Мемлекеттік мүлік туралы
Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы N 413-IV Заңы.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
Осы Заңның қолданысқа енгізілу тәртібін 219-баптан қараңыз.
Қолданушылар назарына!
Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін ЗҚАИ мазмұнды жасады.
МАЗМҰНЫ
Осы Заң мемлекеттік мүліктің құқықтық режимін, мемлекеттік мүлікті, оның ішінде
мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлікті және заңды тұлғалардың
жарғылық капиталындағы мемлекетке тиесілі акциялар мен қатысу үлестерін
басқарудың құқықтық негіздерін, мемлекеттік мүлікке құқықтарға ие болудың және
оларды тоқтатудың құқықтық негіздерін айқындайды және мемлекеттің мемлекеттік
мүлікке меншік иесінің құқықтарын және өзге де құқықтарды иеленушінің тиімді
жүзеге асыруын қамтамасыз етуге бағытталған.
1-БӨЛІМ. МЕМЛЕКЕТТІК МҮЛІК ТУРАЛЫ НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕР
1-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК МҮЛІКТІ БАСҚАРУ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар пайдаланылады:
1) аудандық коммуналдық заңды тұлғалар – аудандардың, облыстық маңызы бар
қалалардың жергілікті атқарушы органдары құрған аудандық мемлекеттік
кәсіпорындар мен аудандық мемлекеттік мекемелер;
2) аудандық коммуналдық мүлік – ауданның, облыстық маңызы бар қаланың мүлкі,
оның ішінде ауданның, облыстық маңызы бар қаланың бюджеті және аудандық
коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілмеген өзге де мүлік, сондай-ақ аудандық
коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлік;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-1) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2
-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
2-1) аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
коммуналдық мүлкі (бұдан әрі – жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкі) –
аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің мүлкі, оның
ішінде аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ бюджетінің қаражаты,
сондай-ақ жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық заңды тұлғаларына бекітіп
берілген және (немесе) бекітіп берілмеген мүлік;
2-2) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
2-3) әлеуетті сатып алушының (ие болушының) үлестес тұлғасы – осы әлеуеттi
сатып алушының (ие болушының) шешiмдерін айқындауға және (немесе) ол
қабылдайтын шешiмге, оның iшiнде жазбаша түрде жасалған мәмiлеге байланысты
ықпал етуге құқығы бар кез келген жеке немесе заңды тұлға, сондай-ақ өзiне қатысты
осы әлеуеттi сатып алушының (ие болушының) осындай құқығы болатын кез келген
жеке немесе заңды тұлға;
2-4) әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорация – облыстардың, республикалық маңызы бар
қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарының шешімімен құрылған,
акцияларының бақылау топтамасы мемлекетке тиесілі, өңірдің экономикасын дамытуға
жәрдемдесуді жүзеге асыратын, акционерлік қоғам нысанындағы өңірлік даму
институты;
2-5) байқау кеңесінің тәуелсіз мүшесі – осы шаруашылық жүргізу құқығындағы
мемлекеттік кәсіпорынның, мемлекет жалғыз қатысушысы болып табылатын
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің үлестес тұлғасы болып табылмайтын және өзі
байқау кеңесіне сайланар алдындағы үш жыл ішінде ондай тұлға болмаған, осы
мемлекеттік кәсіпорынның, мемлекет жалғыз қатысушысы болып табылатын
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің үлестес тұлғаларына қатысты үлестес тұлға
болып табылмайтын; осы шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік
кәсіпорынның немесе осы мемлекеттік кәсіпорынның, мемлекет жалғыз қатысушысы
болып табылатын жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің үлестес тұлғаларының –
ұйымдарының лауазымды адамдарына бағынышты болумен байланысты емес және өзі
байқау кеңесіне сайланар алдындағы үш жыл ішінде сол тұлғаларға бағынышты
болумен байланысты болмаған; мемлекеттік қызметші болып табылмайтын;
аудиторлық ұйым құрамында жұмыс істейтін аудитор ретінде осы мемлекеттік
кәсіпорынның, мемлекет жалғыз қатысушысы болып табылатын жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктің аудитіне қатыспайтын және өзі байқау кеңесіне сайланар
алдындағы үш жыл ішінде мұндай аудитке қатыспаған байқау кеңесінің мүшесі;
3) даму жоспары – мемлекеттік кәсіпорынның, акцияларының бақылау пакеті (
жарғылық капиталға қатысу үлесі) мемлекетке тиесілі акционерлік қоғам мен
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің бесжылдық кезеңге арналған негізгі қызмет
бағыттарын және қаржы-шаруашылық қызметінің көрсеткіштерін айқындайтын құжат;
4) алып тасталды – ҚР 30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
5) есепке алу объектісі – мемлекеттік мүлік тізілімінде есепке алынатын
мемлекеттік мүлік;
6) жекешелендіру – мемлекеттік мүлікті мемлекеттік ислам арнайы қаржы
компаниясына сатуды қоспағанда, мемлекеттің осы Заңда белгіленген арнайы рәсімдер
шеңберінде мемлекеттік мүлікті жеке тұлғаларға, мемлекеттік емес заңды тұлғаларға
сатуы;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6-1) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2
-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
6-1) жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық заңды тұлғалары – мүлкі
аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің коммуналдық
меншігіндегі (жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық меншігіндегі) коммуналдық
мемлекеттік кәсіпорындар мен коммуналдық мемлекеттік мекемелер;
7) коммуналдық заңды тұлғалар – мүлкі коммуналдық меншікте тұрған
коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар мен коммуналдық мемлекеттік мекемелер;
8) коммуналдық мүлік – әкімшілік-аумақтық бөліністердің мүлкі;
8-1) корпоративтік басқару – мемлекеттік кәсіпорындардың және мемлекет
қатысатын заңды тұлғалардың қызметін басқаруды қамтамасыз ететін және меншік
иесі (акционер), байқау кеңесі (директорлар кеңесі), атқарушы орган (басқарма),
мемлекеттік кәсіпорындардың және мемлекет қатысатын заңды тұлғалардың өзге де
органдары мен меншік иесінің (акционердің) мүддесі үшін мүдделі тұлғалар
арасындағы қатынастарды қамтитын процестердің жиынтығы;
9) Қазақстан Республикасының стратегиялық объектiге ие болуының басым құқығы
– стратегиялық объект тиесiлi жеке тұлғадан немесе мемлекеттiк емес заңды тұлғадан,
осындай тұлға стратегиялық объектiнi иелiктен шығару жөнiнде мәмiле жасасуды ниет
етiп отырған жағдайда, сондай-ақ стратегиялық объектiге өндiрiп алу қолданылған не
оңалтуды немесе банкроттықты басқарушы мүліктік (тарату) массасының құрамында
стратегиялық объектiнi иелiктен шығарған не кепiл ұстаушы кепiлге салынған мүлiктi (
стратегиялық объектiнi) соттың қарауынан тыс тәртiппен өткiзген не стратегиялық
объектiге сот актiсiнiң негiзiнде өндiрiп алу қолданылған жағдайда, Қазақстан
Республикасының стратегиялық объектiлердi нарықтық құны бойынша сатып алуға
үшiншi тұлғалар алдындағы басым құқығы;
10) қазыналық кәсіпорын – мемлекет жедел басқару құқығында бөліп берген мүлкі
бар коммерциялық ұйым;
11) мемлекет мұқтажы – мемлекеттің функцияларынан туындайтын және қоғамдық
маңызы бар мақсаттарды көздейтін мемлекет мүддесін қанағаттандыру үшін жеке
меншіктегі мүліктің мемлекеттік меншікке өту қажеттігінің болуы;
12) мемлекет меншігіне алу – Қазақстан Республикасының мемлекет меншігіне алу
туралы заңының негізінде жүзеге асырылатын, жеке тұлғаларға және мемлекеттік емес
заңды тұлғаларға тиесілі мүлікті Қазақстан Республикасы мүлкінің құрамына
мәжбүрлеп өтеулі түрде иеліктен шығару;
13) мемлекеттік басқарудың тиісті саласын (аясын) басқару жөніндегі уәкілетті
орган (бұдан әрі – тиісті саланың уәкілетті органы) – мемлекеттік басқарудың тиісті
саласын (аясын) басқаруды жүзеге асыратын және осы Заң мен Қазақстан
Республикасының өзге де заңдарында көзделген шарттарда республикалық мүлікке
қатысты құқықтарды иеленетін, Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған
орталық атқарушы орган немесе орталық атқарушы органның ведомствосы. Қазақстан
Республикасының Үкіметі республикалық мүлікке қатысты құқықтарды өзге
мемлекеттік органдарға берген жағдайларда, осы Заңның тиісті саланың уәкілетті
органы туралы қағидалары осындай мемлекеттік органға қолданылады;
14) мемлекеттік заңды тұлғалар – мемлекеттік кәсіпорындар мен мемлекеттік
мекемелер;
15) мемлекеттік мекеме – басқарушылық, әлеуметтік-мәдени немесе коммерциялық
емес сипаттағы өзге де функцияларды жүзеге асыру үшін мемлекет құрған және
қаржыландырудың қосымша көздері Қазақстан Республикасының заңдарында
белгіленбесе, тек қана бюджет немесе Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
бюджеті (шығыстар сметасы) есебінен қамтылатын коммерциялық емес ұйым;
16) мемлекеттік мекемені немесе қазыналық кәсіпорынды жедел басқару құқығы (
бұдан әрі – жедел басқару құқығы) – мемлекеттен меншік иесі ретінде мүлік алған және
өз қызметінің жарғылық мақсаттарына, уәкілетті мемлекеттік органдардың
тапсырмаларына және мүліктің мақсатына сәйкес осы мүлікті иелену, пайдалану және
