АНТОНИУ ГУТЕРРИШ, БҰҰ БАС ХАТШЫСЫ: «ӘЙЕЛДЕРГЕ ҚАТЫСТЫ ЗОРЛЫҚ-ЗОМБЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ КЕРЕК»
13 елде жүргізілген сауалнамаға сәйкес, барлық әйелдердің жартысына жуығы пандемия кезінде гендерлік зорлық-зомбылыққа тап болғанын хабарлады. Әйелдер мен қыздарға қатысты зорлық-зомбылық қазіргі заманның «жасырын пандемиясына» айналуда.
«БҰҰ әйелдер» құрылымының соңғы мәліметтері COVID-19 пандемиясы кезінде әйелдер мен қыздарға қатысты зорлық-зомбылық деңгейі айтарлықтай өскенін растайды. Адамдар бірнеше күн мен апта қатарынан үйлерінен шыға алмайтын карантиндік шаралар, жұмысынан айрылу және ертеңгі күннің белгісіздігі осы және басқа да көптеген факторлар отбасының бұзылуына, жанжал мен шабуылға әкелді. Сауалнамаға қатысқан әйелдердің төрттен бір бөлігі отбасындағы жанжалдар жиілеп кетті деп хабарлады. Көбісі өздерін үйде қауіпсіз сезінбейтіндерін мойындайды.
Бірақ әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық тек физикалық формада ғана емес. Үй шаруасының ауыртпалығы, күйеуіне немесе ата-анасына қаржылық және құқықтық тәуелділік және олардың тағдырын басқару құқығының болмауы ауыр психологиялық әсер етеді.
БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш халықаралық күнге орай әйелдер мен қыздарға қатысты зорлық-зомбылықты жойғаны үшін өзінің бейне үндеуінде осындай құбылыстарға қарсы күрес жөнінде дереу шаралар қабылдауға шақырды.
БҰҰ басшысының айтуынша, бұл зорлық-зомбылық «жиіркенішті қылмыс» болып табылады және жер шарының түкпір-түкпіріндегі миллиондаған әйелдер мен қыздарға үлкен әсер ететін төтенше жағдайға әкеледі.
БҰҰ бірнеше рет атап өтті: әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық, адамдардың құқықтары мен бостандықтарын шектеу және қақтығыстар арасында тікелей байланыс бар зорлау мен жыныстық құлдықты соғыс құралы ретінде пайдаланудан бастап, экстремистік идеологияның құрамдас бөлігі болып табылатын мисогинизмге дейін.
Алайда әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алуға болады және керек. Бас хатшы зорлық-зомбылықтың алдын алуға және лайықсыз қарым-қатынас құрбандарына көмектесуге бағытталған дұрыс саясат пен бағдарламалар өз нәтижелерін беретініне сенімді. Бұл үшін үкіметтер зорлық-зомбылықтың түпкі себептерін жою жөніндегі ұзақ мерзімді стратегияларды жүзеге асыруы, әйелдер мен қыздардың құқықтарын қорғауға жәрдемдесуі, зорлық-зомбылыққа кінәлілер үшін қылмыстық жаза енгізуі, сондай-ақ әйелдердің құқықтары жөніндегі қоғамдық қозғалысты көтермелеуі тиіс.
Бұл «жарық сәулесі» деп аталатын бастаманы Біріккен Ұлттар Ұйымы Еуропалық Одақпен бірлесіп жүзеге асырды. Өткен жылы серіктес елдерде құқық бұзушыларды қудалау жағдайларының 22 пайызға өсуі байқалды. 84 Заң мен директивалық құжат қабылданды немесе қатаңдатылды. Пандемияға байланысты шектеулер енгізілгеніне қарамастан, 650 мыңнан астам әйел мен қыз зорлық-зомбылыққа қарсы тұруда құқықтық және өзге де көмек алды.
«БҰҰ әйелдер» құрылымы бүкіл әлем бойынша әйелдер мен қыздардың мүмкіндіктерін кеңейту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде. БҰҰ-ның осы бөлімшесінің қолдауымен семинарлар мен ағартушылық науқандар өткізіледі, қоғамдық ұйымдар мен құқық қорғау орталықтарына қолдау көрсетіледі, өмірлік қиын жағдайға тап болған әйелдер жүгіне алатын «қызу желілердің» жұмысына жәрдем көрсетіледі.