Оралдағы колонияда жаппай ұрып-соғу және қоғамдық бақылау туралы Адам құқықтары жөніндегі Уәкіл пікірі
Бұған дейін Бұқаралық ақпарат құралдарында сотталғандарды 2020 жылдың 27 қаңтарында Орал қаласындағы ең жоғарғы қауіпсіздік колониясында жаппай ұрып-соққандығы туралы хабарланған болатын. Бұл оқиға жайлы Батыс Қазақстан облысы бойынша қылмыстық атқару жүйесі департаментінің РУ-170/3 мекемесінде Адам құқықтары жөніндегі Уәкіл Азимова Эльвираға хабарланды. Оқиға орын алған күннің ертеңіне Ұлттық превентивтік механизмнің (ҰПМ) бір топ қатысушылары мекемеге жіберілді.
https://tengrinews.kz/accidents/soobscheniya-massovom-izbienii-osujdennyih-proveryayut-390046/, https://www.nur.kz/1838491-informaciu-o-massovom-izbienii-osuzdennyh-proveraut-v-uralske.html
Топ зардап шеккендермен кездесті, мекеме әкімшілігімен және дәрігерлермен келіссөздер жүргізді. Омбудсмен дереу Бас Прокурорға және Ішкі істер министріне кісілердің материалдарымен, фотосуреттерімен қоса өтініштері туралы есеп жіберді.
Қазір қылмыстық іс қозғалып, тергеу амалдары жүргізілуде. Тергеу нәтижелері жақында департаментке жеткізіледі.
Уәкілдің айтуынша, мұндай топтар («ҰПМ қатысушыларының топтары») Қазақстанның әр аймағында жұмыс істейді.
Олардың құрамына тек құқық қорғаушылар ғана емес, сонымен қатар дәрігерлер, тәрбиешілер, психологтар, заңгерлер және тәуелсіз сот сарапшылары кіреді. Қазақстан бойынша осы топтарға кіретін азаматтардың жалпы саны 100-ден асады.
Мұндай хабарламалар келгеннен кейін ҰАТМ тобы хабарлама келген кез келген қылмыстық-атқару жүйесінің немесе әлеуметтік мекемеге тез арада баруға құқылы.
Қазақстан БҰҰ-ның азаптауларға және басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттер мен жазаларға қарсы конвенциясының ратификацияланған факультативтік хаттамасының аясында 2014 жылы адам құқықтарының бұзылуын болдырмау мақсатында осындай тәуелсіз сапарларды ұйымдастыруға жәрдемдесу туралы міндеттеме алды.
ҰПМ қатысушылары азаматтар сот шешімдері, құқық қорғау органдарының немесе басқа мемлекеттік органдардың шешімдері негізінде уақытша болатын кез келген мекемеге бара алады.
Алынған мәліметтер мен материалдар тергеу жүргізу және бұзушылықтарды жою үшін осы мекемелер орналасқан мемлекеттік органдарға және құқық қорғау органдарына жіберіледі. Адам құқықтары жөніндегі Уәкілмен бірге ҰПМ қатысушылары жыл сайынғы қорытынды баяндаманы дайындайды.
Жылдық есеппен тек мемлекеттік органдар ғана емес, халықаралық ұйымдар да таныса алады.
Негізінде, ҰПМ қоғамдық бақылаудың бір түрі болып табылады.
Азаматтық, мемлекеттік органдарға тәуелсіз бұл ұйымның басты мақсаты - азаптау немесе басқа да ар-намысты қорлайтын іс-әрекеттің алдын алу тетігін қамтамасыз ету болып табылады.