оған билік ету құқығын Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, осы Заңда
және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында белгіленген шекте жүзеге
асыратын мемлекеттік мекеменің немесе қазыналық кәсіпорынның заттық құқығы;
16-1) мемлекеттік меншік объектілерін жекешелендіру мәселелері жөніндегі
комиссия – мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті орган не жергілікті
атқарушы орган осы Заңда көзделген жекешелендіру бойынша сауда-саттықты
дайындау және өткізу үшін құратын алқалы орган;
17) мемлекеттік мүлік – республикалық және коммуналдық мүлік;
18) мемлекеттік мүлікті басқару – мемлекеттің (Қазақстан Республикасының немесе
әкімшілік-аумақтық бөліністің) мемлекеттік меншік құқығын және өзге де мүліктік
құқықтарды жүзеге асыруы;
19) мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті орган (бұдан әрі – мемлекеттік
мүлік жөніндегі уәкілетті орган) – Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне және
қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі
уәкілетті органға бекітіліп берілген мүлікті қоспағанда, өз құзыреті шегінде
республикалық мүлікті басқару, мемлекеттің республикалық мүлікке құқықтарын іске
асыру, экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларында меншікті және
стратегиялық объектілерді жекешелендіру мен мемлекеттік мониторинг жүргізу
саласындағы басшылықты өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын орталық атқарушы
орган;
20) мемлекеттік мүлікті есепке алу – осы Заңның 15-тарауында көзделген
қағидаларға сәйкес мемлекеттік мүлік тізілімін қалыптастыру үшін есепке алу
объектілері туралы ақпаратты жинау мен қорытудың ретке келтірілген жүйесі;
21) мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай оператор – Қазақстан
Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша айқындалған, өзіне мемлекеттік мүлікті
ұйымдастыру және есепке алу саласында бірыңғай техникалық саясатты іске асыру
жөніндегі міндеттер, сондай-ақ мемлекеттiк мүлік жөніндегі уәкiлеттi орган бекiткен
тiзбеге сәйкес мемлекеттiк мүлік жөніндегі уәкiлеттi органның аумақтық
бөлiмшелерiнiң активтерін басқару мен пайдалану жөніндегі функциялар жүктелген,
жарғылық капиталына мемлекет қатысатын заңды тұлға;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
22) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
22) мемлекеттік мүлік тізілімі – Қазақстан Республикасы арнаулы мемлекеттік
органдарының, Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының
жедел басқаруындағы мүлікті және мемлекеттік материалдық резервті қоспағанда,
мемлекеттік мүлікті есепке алудың бірыңғай ақпараттық автоматтандырылған жүйесі;
23) мемлекеттің мүліктік құқықтары – мемлекеттің мыналарды:
мемлекеттік меншік құқығын;
мемлекеттің өзге де заттық құқықтарын (сервитутты, жалға алуды, мүлікті өтеусіз
пайдалануды және басқаларын);
мемлекеттің міндетті құқықтарын (талап ету құқықтарын);
мемлекетке тиесілі зияткерлік меншік объектілеріне ерекше құқықтарды;
мұрагерлік құқықтарды;
мемлекеттің Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де мүліктік
құқықтарын қамтитын мүлікке құқықтары;
23-1) мемлекеттік мүліктің өтінімдік тізбесі – әлеуетті сатып алушылар (ие
болушылар) жекешелендіру процесіне бастамашылық жасайтын мемлекеттік мүлік
тізілімінің веб-порталында орналастырылатын, акцияларының (жарғылық капиталдағы
қатысу үлестерінің) бақылау пакеті мемлекетке тиесілі заңды тұлғалардың тізімі;
24) мүдделер қайшылығы – байқау кеңесі мүшесінің жеке мүдделілігі мен оның өз
лауазымдық өкілеттіктерін тиісінше орындауы немесе жеке және заңды тұлғалардың,
мемлекеттің заңды мүдделері арасындағы осы заңды мүдделерге зиян келтіре алатын
қарама-қайшылық туындайтын кездегі жағдай;
25) мүлікті мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару – жер учаскесін
мемлекеттік мүлік құрамына алып қоюға байланысты жеке тұлғаларға немесе
мемлекеттік емес заңды тұлғаларға тиесілі жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын
мүлікті алып қою, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген ерекше
жағдайларда және құны тең бағамен өтелген жағдайда мемлекет мұқтажы үшін
жүргізілетін реквизициялау, мемлекет меншігіне алу;
26) облыстық коммуналдық заңды тұлғалар – облыстардың, республикалық маңызы
бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары құрған облыстық
мемлекеттік кәсіпорындар мен облыстық мемлекеттік мекемелер;
27) облыстық коммуналдық мүлік – облыстың, республикалық маңызы бар қаланың
, астананың мүлкі, оның ішінде облыстық бюджет және облыстық коммуналдық заңды
тұлғаларға бекітіліп берілмеген өзге де мүлік, сондай-ақ аудандық коммуналдық
мүлікті қоспағанда, облыстық коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлік;
28) реквизициялау – дүлей зілзала, авариялар, эпидемия, эпизоотия жағдайында,
соғыс жағдайындағы іс-қимыл кезеңінде немесе соғыс уақытында және төтенше
сипаттағы өзге де мән-жайлар кезінде мүліктің құнын меншік иесіне төлей отырып,
мүлікті мемлекеттік органдардың шешімі бойынша меншік иесінен қоғам мүддесі үшін
алып қою;
29) республикалық заңды тұлғалар – мүлкі республикалық меншікте тұрған
республикалық мемлекеттік кәсіпорындар мен республикалық мемлекеттік мекемелер;
30) республикалық мүлік – коммуналдық мүлікті қоспағанда, Қазақстан
Республикасының мүлкі;
30-1) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
30-2) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
30-3) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
30-4) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
30-5) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
30-6) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
31) стратегиялық объект – қазақстандық қоғамның орнықты дамуы үшін
әлеуметтік-экономикалық маңызы бар мүлік, оны иелену және (немесе) пайдалану
және (немесе) оған билік ету Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігінің
жай-күйіне әсер етеді;
31-1) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
31-2) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
31-3) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
32) ұлттық басқарушы холдинг – ұлттық даму институттарының, ұлттық
компаниялардың және басқа да заңды тұлғалардың акцияларын (жарғылық
капиталындағы қатысу үлестерін) тиімді басқару үшін құрылған, құрылтайшысы және
жалғыз акционері Қазақстан Республикасының Үкіметі арқылы Қазақстан
Республикасы болып табылатын акционерлік қоғам;
32-1) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен;
32-2) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің және ұлттық
компаниялардың даму жоспары – ұлттық басқарушы холдингтің, ұлттық холдингтің,
ұлттық компанияның онжылдық кезеңге арналған миссиясын, пайымын, стратегиялық
мақсаттары мен міндеттерін айқындайтын және негіздейтін құжат;
33) ұлттық даму институттары - Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң шешiмiмен
акционерлiк қоғамдардың ұйымдық-құқықтық нысанында құрылған, қызметiнiң басты
мақсаты өнеркәсіптік-инновациялық даму және кәсiпкерлiктi қолдау саласындағы
жобаларды iске асыру, сондай-ақ "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан
Республикасы Заңының 10-7-бабында көзделген қызметті жүзеге асыру болып
табылатын қаржылық, консалтингтiк, инновациялық, сервистiк ұйымдар;
34) ұлттық компания – Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен құрылған,
акцияларының бақылау пакеті мемлекетке, ұлттық басқарушы холдингке немесе
ұлттық холдингке тиесілі және ұлттық экономиканың негізін құрайтын салаларда
қызметті жүзеге асыратын акционерлік қоғам;
35) ұлттық холдинг – егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше
белгіленбесе, ұлттық компаниялардың және өзге де акционерлік қоғамдардың
акцияларын және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық капиталындағы
қатысу үлестерін тиімді басқару үшін құрылған, құрылтайшысы және жалғыз
акционері Қазақстан Республикасының Үкіметі арқылы Қазақстан Республикасы болып
табылатын акционерлік қоғам;
36) шаруашылық жүргізу құқығы – мемлекеттен меншік иесі ретінде мүлік алған
және Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, осы Заңда және Қазақстан
Республикасының өзге де заңдарында белгіленген шекте осы мүлікті иелену, пайдалану
және оған билік ету құқығын жүзеге асыратын шаруашылық жүргізу құқығындағы
мемлекеттік кәсіпорынның заттық құқығы;
37) шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын – мемлекет
шаруашылық жүргізу құқығында бөліп берген мүлкі бар және өз міндеттемелері
бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен жауап беретін коммерциялық ұйым;
37-1) шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорынның үлестес
тұлғалары – тікелей және (немесе) жанама түрде шешім қабылдауға және (немесе)
бір-бірінің (тұлғалардың біреуінің) қабылдайтын шешімдеріне, оның ішінде жасалған
мәмілеге байланысты шешімдерге ықпал етуге мүмкіндігі бар жеке немесе заңды
тұлғалар (өздеріне берілген өкілеттіктер шеңберінде бақылау және қадағалау
функцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік органдарды қоспағанда).
