Ескерту Ереже жаңа редакцияда-ҚР Үкіметінің 16.02.2023 № 135 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) қаулысымен
1. Осы ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларынан қалыптастырылатын топтардың алдын ала бару қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасы Қылмыстықатқару кодексінің 46-бабына "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы" Қазақстан Республикасы кодексінің 191-бабына "адамдарды қоғамнан уақытша оқшаулауды қамтамасыз ететін арнаулы мекемелерде арнаулы үй-жайларда ұстау тәртібі мен шарттары туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 46-17-бабына, Республика Заңының 47-8-бабына сәйкес әзірленді "Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары туралы" Қазақстан, "кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу және балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 33-бабымен, "арнаулы әлеуметтік қызметтер туралы"Қазақстан Республикасы Заңының 11-8-бабымен
2. Қағидалар ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларынан, Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалатын мекемелер мен ұйымдардан қалыптастырылатын топтардың алдын ала бару тәртібін айқындайды
3. Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының алдын алу сапарлары мыналарға бөлінеді:
1) кемінде төрт жылда бір рет тұрақты негізде өткізілетін мерзімді алдын алу сапарлары;
2) алдын ала алдын ала болу нәтижелері бойынша ұсынымдардың іске асырылуын мониторингтеу сондай-ақ ұлттық алдын алу тетігіне қатысушылар алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдардың әкімшіліктері тарапынан әңгімелесулер жүргізген адамдарды қудалаудың алдын алу мақсатында кезеңдік алдын ала бару арасындағы кезеңде жүргізілетін аралық алдын ала бару;
3) азаптауды және басқа да қатыгез адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын емдеу мен жазалау түрлерін қолдану туралы келіп түскен хабарламалар негізінде жүргізілетін арнайы алдын алу сапарлары
4. Алдын ала бару Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтары жөніндегі уәкіл (бұдан әрі уәкіл) бекітетін алдын ала бару жөніндегі әдістемелік ұсынымдар ескеріле отырып жүзеге асырылады
5. Мерзімдік және аралық алдын алу сапарларын ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларынан уәкілетті орган жанындағы Үйлестіру кеңесі (бұдан әрі үйлестіру кеңесі) қалыптастыратын топтар жүргізеді
6. Мерзімді және аралық профилактикалық сапарларды Үйлестіру кеңесі бекіткен жоспарға сәйкес топтар жүргізеді
Алдын ала бару жоспарлары мерзімдері баратын мекемелер мен ұйымдардың тізбесі, алдын ала бару саны сондай-ақ мерзімді және аралық алдын ала бару жүргізуге уәкілетті топтардың құрамы туралы мәліметтерді қамтиды
7. Мерзімді және аралық профилактикалық сапарлар сапардың ерекшеліктеріне байланысты келесіге бөлінеді:
1) Нақты мекемеге немесе ұйымға қатысты біржолғы;
2) белгілі бір тақырып бойынша екі және одан да көп өңірлерде орналасқан екі және одан да көп біртекті мекемелер мен ұйымдарға қатысты тақырыптық (бұдан әрі тақырыптық алдын ала бару)
8. Үйлестіру кеңесінің шешімі бойынша кезеңдік және аралық алдын алу сапарлары жөніндегі топтың құрамына ұлттық алдын алу тетігінің үштен аспайтын қатысушысы енгізіледі
9. Тақырыптық алдын алу сапарлары бойынша топтың құрамына:
1) алдын ала болудың тиісті тақырыбы бойынша арнайы білімі мен тәжірибесі бар ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары;
2) осы өңірдің ұйымына немесе мекемесіне бару шеңберінде тиісті өңірден ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы Осы тармақтың талаптарына жауап беретін ұлттық алдын алу тетігіне қатысушылардың қажетті саны болмаған жағдайда Үйлестіру кеңесінің шешімі бойынша топтың құрамына ұлттық алдын алу тетігіне өзге де қатысушылар енгізілуі мүмкін
10. Арнайы профилактикалық сапарларды топтар азаптаулар мен басқа да қатыгез адамгершілікке жатпайтын немесе ар-намысты қорлайтын қарым-қатынас пен жаза түрлерін қолдану туралы келіп түскен хабарламалар негізінде ескертусіз жүргізеді
Алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдарға арнайы алдын ала бару үшін топты жіберу туралы шешімді уәкіл қабылдайды
11. Арнайы алдын ала бару жөніндегі топтың құрамына уәкілдің шешімі бойынша ұлттық алдын алу тетігінің екіден аспайтын қатысушысы енгізіледі
12. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары азаптаулар мен басқа да қатыгез адамгершілікке жатпайтын немесе қадір-қасиетін қорлайтын қарым-қатынас пен жаза түрлерін қолдану туралы қабылданатын хабарламалар мен шағымдарды уәкіл айқындайтын тәртіппен тіркейді
13. Қабылданған және берілген хабарламалар мен шағымдар туралы ақпарат алдын ала бару нәтижелері бойынша есепке енгізіледі
