінәлілер бес мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға не 2 жылдан 5 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не сол мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеп соғуы мүмкін.
Әдейі жалған ақпаратты тексеруге шыққанда, тәртіп сақшылары керек уақытта қиындыққа тап болғандардың қасында болмауы мүмкін екенін әрқашан түсіну керек. Жазықсыз, бір қарағанда, әзіл «телефон террорисі» үшін соттылыққа айналуы мүмкін және басқа біреудің өмірін қиюы мүмкін.
Ұлттық қауіпсіздік органдарының сенім телефоны:
- Қарағанды облысы бойынша ҚР ҰҚКД: (7212) 50-12-30
Төтенше жағдайлар органдарының сенім телефоны:
- Қарағанды облысының ТЖД (7212) 41-29-45, 41-34-02
Ішкі істер органдарының сенім телефондары:
Қарағанды облысының ІІД (7212) 42-92-92;
- Саран қ. полиция бөлімінің кезекші бөлімі: 102
немес 7-49-15