37-2) іс-шаралар жоспары – ұлттық басқарушы холдингтің, ұлттық холдингтің және
ұлттық компанияның бесжылдық кезеңге арналған негізгі қызмет бағыттарын және
қаржы-шаруашылық қызметінің көрсеткіштерін айқындайтын құжат;
38) алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап қолданысқа
енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. 1-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.02.13 № 553-IV (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 07.03.2014
№ 177-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн
күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 04.12.2015 № 435-V (01.01.2016
бастап қолданысқа енгізіледі); 13.06.2017 № 69-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI
(қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз); 24.05.2018 №
156-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі); 26.12.2018 № 202-VI (01.01.2020 бастап қолданысқа енгізіледі);
28.12.2018 № 208-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі): 08.06.2021 № 48-VII
(01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі); 27.12.2021 № 87-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа
енгізіледі); 22.11.2024 № 138-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.06.2025 № 196-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
2-бап. Мемлекеттік мүліктің түрлері
1. Мемлекеттік мүлік республикалық және коммуналдық мүлік болып бөлінеді.
2. Республикалық мүліктің құрамына:
1) мемлекеттік қазынаның мүлкі:
республикалық бюджеттің қаражаты және Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының қаражаты;
республикалық заңды тұлғаларға бекітіліп берілмеген өзге де мемлекеттік мүлік;
2) республикалық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлік кіреді.
3. Коммуналдық мүліктің құрамына:
1) жергілікті қазынаның мүлкі:
жергілікті бюджеттің қаражаты;
коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілмеген өзге де коммуналдық мүлік;
2) коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлік кіреді.
3-бап. Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлік туралы заңнамасы
1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік мүлік туралы заңнамасы Қазақстан
Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан
Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
Мемлекеттік мүліктің құқықтық режимі Қазақстан Республикасының Азаматтық
кодексінде, осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында
айқындалады.
2. Республикалық мүлік Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде, ал
коммуналдық мүлік – осы әкімшілік-аумақтық бөліністен немесе Қазақстан
Республикасының халықаралық шарттарына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің
шешімдеріне сәйкес, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде
және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген басқа да негіздер
бойынша Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде болуы мүмкін.
3. Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі Қазақстан Республикасы мемлекеттік
мүлкінің құқықтық режимі, егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған
халықаралық шарттарда немесе Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше
көзделмесе, осы мүлік орналасқан шет мемлекеттің заңнамасында айқындалады.
4. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда
қамтылғаннан өзгеше қағидалар белгіленсе, онда халықаралық шарттың қағидалары
қолданылады.
4-бап. Осы Заңның реттеу нысанасы
1. Осы Заң мемлекеттің мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы құқықтары мен
міндеттерін айқындайды, мемлекеттің меншік құқығында мемлекетке тиесілі мүлікті
иеленуді, пайдалануды және оған билік етуді қоса алғанда, мүліктік құқықты жүзеге
асыру тәртібін, мемлекеттік мүлікке, оның ішінде мүлікті мемлекет меншігіне алу және
жекешелендіру кезінде құқықтарға ие болу және тоқтату, сондай-ақ жеке тұлғалардың
және мемлекеттік емес заңды тұлғалардың оларды иелену және (немесе) пайдалану
тәртібін белгілейді.
2. Осы Заң мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлікті, акционерлік
қоғамдардың мемлекетке тиесілі акцияларын және жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктердің жарғылық капиталындағы мемлекетке тиесілі қатысу үлестерін және
өзге де мемлекеттік мүлікті басқару тәртібін белгілейді.
3. Стратегиялық объектілердің құқықтық режимінің ерекшеліктері Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінде, осы Заңда және Қазақстан Республикасының
өзге де заңдарында айқындалады.
3-1. Мемлекеттің пайдаланылмайтын мүлікке билік ету жөніндегі құқықтарды
жүзеге асыру ерекшеліктері осы Заңда белгіленген өзге де құқықтарды қоспағанда, "
Қорғаныс өнеркәсібі және мемлекеттік қорғаныстық тапсырыс туралы" Қазақстан
Республикасының Заңында белгіленеді.
4. Бюджет қаражатына және Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының қаражатына
мемлекеттің құқықтарды жүзеге асыруы Қазақстан Республикасының Бюджет
кодексімен реттеледі. Осы Заңда көзделген мемлекеттік мүлік ұғымы Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексінде көзделген ерекшеліктерімен қоса Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексінде пайдаланылатын мемлекет активтері ұғымына
қолданылады.
Мемлекеттік немесе жергілікті қазынаға жатқызылған өзге де мүлікке мемлекеттің
құқықтарды жүзеге асыру ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңдарымен
белгіленеді.
5. Тарих және мәдениет ескерткіштеріне, мәдени құндылықтарға мемлекеттің
құқықтарды жүзеге асыруы Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен, осы
Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен реттеледі.
6. Зияткерлік меншік объектілеріне мемлекеттің ерекше құқықтарды жүзеге асыруы
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен және Қазақстан Республикасының
өзге де заңдарымен реттеледі.
7. Осы Заңның ұлттық басқарушы холдингтер, ұлттық холдингтер, ұлттық
компаниялар және мемлекет немесе ұлттық басқарушы холдингтер бақылайтын өзге де
заңды тұлғалар туралы ережелері, егер "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан
Республикасының Заңында өзгеше көзделмесе, Ұлттық әл-ауқат қорына және Ұлттық
әл-ауқат қорының тобына және оның бақылауындағы өзге де заңды тұлғаларға
қолданылады.
7-1. Егер "Назарбаев Университеті", "Назарбаев Зияткерлік мектептері" және "
Назарбаев Қоры" мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында өзгеше
көзделмесе, осы Заңның ережелері дербес білім беру ұйымдарына қолданылады.
8. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі өзіне бекітіліп берілген, өзінің
балансында тұрған мүлікті иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын және
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі құрған заңды тұлғалардың мүлкін
басқаруды, сондай-ақ олардың қызметін реттеуді Қазақстан Республикасының атынан
дербес жүзеге асырады.
8-1. Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу, бақылау және қадағалау
жөніндегі уәкілетті орган өз балансында тұрған, өзіне бекітіліп берілген мүлікке
Қазақстан Республикасының атынан иелік ету, оны пайдалану және билік ету
құқықтарын дербес жүзеге асырады, өзіне бекітіліп берілген мүлікке қатысты
жеке-дара қолданылатын құқықтық актілерді қабылдайды.
9. Егер "Астана" халықаралық қаржы орталығының актілерінде заңды тұлғалардың
қатысушылары (акционерлері) арасында өзге тәртіп орнату мүмкіндігі көзделмесе, осы
Заңның акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге қатысты
қолданылатын ережелері мемлекет "Астана" халықаралық қаржы орталығының
қолданыстағы құқығына сәйкес тіркелген заңды тұлғалардың құрылтайшысы (
қатысушысы, салымшысы, акционері, мүшесі) ретінде әрекет ететін жағдайларға, оның
ішінде мемлекеттің акцияларға (жарғылық капиталға қатысу үлестеріне) мүліктік
құқықтарды сатып алуы бөлігінде қолданылады.