14. Алдын ала бару ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы болып табылмайтын тиісті облыс республикалық маңызы бар қала астана бойынша уәкілдің өкілімен (бұдан әрі – уәкілдің өкілі) сүйемелденеді және үйлестіріледі
15. Қажет болған жағдайда алдын ала баруға қатысу үшін уәкілдің шешімі бойынша өтеусіз негізде баратын мекеменің немесе ұйымның ерекшелігін ескере отырып тиімді алдын ала бару үшін қажетті кәсіби дағдылары бар сарапшылар тартылады
Сарапшының қорытындысы алдын ала бару нәтижелері бойынша есепке енгізіледі
16. Ұлттық алдын алу тетігіне қатысушының алдын ала келуге өкілеттігін растайтын құжат ұлттық алдын алу тетігіне қатысушының уәкіл берген куәлігі болып табылады
17. Алдын ала бару топтары жүргізген кезде ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы уәкілдің өкілі:
1) алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдарды кедергісіз таңдауға және баруға;
2) Алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдарда ұсталатын адамдармен және (немесе) олардың заңды өкілдерімен куәларсыз әңгімелесу жүргізуге;
3) азаптаулар мен басқа да қатыгез адамгершілікке жатпайтын немесе қадір-қасиетін қорлайтын қарым-қатынас пен жаза түрлерін қолдану туралы хабарламалар мен шағымдарды қабылдауға; 4) Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де құқықтарға ие болуға міндетті
18. Алдын ала болу кезінде ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы, уәкілдің өкілі алдын ала болу тиіс мекемелер мен ұйымдарда ұсталатын адамдарға және (немесе) олардың заңды өкілдеріне олардың құқықтарын түсіндіреді
19. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысы заңды қызметті жүзеге асыру кезінде тәуелсіз болып табылады Мүдделер қақтығысы сондай-ақ алдын ала болу жөніндегі топқа кіретін ұлттық алдын алу тетігі қатысушысының бейтараптығына күмән туғызатын мән-жайлар болған кезде ол алдын ала бару жөніндегі қатысудан бас тартуға тиіс
20. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары, уәкілдің өкілі мекемелер мен ұйымдарда ұсталатын адамдарға сондай-ақ аталған мекемелер мен ұйымдардың персоналына құрметпен қарауға тиіс
Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары, уәкілдің өкілі осы адамдардың келісімінсіз алдын ала бару барысында өзіне белгілі болған адамдардың жеке өмірі туралы мәліметтерді жария етуге құқылы емес.
21. Ұлттық алдын алу тетігінің қатысушылары, уәкілдің өкіліне алдын ала баруға жататын мекемелер мен ұйымдардың қызметіне араласуға жол берілмейді
Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының, уәкілетті өкілдің заңсыз іс-әрекеттері жағдайында алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдар әкімшілігінің басшысы уәкілді жазбаша хабардар етеді
22. Ұлттық алдын алу тетігі қатысушыларының, уәкілдің өкілінің оның ішінде аумақ бойынша сүйемелдеудің қауіпсіздігін қамтамасыз ету алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдардың әкімшілігіне жүктеледі Қауіпсіздіктің нақты қатері және әңгіменің құпиялылығын шектеу қажеттілігі туралы ұлттық алдын алу тетігінің қатысушысына мекеме мен ұйымның әкімшілігі хабарлайды
23. Ұлттық алдын алу тетігіне қатысушының, уәкілдің өкілі алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдарда ұсталатын адамдармен құпия әңгімелесуді шектеуден бас тартуы жазбаша ресімделеді
24. Ұлттық алдын алу тетігіне қатысушылар топтарының алдын ала баруға жататын мекемелер мен ұйымдарға алдын ала бару мерзімі жолда болу уақытын есептемегенде екі жұмыс күнінен аспауға тиіс Тақырыптық алдын ала бару кезінде алдын ала болу мерзімі жолда болу уақытын есептемегенде бес жұмыс күнінен аспауға тиіс
25. Алдын ала болу мерзімін ұзартуға ерекше жағдайларда уәкілдің келісімімен бес жұмыс күнінен аспайтын мерзімге жол беріледі
26. Алдын ала бару кезінде алдын ала болуға жататын мекемелер мен ұйымдарда ұсталатын адамдарға қатысты азаптауларды және басқа да қатыгез адамгершілікке жатпайтын және қадір-қасиетін қорлайтын өтініш түрлерін қолдану белгілері анықталған жағдайда, ұлттық алдын алу тетігі тобының қатысушылары уәкілдің өкілімен бірлесіп бұл туралы прокуратура органдарына және уәкілге хабарлайды
27. Әрбір алдын ала болу нәтижелері бойынша топтың атынан Үйлестіру кеңесі бекіткен нысан бойынша бару туралы жазбаша есеп жасалады және үйлестіру кеңесіне ұсынылады оған алдын ала баруды жүзеге асырған топтың барлық мүшелері қол қояды
Ерекше пікірі бар топ мүшесі оны жазбаша ресімдейді және есепке қоса береді
28. Алдын ала келуге жататын мекемелер мен ұйымдардың ұлттық алдын алу тетігінің қатысушыларынан қалыптастырылатын топ алдын ала бару туралы есептерді Үйлестіру Кеңесіне ұсынады:
1) мерзімді профилактикалық бару үшін он күн мерзімде;
2) аралық профилактикалық бару үшін бес күн мерзімде;
3) арнайы профилактикалық бару үшін екі күн мерзімде
29. Алдын ала баруға жататын мекемелер мен ұйымдарға алдын ала бару туралы топтардың есептері құпия болып табылады