Сенімді халықаралық диалогқа жәрдемдесу. Еуропарламент делегациясының мүшесімен кездесу
Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев Еуропалық Парламенттің Орталық Азия және Моңғолиямен байланыстар жөніндегі делегациясының мүшесі Рысард Чарнецки мырзамен кездесті.
Еуропалық Парламент – Еуропалық одаққа мүше мемлекеттердің азаматтары тікелей сайлайтын Еуропалық одақтың заң шығарушы өкілді органы. Парламент Еуропалық одақ Кеңесімен бірге ЕО-ның екі палаталы заң шығарушы тармағын құрады.
Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев Р.Чарнецкий мырзаның Қазақстан мен Еуропалық одақ арасындағы достық қарым-қатынастарды дамытуға қосқан зор үлесін атап өтіп, біздің еліміз Еуропарламенттің негізгі құрылымдарымен және саяси топтарымен сындарлы және сенімді диалогты дамытуға мүдделі екенін жеткізді.
Омбудсмен қарашада Брюссельде «Қазақстан Республикасы – Еуропалық одақ» Парламенттік ынтымақтастық комитетінің 20-шы мерейтойлық отырысы өткенін, оның барысында Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің және Еуропалық Парламенттің депутаттары бірлесе отырып, қос тараптың арасындағы сауалдарды талқылағанын айтты. Сонымен қатар өткен аптада Қазақстан Республикасы Парламенті палаталарының басшылығының мүшелері Еуропарламенттің гендерлік теңдік мәселелеріне арналған жекелеген іс-шараларына қатысты.
Отырыс барысында еліміздегі 2022 жылғы конституциялық реформаның жүзеге асырылу барысы, мемлекет тарапынан құқық қорғау институттарын нығайту және адам құқықтары мен бостандықтарын жетілдіру тетіктері бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы ақпарат ұсынылды. Атап айтқанда, өлім жазасын толығымен алып тастау, Конституциялық Сот құру және Конституцияда Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің құқықтық мәртебесін бекіту, оның қызметін тәуелсіз әрі жауапкершіліктен бас тарту қағидаттарында жүзеге асыру мәселелері талқыланды.
Уәкіл енді Парламенттің екі палатасының жұмысына қатысуға, заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілердің конституциялық еместігі туралы арыздар беруге, жалпы юрисдикциядағы соттарға адамдардың шексіз санының мүдделері үшін талап қоюға, сондай-ақ Жоғарғы Сотта сот барысын түсіндіруге құқылы.
Азаматтардың құқықтарын қалпына келтіру мен қорғау шараларын уақтылы қабылдауға ықпал ететін өңірлерде Уәкілдің өкілдері институтын енгізу маңызды шара болды.
Уәкіл заңнаманы жетілдіру бастамалары мен оларды іске асыру нәтижелері туралы да әңгімеледі. Осылайша, түрмедегі сотталғандарды медициналық қамтамасыз ету функциясы азаматтық секторға беріліп, электронды клиникалық хаттама енгізілді. БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы Комиссары Басқармасының нұсқауларына және ДДҰ ұсынымдарына сәйкес азаматтық дәрігерлер сотталғандарға қатысты зорлық-зомбылық әрекеттері туралы аздаған күдік туындаған кезде бастапқы дәлелдемелерді тіркеуді қамтамасыз етеді. Азаптау фактілері бойынша тергеп-тексеру тек прокуратураның құзыретіне берілді, азаптау үшін қылмыстық жазаның мерзімі ұлғайтылды және қатыгездік үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілді. Енді азаптау үшін шартты жаза немесе амнистия қолданылмайды, қылмыстық қудалау мерзімінің өтуіне немесе жәбірленушімен татуласуына байланысты тоқтатылмайды.
Үкімет адам құқықтары мен заңның үстемдігін қамтамасыз ету саласындағы өзінің басымдығын және одан әрі іс-қимыл жоспарларын байыпты түрде нығайтты, заңнамадағы кейбір кемсітушілік деректерін жою бойынша шаралар қабылданды, бұл жұмыс бұдан кейін де жалғаса береді.
Шетел азаматтарының құқықтық қорғалуына қатысты мәселелер де басты назарда. Атап айтқанда, Уәкілдің ұсынысы бойынша мемлекеттік органдар шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдарды экстрадициялау кезінде алдын алу шараларын қолдану тәсілдерін қарастыруда.
Басқосу соңында Артур Ластаев Еуропарламент құрылымдарымен тығыз ынтымақтастық демократия және адам құқықтары сияқты маңызды құндылықтарды сақтауға көмектесетінін, сондай-ақ тәжірибе алмасуға, озық тәсілдерді меңгеруге жол ашатынын атап өтті. Сонымен қатар түрлі салаларда ортақ игілікке үлес қосады.
Рыcард Чарнецки Қазақстандағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл институтының қызметі мен оның адам құқықтарын ілгерілетудегі үлесіне жоғары баға берді.