Ескерту. 4-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 18.03.2019 № 237-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі
); 30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.06.2024 № 97-VIII (01.07.2024 бастап қолданысқа
енгізіледі); 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
5-бап. Осы Заңның қолданылу аясы
Осы Заңның күші:
1) Қазақстан Республикасының аумағындағы мемлекеттік мүлікке;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2) тармақшаның осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017 датадағы
архивтік нұсқасын қараңыз).
2) мемлекеттік мүлікті басқаруды жүзеге асыратын мемлекеттік органдарға,
жергілікті атқарушы органдарға және жергілікті өзін-өзі басқару органдарына,
мемлекеттік заңды тұлғаларға, сондай-ақ осы Заңда көзделген жағдайларда – жеке
тұлғаларға және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға;
3) "Алматы қаласының ерекше мәртебесі туралы", "Қазақстан Республикасы
астанасының мәртебесі туралы", "Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар
", " " Қазақстан Республикасының туралы Азаматтық қорғау туралы заңдарында
белгіленген ерекшеліктерді ескере отырып, республикалық маңызы бар қаланың,
астананың коммуналдық мүлкін, арнайы экономикалық немесе индустриялық
аймақтың мемлекеттік мүлкін, мемлекеттік материалдық резервті басқару жөніндегі
қатынастарға қолданылады.
Ескерту. 5-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан
қараңыз); 03.04.2019 № 243-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
6-бап. Мемлекеттік мүлікті басқару принциптері
Мемлекеттік мүлікті басқару:
1) заңдылық;
2) есеп берушілік және бақылауда болу;
3) жариялылық;
4) мемлекеттік мүлікті қоғам игілігі үшін тиімді пайдалану;
5) бәсекелестікті дамыту үшін жағдайларды қамтамасыз ету принциптеріне сәйкес
жүзеге асырылады.
7-бап. Мемлекеттік мүлікті басқару субъектілері
1. Мемлекеттік мүліктің түріне қарай мемлекеттік мүлікті басқаруды Қазақстан
Республикасы немесе Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық бөлінісі жүзеге
асырады.
2. Қазақстан Республикасының Үкіметі Қазақстан Республикасының атынан
мемлекеттік мүлікті басқаруды ұйымдастырады және республикалық мүлікті
басқарады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017 датадағы
архивтік нұсқасын қараңыз).
3. Облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық
маңызы бар қаланың әкімшілік-аумақтық бірлігінің атынан коммуналдық мүлікті
басқаруды жергілікті атқарушы орган жүзеге асырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
4. Аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
әкімшілік-аумақтық бірлігінің атынан жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық
мүлкін басқаруды аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімінің
аппараты осы Заңның 18-1-бабында белгіленген құзыретке сәйкес жүзеге асырады.
Ескерту. 7-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) Заңымен.
8-бап. Мемлекеттік мүлікті басқару
1. Республикалық мүлікті басқару кезінде Қазақстан Республикасының Үкіметі осы
Заңның 2-тарауында және осы мемлекеттік органдардың мәртебесін айқындайтын
Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, ережелерде және өзге де актілерде
белгіленген өздерінің құзыреті шеңберінде республикалық мүлікке Қазақстан
Республикасының құқықтарын іске асыру бойынша Қазақстан Республикасы
мемлекеттік органдарының өзара іс-қимылын ұйымдастырады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
2-тармақтың бірінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017
датадағы архивтік нұсқасын қараңыз).
2. Коммуналдық мүлікті басқару кезінде жергілікті атқарушы органдар Қазақстан
Республикасының заңнамасына сәйкес осы мемлекеттік органдардың мәртебесін
айқындайтын осы Заңның 2-тарауында және Қазақстан Республикасының өзге де
заңдарында, ережелерде және өзге де актілерде белгіленген өз құзыреті шеңберінде
жергілікті атқарушы органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының
коммуналдық мүлікке өздерінің құқықтарын іске асыру жөніндегі өзара іс-қимылын
ұйымдастырады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің коммуналдық мүлікке қатысты құзыреті осы
Заңның 11-бабында және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында
айқындалады.
3. Республикалық және коммуналдық мүліктің сақталуын тексеруді мемлекеттік
аудит және қаржылық бақылау органдары "Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау
туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырады.
4. Мемлекеттік мүлік шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында
мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп берілуі мүмкін.
5. Мемлекет (Қазақстан Республикасы немесе әкімшілік-аумақтық бөлініс)
акционерлік қоғамдардың, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің, "Астана"
халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы құқығына сәйкес тіркелген заңды
тұлғалардың және мемлекеттік заңды тұлғалардың құрылтайшысы (акционері,
қатысушысы) болуы мүмкін.
Мемлекеттің өзге де ұйымдық-құқықтық нысанда коммерциялық ұйымдар болып
табылатын Қазақстан Республикасы заңды тұлғаларының құрылтайшысы (қатысушысы
, салымшысы, мүшесі) болуына жол берілмейді.
6. Мемлекет (Қазақстан Республикасы немесе әкімшілік-аумақтық бөлініс)
коммерциялық емес ұйым болып табылатын мемлекеттік қордың құрылтайшысы
болуы мүмкін. Мемлекеттік қорды, сондай-ақ мемлекет қатысатын өзге де
ұйымдық-құқықтық нысандардағы басқа да коммерциялық емес ұйымдарды құру және
олардың қызметі Қазақстан Республикасының заңдарымен реттеледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
8-бапты 7-тармақпен толықтыру көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. 8-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 12.11.2015 № 393-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан
қараңыз); 30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік
он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
9-бап. Мүлікті мемлекеттік меншіктің бір түрінен екіншісіне беру
1. Мүлікті республикалық мүлік құрамынан коммуналдық мүлік құрамына немесе
керісінше беру мүлікке мемлекеттің құқығын тоқтатуға әкеп соқпайды, бірақ Қазақстан
Республикасының республикалық мүлікке құқығын тоқтатуға және әкімшілік-аумақтық
бөліністің коммуналдық мүлікке құқыққа ие болуына немесе әкімшілік-аумақтық
бөліністің коммуналдық мүлікке құқығын тоқтатуға және Қазақстан Республикасының
республикалық мүлікке құқыққа ие болуына негіз болып табылады.
2. Мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мемлекеттік мүлікті
мемлекеттік меншіктің бір түрінен екіншісіне беру мемлекеттік жоспарлау жөніндегі
орталық уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен жүзеге асырылады.
Ескерту. 9-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
10-баптың тақырыбының осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (
қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі
мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер
үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017 датадағы
архивтік нұсқасын қараңыз).
10-бап. Коммуналдық мүлікті жергілікті мемлекеттік басқарудың және өзін-өзі
басқарудың бір деңгейінен екіншісіне беру
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-тармақтың бірінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017
датадағы архивтік нұсқасын қараңыз).
1. Коммуналдық мүлік жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару деңгейі
бойынша облыстық коммуналдық мүлік, аудандық коммуналдық мүлік және жергілікті
өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкі болып бөлінеді.
Аудандық коммуналдық мүліктің құрамына, атап айтқанда, осы Заңның 23, 24, 26,
30, 31 және 32-баптарында көзделген негіздер бойынша мемлекеттік меншікке түскен
мүлік кіреді.
Республикалық маңызы бар қаланың, астананың коммуналдық мүлкін жергілікті
мемлекеттік басқару деңгейі облыстың коммуналдық мүлкін жергілікті мемлекеттік
басқару деңгейіне теңестіріледі. Республикалық маңызы бар қалада және астанада
коммуналдық мүлікті жергілікті мемлекеттік басқару аудандық деңгейге бөлінбейді
және құрылмайды. Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе,
коммуналдық мүлікті басқару жөніндегі ауданның жергілікті атқарушы органының осы
Заңда көзделген құзыретін республикалық маңызы бар қаланың немесе астананың
жергілікті атқарушы органы жүзеге асырады.
Облыстық маңызы бар қаланың коммуналдық мүлкін жергілікті мемлекеттік
басқару деңгейі ауданның коммуналдық мүлкін жергілікті мемлекеттік басқару
деңгейіне теңестіріледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
1-1-тармақ ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
1-1. Аудандық коммуналдық мүлікті жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық
мүлкінің құрамына немесе керісінше беру мемлекеттің мүлікке құқықтарын тоқтатуға
алып келмейді, бірақ ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) әкімшілік-аумақтық
бірлігінің аудандық коммуналдық мүлікке құқықтарын тоқтату және аудандық маңызы
бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің әкімшілік-аумақтық бірлігінің
жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкіне құқықтарды иелену немесе
аудандық маңызы бар қаланың, ауылдың, кенттің, ауылдық округтің
әкімшілік-аумақтық бірлігінің жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкіне
құқықтарын тоқтату және ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)
әкімшілік-аумақтық бірлігінің аудандық коммуналдық мүлікке құқықтарын иелену
үшін негіз болып табылады.
2. Коммуналдық мүлікті жергілікті мемлекеттік басқарудың бір деңгейінен
екіншісіне мемлекеттік мүлікті беру облыстың жергілікті атқарушы органының
шешімімен жүзеге асырылады.
2-1. Агломерация құрамына кіретін әкімшілік-аумақтық бірліктің коммуналдық
мүлкін меншік иесі өзінің аумағында жоба іске асырылған жергілікті атқарушы
органның коммуналдық меншігіне осы әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті
атқарушы органының өтінішхаты негізінде береді.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3-тармақтың бірінші абзацының осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017
датадағы архивтік нұсқасын қараңыз).
3. Коммуналдық мүлікті жергілікті мемлекеттік басқарудың және өзін-өзі
басқарудың бір деңгейінен екіншісіне коммуналдық заңды тұлғаларға бекітіп берілген
мемлекеттік мүліктің берілуі, сондай-ақ мүліктің агломерацияны дамыту мақсатында
берілуі мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:
1) облыстық коммуналдық мүлік деңгейіне жататын облыстық коммуналдық заңды
тұлғалардың мүліктік кешендері, акционерлік қоғамдардың акциялары мен
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық капиталындағы қатысу үлестері
аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының
өтініштері негізінде облыстың жергілікті атқарушы органының шешімі бойынша
аудандық коммуналдық мүлік деңгейіне беріледі;
2) облыстық коммуналдық заңды тұлғалардың мүлкі аудандардың, облыстық
маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының өтініштері негізінде
облыстың жергілікті атқарушы органының шешімі бойынша аудандық коммуналдық
мүлік деңгейіне беріледі;
3) аудандық коммуналдық мүлік деңгейіне жататын аудандық коммуналдық заңды
тұлғалардың мүліктік кешендері, акционерлік қоғамдардың акциялары мен
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық капиталындағы қатысу үлестері
аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының
шешімдері және облыстың жергілікті атқарушы органының шешімі негізінде облыстық
коммуналдық мүлік деңгейіне беріледі;
4) аудандық коммуналдық заңды тұлғалардың мүлкі аудандардың, облыстық
маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының және облыстың жергілікті
атқарушы органының шешімдерінің негізінде облыстық коммуналдық мүлік деңгейіне
беріледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
5) аудандық коммуналдық мүлік деңгейіне жататын аудандық коммуналдық заңды
тұлғалардың мүліктік кешендері аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ
әкімі аппаратының өтінішхаты негізінде (жергілікті қоғамдастық жиналысымен келісу
бойынша) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың) жергілікті атқарушы органының
шешімімен жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкі деңгейіне беріледі;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
6) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
6) аудандық коммуналдық заңды тұлғалардың мүлкі аудандық маңызы бар қала,
ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының өтінішхаты негізінде (жергілікті
қоғамдастық жиналысымен келісу бойынша) ауданның (облыстық маңызы бар қаланың
) жергілікті атқарушы органының шешімімен жергілікті өзін-өзі басқарудың
коммуналдық мүлкі деңгейіне беріледі;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
7) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
7) жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық мүлкі деңгейіне жататын жергілікті
өзін-өзі басқарудың коммуналдық заңды тұлғаларының мүліктік кешендері аудандық
маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының (жергілікті
қоғамдастық жиналысымен келісу бойынша) және ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) жергілікті атқарушы органының шешімдері негізінде аудандық коммуналдық
мүлік деңгейіне беріледі;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
8) тармақша ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-
баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан көп аудандық
маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін – 01.01.2018 бастап
қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020 бастап қолданысқа
енгізілді).
8) жергілікті өзін-өзі басқарудың коммуналдық заңды тұлғаларының мүлкі
аудандық маңызы бар қала, ауыл, кент, ауылдық округ әкімі аппаратының (жергілікті
қоғамдастық жиналысымен келісу бойынша) және ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) жергілікті атқарушы органының шешімдері негізінде аудандық коммуналдық
мүлік деңгейіне беріледі;
9) агломерация құрамына кіретін коммуналдық заңды тұлғалардың мүлкі өзінің
аумағында объект іске асырылған жергілікті атқарушы органның өтінішхаты негізінде
агломерацияны дамыту мақсаттары үшін меншікке беріледі.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4-тармақтың бірінші бөлігінің осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына
сәйкес (қолданысқа енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық
саны екі мың адамнан көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық
округтер үшін – 01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және
одан аз аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін
01.01.2020 дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017
датадағы архивтік нұсқасын қараңыз).
4. Коммуналдық мүлікті жергілікті мемлекеттік басқарудың және өзін-өзі
басқарудың бір деңгейінен екіншісіне мемлекеттік мүлікті беру туралы шешім
қабылданғаннан кейін беретін және қабылдайтын тараптардың уәкілетті лауазымды
адамдары қол қоятын және облыстардың, аудандардың, облыстық маңызы бар
қалалардың жергілікті атқарушы органдарының, сондай-ақ аудандық маңызы бар
қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының басшылары
бекітетін беру актісі отыз күн мерзімде ресімделеді.
Беру актісі оны ресімдеуге қатысатын әрбір тарап үшін екі данадан, қазақ және
орыс тілдерінде төрт данада жасалады.
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
5-тармақтың осы редакциясы ҚР 11.07.2017 № 90-VI Заңына сәйкес (қолданысқа
енгізілу тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз) халық саны екі мың адамнан
көп аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін –
01.01.2018 бастап қолданысқа енгізілді (халық саны екі мың адам және одан аз
аудандық маңызы бар қалалар, ауылдар, кенттер, ауылдық округтер үшін 01.01.2020
дейін ҚР 01.03.2011 "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 25.12.2017 датадағы
архивтік нұсқасын қараңыз).
5. Осы бапта белгіленген тәртіп, егер Қазақстан Республикасының заңдарында
өзгеше көзделмесе, мемлекеттік заңды тұлғаларға бекітіп берілмеген коммуналдық
мүлікті жергілікті мемлекеттік басқарудың және өзін-өзі басқарудың бір деңгейінен
екіншісіне беруге қолданылады.
Ескерту. 10-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 11.07.2017 № 90-VI (қолданысқа енгізілу
тәртібін 2-баптың 1-т. 1) тармақшасынан қараңыз); 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025
бастап қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
2-тарау. МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК МҮЛІКТІ БАСҚАРУ
ЖӨНІНДЕГІ ҚҰЗЫРЕТІ
11-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы
құзыреті
Қазақстан Республикасының Үкіметі:
1) мемлекеттік мүлікті тиімді басқару саясатын жүзеге асырады;
2) өз құзыреті шегінде мемлекеттік мүлікті басқару саласында нормативтік
құқықтық актілер шығарады;
3) мемлекеттік мүлікті басқаруды ұйымдастырады, оны пайдалану жөніндегі
шараларды әзірлейді және жүзеге асырады, мемлекеттік меншік құқығын қорғауды
қамтамасыз етеді;
4) Қазақстан Республикасы оларға қатысты жалғыз акционер (қатысушы) болып
табылатын республикалық заңды тұлғаларды, ұлттық басқарушы холдингтерді, ұлттық
холдингтерді, ұлттық компанияларды, сондай-ақ өзге де акционерлік қоғамдарды және
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді құру, қайта ұйымдастыру және тарату туралы
шешімдер қабылдайды;
5) стратегиялық объектілерге үшінші тұлғалардың құқықтарымен ауыртпалық
салуға рұқсат беру немесе рұқсат беруден бас тарту не оларды иеліктен шығару туралы
шешім қабылдайды;
6) - 9-1) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
10) жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін
немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы
немесе жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін
немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығарудың тоқтатылуы
туралы қаулы қабылдайды;
11) нарықта үстем немесе монополиялық жағдайға ие табиғи монополия
субъектілері немесе нарық субъектілері болып табылатын ұйымдарды жекешелендіру
туралы шешім қабылдайды;
12) Қазақстан Республикасы акционері (қатысушысы) болып табылатын
акционерлік қоғамдардың акцияларын және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге
қатысу үлестерін және республикалық меншіктегі стратегиялық объектілерді
акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге не жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің
жарғылық капиталына беру туралы шешім қабылдайды;
12-1) мемлекеттік ислам арнайы қаржы компаниясын құру туралы, мемлекеттік
мүлікті мемлекеттік ислам арнайы қаржы компаниясына сатуды оны кері сатып алу
міндеттемесімен жүзеге асыруға негіз болған мемлекеттік ислам бағалы қағаздарын
шығару туралы, мемлекеттік ислам арнайы қаржы компаниясына сатылған мүлікті
ауыстыру, сондай-ақ мемлекеттік ислам бағалы қағаздарын шығару шарттарына сәйкес
мемлекеттік ислам бағалы қағаздарын мерзімінен бұрын иелену және (немесе) өтеу
туралы шешім қабылдайды;
13) акционерлік қоғамның акцияларын және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің
жарғылық капиталындағы қатысу үлестерін республикалық мүліктің құрамына сатып
алу туралы шешім қабылдайды;
14) мемлекеттің акционер (қатысушы) ретінде ұлттық басқарушы холдингтерді,
ұлттық холдингтерді, ұлттық компанияларды, мемлекет қатысатын өзге де акционерлік
қоғамдарды және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді басқаруға қатысу құқығын
жүзеге асырады немесе осы құқықты мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті
органға береді;
15) мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын нарыққа
реттеушілік ықпал ету, босқындарға көмек және гуманитарлық көмек көрсету үшін
пайдалану туралы шешімдер қабылдайды;
15-1) алып тасталды – ҚР 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
15-2) акцияларының бақылау пакеттері мемлекетке тиесілі ұлттық басқарушы
холдингтердің (Ұлттық әл-ауқат қорын қоспағанда), ұлттық холдингтердің және
ұлттық компаниялардың, сондай-ақ ұлттық басқарушы холдингтердің құрамына кіретін
ұлттық компаниялардың (Ұлттық әл-ауқат қоры тобының құрамына кіретін ұлттық
компанияларды қоспағанда), ұлттық холдингтердің әкімшілік шығыстарының
жекелеген түрлерінің лимиттерін және оларға мониторинг жүргізу тетігін айқындайды.
Ұлттық әл-ауқат қорының, сондай-ақ Ұлттық әл-ауқат қоры тобының құрамына
кіретін ұлттық компаниялардың әкімшілік шығыстарының жекелеген түрлерінің
лимиттері "Ұлттық әл-ауқат қоры туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес
бекітіледі;
15-3) "Астана" халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы құқығына сәйкес
тіркелген заңды тұлғалардағы акцияларды, үлестерді, пайларды және үлестік
қатысудың басқа да нысандарын сатып алу туралы шешім қабылдайды, мемлекеттің
акционер (қатысушы, салымшы, мүше) ретінде осындай заңды тұлғаларды басқаруға
қатысу құқығын жүзеге асырады немесе осы құқықты мемлекеттік мүлік жөніндегі
уәкілетті органға береді;
16) Конституцияда, осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында
және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де
өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 11-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.07.10 № 34-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі), 13.06.2013 № 101-V (алғашқы
ресми жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізiледi);
11.04.2014 № 189-V (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.07.2014 № 225-V (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi); 29.09.2014 № 239-V
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа
енгiзiледi); 24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.12.2015
№ 435-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 11.07.2017 № 90-VI (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
18.03.2019 № 237-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік жиырма
бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
12-бап. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мемлекеттік мүлікті басқару
жөніндегі құзыреті
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі:
1) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне бекітіліп берілген мемлекеттік
мүлікті басқару саласындағы қатынастарды реттейтін жеке-дара қолданылатын
құқықтық актілерді шығарады;
2) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне бекітіліп берілген мемлекеттік
мүлікті басқарады, мемлекеттік меншік құқығын қорғауды қамтамасыз етеді;
2-1) акционері (қатысушысы, сенімгерлік басқарушысы) Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі болып табылатын, мемлекет бақылайтын акционерлік
қоғамдардың, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің және ол құрған мемлекеттік
кәсіпорындардың даму жоспарларын әзірлеу, бекіту, олардың іске асырылуын
мониторингтеу және бағалау, сондай-ақ олардың орындалуы жөніндегі есептер тәртібін
айқындайды;
3) Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне бекітіліп берілген мүлікті иеліктен
шығаруды жүзеге асырады, пайдалануға береді;
4) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындарды, акционерлік қоғамдарды және
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді құру, қайта ұйымдастыру, атауын өзгерту
және оларды тарату, иеліктен шығару туралы шешім қабылдайды;
4-1) Қазақстан Республикасы Президентінің шешімі бойынша Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкінің ведомстволарын қайта ұйымдастыруды және таратуды
жүзеге асырады;
5) Қазақстан Республикасының атынан, соның ішінде Қазақстан Республикасы
Ұлттық Банкiнiң өзiне жүктелген функцияларын жүзеге асыруға ықпал ететiн және (
немесе) қаржы нарығы инфрақұрылымының бiр бөлiгi болып табылатын акционерлiк
қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің құрылтайшысы болады,
мемлекеттiң акционерлiк қоғамды және жауапкершілігі шектеулі серіктестікті
басқаруға акционер (қатысушы) ретiнде қатысу құқығын жүзеге асырады, сондай-ақ
осы акционерлiк қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің
акциясына (қатысу үлесіне) ие болу не иелiктен шығару туралы шешiм қабылдайды;
6) Қазақстан Республикасының атынан өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындардың
мүлкіне қатысты республикалық меншік құқығының субъект құқығын жүзеге асырады;
7) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің нысанасы мен мақсаттарын,
сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорынның түрін (шаруашылық жүргізу немесе жедел
басқару құқығындағы) дербес айқындайды, олардың жарғысын, оған енгізілетін
өзгерістер мен толықтыруларды бекітеді;
8) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорынға бекітіліп берілген мүлікті (өндірген өнімін
сатуды қоспағанда) иеліктен шығаруға немесе оған өзгеше тәсілмен билік етуге, оның
ішінде пайдалануға беруге, филиалдар мен өкілдіктер құруға, сондай-ақ дебиторлық
берешекті беруге және есептен шығаруға келісім береді;
8-1) Қазақстан Республикасының Үкіметі оған сенімгерлік басқаруға берген
мемлекеттік мүлікті шартта көзделген тәртіппен және талаптарда сенімгерлік
басқаруды жүзеге асырады;
9) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын және олардың
қызметі бойынша есептерді қарайды және бекітеді, сондай-ақ олардың
қаржы-шаруашылық қызметіне тексеру жүргізуді жүзеге асыруға құқылы;
10) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындар өндіретін және сататын тауарлардың (
жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) бағасын келіседі немесе белгілейді;
11) мемлекеттік мүлік тізіліміне мемлекеттік мүлік объектілері туралы мәліметтерді
береді;
11-1) өзі құрған мемлекеттік кәсіпорындардың таза кірісін бөлу тәртібін
айқындайды;
12) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан
Республикасы Президентінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге
асырады.
Ескерту. 12-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 2012.07.05 № 30-V (алғашқы ресми
жарияланғанынан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2015
№ 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 06.04.2016 № 481-V (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңдарымен.
13-бап. Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті органның құзыреті
Мемлекеттік жоспарлау жөніндегі орталық уәкілетті орган:
1) мемлекеттік мүлікті басқару саласында мемлекеттік саясатты қалыптастырады,
өз құзыреті шегінде мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы нормативтік құқықтық
актілерді әзірлейді, бекітеді;
2) мемлекеттік мүлікті басқаруға талдау жасауды және оны бағалауды жүзеге
асырады;
3) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органмен бірлесе отырып:
ұлттық басқарушы холдингтердiң, ұлттық холдингтердiң және ұлттық
компаниялардың даму жоспарларын және акционері мемлекет болып табылатын
ұлттық басқарушы холдингтердiң, ұлттық холдингтердiң, ұлттық компаниялардың
іс-шаралар жоспарларын әзірлеу, бекіту, сондай-ақ мониторинг жүргізу және олардың
іске асырылуын бағалау;
ұлттық басқарушы холдингтердiң, ұлттық холдингтердiң және ұлттық
компаниялардың даму жоспарларының және акционері мемлекет болып табылатын
ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың
іс-шаралар жоспарларының орындалуы бойынша есептерді әзірлеу және ұсыну тәртібін
әзірлейді;
4) мемлекеттік органдардан, мемлекет қатысатын акционерлік қоғамдардан,
жауапкершілігі шектеулі серіктестерден мемлекеттік мүлікті басқаруға дәйекті және
объективті талдау жасау үшін қажетті ақпаратты сұратады және алады;
4-1) акционері (қатысушысы, сенімгерлік басқарушысы) Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі болып табылатын акционерлік қоғамдарды,
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді және ол құрған мемлекеттік кәсіпорындарды
қоспағанда, мемлекет бақылайтын акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктердің, мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын әзірлеу, бекіту,
сондай-ақ олардың іске асырылуын мониторингтеу және бағалау тәртібін айқындайды;
4-2) акционері (қатысушысы, сенімгерлік басқарушысы) Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі болып табылатын акционерлік қоғамдарды,
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерді және ол құрған мемлекеттік кәсіпорындарды
қоспағанда, мемлекет бақылайтын акционерлік қоғамдардың, жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктердің және мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларының орындалуы
жөніндегі есептерді әзірлеу және ұсыну тәртібін айқындайды;
4-3) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің және ұлттық
компаниялардың даму жоспарларының және акционері мемлекет болып табылатын
ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың
іс-шаралар жоспарларының орындалуы жөніндегі есептерді әзірлеу және ұсыну
тәртібін айқындайды;
4-4) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің және ұлттық
компаниялардың даму жоспарларын және акционері мемлекет болып табылатын
ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық компаниялардың
іс-шаралар жоспарларын әзірлеу, бекіту, сондай-ақ олардың іске асырылуына
мониторинг жүргізу және бағалау тәртібін айқындайды;
4-5) алып тасталды – ҚР 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
4-6) стратегиялық объектілер меншік иелерінің (құқық иеленушілерінің), оңалтуды
немесе банкроттықты басқарушылардың стратегиялық объектілерге ауыртпалық салу
не оларды иеліктен шығару туралы өтініштерін қарау тәртібін әзірлейді;
4-7) Ұлттық әл-ауқат қорын қоспағанда, мемлекет бақылайтын акционерлік
қоғамдардағы корпоративтік басқарудың үлгілік кодексін бекітеді;
4-8) Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік
қоғамдардың (жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің) директорлар кеңесінің (
байқау кеңесі) құрамына тәуелсіз директорларды (тәуелсіз мүшелерді) іріктеу
қағидалары мен өлшемшарттарын әзірлейді және бекітеді;
4-9) Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдар (жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктер) тәуелсіз директорларының (тәуелсіз мүшелерінің) тізілімін
қалыптастыру және жүргізу қағидаларын әзірлейді және бекітеді;
4-10) Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктердің) директорлар кеңесінің (байқау кеңестерінің) мүшелеріне
сыйақы төлеу және шығыстарын өтеу деңгейін айқындаудың үлгілік қағидаларын
әзірлейді және бекітеді;
4-11) Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, жарғылық капиталында мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік
қоғамдардың (жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің) директорлар кеңесінің (
байқау кеңестерінің) мүшелеріне мемлекет ұсынатын кандидаттарға қойылатын ең
төмен талаптарды әзірлейді және бекітеді;
5) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан
Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде
көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 13-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 29.09.2014 № 239-V (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
24.11.2015 № 422-V (01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 04.12.2015 № 435-V (
01.01.2016 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.05.2018 № 156-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 03.01.2022 № 101-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.06.2025 №
196-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
14-бап. Мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органның құзыреті
Мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті орган:
1) өз құзыреті шегінде мемлекеттік мүлікті басқару саласындағы нормативтік
құқықтық актілерді әзірлейді, бекітеді;
2) республикалық мүліктің нысаналы және тиімді пайдаланылуына бақылауды
жүзеге асырады;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
3) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3) республикалық мүлікті жекешелендіруді жүзеге асырады, оның ішінде
республикалық мүлікті, сондай-ақ нарықта үстем немесе монополиялық жағдайға ие
табиғи монополия субъектілері немесе нарық субъектілері болып табылмайтын
мүліктік кешен ретінде кәсіпорындарды жекешелендіру туралы шешім қабылдайды,
объектіні жекешелендіруге дайындау процесінде республикалық мүліктің сақталуын
қамтамасыз етеді, жекешелендіру процесін ұйымдастыру үшін делдалды тартады,
жекешелендіру объектісін бағалауды қамтамасыз етеді, жекешелендіру объектісін
сатып алу-сату шарттарын дайындау мен жасасуды және сатып алу-сату шарттары
талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асырады;
4) Қазақстан Республикасының атынан республикалық заңды тұлғаларға қатысты
республикалық меншік құқығының субъект құқығын жүзеге асырады;
5) тиісті саланың уәкілетті органының ұсынуы бойынша республикалық
мемлекеттік кәсіпорын қызметінің нысанасы мен мақсатын, сондай-ақ осындай
қызметті жүзеге асыратын республикалық мемлекеттік кәсіпорынның түрін (
шаруашылық жүргізу құқығындағы немесе қазыналық кәсіпорын) айқындайды және
республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың жарғысын, оған енгізілетін өзгерістер
мен толықтыруларды бекітеді;
6) республикалық заңды тұлғаға берілген немесе шаруашылық қызметінің
нәтижесінде ол ие болған мүлікті тиісті саланың уәкілетті органымен келісім бойынша
алып қоюды немесе қайта бөлуді жүзеге асырады;
7) мемлекеттік мүліктің нысаналы пайдаланылуын бақылау нәтижелері бойынша
анықталған, республикалық заңды тұлғалардың артық, пайдаланбайтын не мақсатына
сай пайдаланбаған мүлкін, бақылауды жүзеге асырған кезден бастап алты ай өткен соң
тиісті саланың уәкілетті органының келісімінсіз алып қоюды жүзеге асырады;
8) республикалық мемлекеттік кәсіпорынға алып қойылған мүлікті күтіп ұстау және
оны кейіннен баланстан шығара отырып өзге тұлғаға бергенге дейін сақталуын
қамтамасыз ету мерзімін белгілейді;
9) республикалық мүлікті жеке тұлғаларға және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға
кейіннен сатып алу құқығынсыз немесе шағын кәсіпкерлік субъектілерінің меншігіне
кейіннен өтеусіз негізде беру құқығымен мүліктік жалдауға (жалға алуға), сенімгерлік
басқаруға береді;
10) тиісті саланың уәкілетті органына республикалық заңды тұлғаны қайта
ұйымдастыруды және таратуды жүзеге асыруға келісім береді;
11) тиісті саланың уәкілетті органының ұсынуы бойынша республикалық
мемлекеттік кәсіпорынның өзіне бекітіліп берілген мүлікті (өзі өндірген өнімді сатуын
қоспағанда) иеліктен шығаруына немесе оған өзгеше тәсілмен билік етуіне, филиалдар
(өкілдіктер) құруына жазбаша келісім береді;
12) республикалық мүлік мәселелері бойынша мемлекеттің мүддесін білдіреді,
Қазақстан Республикасына тиесілі мүліктік құқықтарды қорғауды жүзеге асырады;
13) республикалық заңды тұлғаларға бекітіліп берілген мүлікті мүліктік жалдауға (
жалға алуға) беруге талдау жүргізеді;
14) Қазақстан Республикасына тиесілі акцияларға дивидендтердің уақтылы және
толық есептелуіне және олардың төленуіне, сондай-ақ жарғылық капиталындағы
қатысу үлесі Қазақстан Республикасына тиесілі жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің
қатысушылары арасында таза табыстың бөлінуіне бақылауды жүзеге асырады;
15) "Экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншiктiң
мемлекеттiк мониторингi туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес
экономиканың стратегиялық маңызы бар салаларындағы меншіктің мемлекеттік
мониторингін жүзеге асырады;
16) республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың, Қазақстан Республикасы
қатысатын акционерлік қоғамдардың және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің
жұмыс істеуі мен оларды басқару тиімділігінің мониторингін ұйымдастыруды және
жүргізуді жүзеге асырады;
17) сенімгерлікпен басқарушының республикалық мүлікті сенімгерлікпен басқару
шарты бойынша міндеттемелерінің орындалуына бақылауды жүзеге асырады;
18) Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша акционерлік қоғамдардың
және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің, сондай-ақ республикалық мемлекеттік
кәсіпорындардың құрылтайшысы болады;
19) Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша акционерлік қоғамдардың
орналастырылатын акцияларына төлем жасауды және Қазақстан Республикасының
Бюджет кодексіне сәйкес ақша енгізу жолымен жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктердің жарғылық капиталына салымды, сондай-ақ республикалық мүлікті,
оның ішінде акцияларды, қатысу үлестерін енгізуді жүзеге асырады;
20) Қазақстан Республикасы Үкіметінің атынан мемлекеттің акционерлік қоғамды (
жауапкершілігі шектеулі серіктестікті) басқаруға акционер (қатысушы) ретінде қатысу
құқықтарын жүзеге асырады;
21) жалғыз акционері (қатысушысы) Қазақстан Республикасы болып табылатын
акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің) тиісті
директорлар кеңесінің (байқау кеңесінің) құрамына өз өкілін тағайындайды, ал
Қазақстан Республикасы қатысатын өзге де акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктерде – директорлар кеңесіне немесе байқау кеңестеріне
кандидатураны акционерлердің немесе жауапкершілігі шектеулі серіктестік
қатысушыларының жалпы жиналысына бекітуге ұсынады;
22) осы Заңның 5-тарауында белгіленген жағдайлар мен шарттарда мемлекет
меншігіне алынатын мүлікке өтем төлейді;
23) мемлекеттік мүлік тізілімін жүргізу қағидаларын әзірлейді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
23-1), 23-2) тармақшалармен толықтыру көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі)
Заңымен.
24) Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен мемлекеттік мүлік
тізілімін жүргізеді және мемлекеттік мүлік тізілімін пайдаланушыларға ақпарат
ұсынады;
24-1) республикалық меншікке айналдырылған (түскен), тәркіленген мүлікті,
сондай-ақ "Заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес мемлекет кірісіне айналдырылған мүлікті (активтерді
) есепке алу және одан әрі пайдалану бойынша дерекқорды жүргізеді;
24-2) "Заңсыз иемденілген активтерді мемлекетке қайтару туралы" Қазақстан
Республикасының Заңына сәйкес басқарушы компанияның мүлікті (активтерді)
басқару тиімділігін бақылауды жүзеге асырады;
25) мемлекеттік мүлік тізілімінде мемлекеттік мүліктің бірыңғай есепке алынуын
қамтамасыз ету жөніндегі жұмысты үйлестіреді және ұйымдастырады;
25-1) Қазақстан Республикасы акционері (қатысушысы) болып табылатын
акционерлік қоғамдардың акцияларын және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге
қатысу үлестерін және республикалық меншіктегі стратегиялық объектілерді
қоспағанда, тиісті саланың уәкілетті органымен келісу бойынша республикалық
мемлекеттік мүлікті акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге не жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктің жарғылық капиталына беру туралы шешім қабылдайды;
26) алып тасталды – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
26-1) мемлекеттік материалдық резервті және арнаулы мемлекеттік органдардың
және құқық қорғау органдарының, Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа
да әскерлер мен әскери құралымдардың жедел басқаруындағы мүлікті қоспағанда,
орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелерін мемлекеттік мүлік
жөніндегі уәкілетті орган бекітетін тізбе бойынша, жүктелген функцияларды
орындауға қажетті мүлікпен қамтамасыз етеді;
26-2) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті орган бекітетін тізбеге сәйкес,
мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің активтерін
мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай операторға сенімгерлік
басқаруға береді;
26-3) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті орган бекітетін тізбеге сәйкес
мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінің мүлкін
басқару мен күтіп-ұстау үшін мемлекеттік мүлікті есепке алу саласындағы бірыңғай
операторды қаржыландыруды жүзеге асырады;
26-4) Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі бойынша, орналастырылатын
акцияларға ақы төлеуді, "Астана" халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы
құқығына сәйкес тіркелген заңды тұлғалардың жарғылық капиталына Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес ақшаны, сондай-ақ республикалық мүлікті,
оның ішінде акцияларды, үлестерді, пайларды және жарғылық капиталға қатысудың
өзге де нысандарын енгізу арқылы салым енгізуді жүзеге асырады;
26-5) Қазақстан Республикасы Үкіметінің атынан мемлекеттің акционер (қатысушы,
салымшы, мүше) ретінде "Астана" халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы
құқығына сәйкес тіркелген заңды тұлғаларды басқаруға қатысу құқықтарын "Астана"
халықаралық қаржы орталығының актілерінде айқындалған тәртіппен жүзеге асырады;
26-6) мемлекеттік мүлік тізілімінде мемлекеттік кәсіпорындар, мемлекет
бақылайтын акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, оның
ішінде мемлекет акционері болып табылатын ұлттық басқарушы холдингтер, ұлттық
холдингтер, ұлттық компаниялар бөлінісінде сыртқы және ішкі қарыз алу құрылымы
туралы мәліметтерді есепке алуды және бақылауды қамтамасыз етеді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
26-7) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
26-7) Ұлттық әл ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктердің) директорлар кеңесінің (байқау кеңесінің) құрамына
тәуелсіз директорларды (тәуелсіз мүшелерді) іріктеу қағидалары мен
өлшемшарттарына сәйкес, Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы
зейнетақы қорын қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдардың
(жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің) директорлар кеңесінің (байқау кеңесінің)
құрамына тәуелсіз директорларды (тәуелсіз мүшелерді) іріктеу жөнінде ашық конкурс
өткізеді;
26-8) Ұлттық әл-ауқат қорын және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын
қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктердің) тәуелсіз директорларының (тәуелсіз мүшелерінің) тізілімін
қалыптастыру және жүргізу қағидаларына сәйкес, Ұлттық әл-ауқат қорын және
бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорын қоспағанда, мемлекет жүз пайыз қатысатын
акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің) тәуелсіз
директорларының (тәуелсіз мүшелерінің) тізілімін жүргізеді және оны өзінің
интернет-ресурсында жариялайды;
27) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан
Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде
көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 14-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.12.2015 № 435-V (01.01.2016 бастап
қолданысқа енгізіледі); 02.04.2019 № 241-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 13.05.2020 № 325-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі);
02.01.2021 № 399-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2021 № 95-VII
(алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 12.07.2023 № 23-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін
күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025
бастап қолданысқа енгізіледі); 24.06.2025 № 196-VIII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
15-бап. Тиісті саланың уәкілетті органының құзыреті
Тиісті саланың уәкілетті органы:
1) тиісті саладағы мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі мемлекеттік саясатты іске
асыруды жүзеге асырады, өз құзыреті шегінде тиісті салада мемлекеттік мүлікті
басқару аясындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді, бекітеді;
2) республикалық мемлекеттік кәсіпорындар және Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделген жағдайларда коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар
қызметінің басым бағыттарын және бюджеттен қаржыландырылатын жұмыстарының (
көрсететін қызметтерінің) міндетті көлемдерін айқындайды;
3) республикалық мемлекеттік мекеме қызметінің нысанасы мен мақсатын
айқындайды;
3-1) өз өкілеттіктері шегінде мемлекеттік заңды тұлғаларға, мемлекет қатысатын
заңды тұлғаларға атау беру, оларды қайта атау, олардың атауларының
транскрипциясын нақтылау мен өзгерту және оларға жеке адамдардың есімдерін беру
туралы шешім қабылдайды;
4) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органға республикалық мемлекеттік
кәсіпорын қызметінің нысанасы мен мақсатын айқындау бойынша, сондай-ақ осындай
қызметті жүзеге асыратын республикалық мемлекеттік кәсіпорынның түрін (
шаруашылық жүргізу құқығындағы немесе қазыналық кәсіпорын) айқындау жөнінде
ұсыныстар енгізеді;
5) республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын және оларды
орындау жөніндегі есептерін қарайды, осы Заңда көзделген жағдайларда келіседі және
бекітеді;
6) республикалық заңды тұлғалар мүлкінің сақталуын және республикалық
мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларының орындалуын бақылауды жүзеге
асырады;
7) ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің және ұлттық
компаниялардың даму жоспарларының және акционері мемлекет болып табылатын
тиісті саладағы ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің, ұлттық
компаниялардың іс-шаралар жоспарларының орындалуын бақылау мен және талдауды
жүзеге асырады;
8) тиісті саладағы республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың, мемлекет
бақылайтын акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің даму
жоспарларының орындалуын бақылау мен талдауды жүзеге асырады;
9) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органға республикалық заңды тұлғаға
берілген немесе ол өзінің шаруашылық қызметінің нәтижесінде сатып алған мүлікті
алып қоюға немесе қайта бөлуге келісімін береді;
10) республикалық заңды тұлғаларды басқаруды жүзеге асырады;
11) республикалық мемлекеттік мекемелердің жарғысын (ережесін), оған енгізілетін
өзгерістер мен толықтыруларды бекітеді;
12) республикалық заңды тұлғаның жылдық қаржылық есептілігін бекітеді;
13) республикалық қазыналық кәсіпорындар өндіретін және сататын тауарларға (
жұмыстарға, көрсетілетін қызметтерге) баға белгілейді;
14) республикалық мемлекеттік мекемелерді республикалық бюджеттен
қаржыландыру жоспарларын бекітеді;
15) республикалық мемлекеттік мекемелердің филиалдар мен өкілдіктер құруына
келісім береді;
16) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органмен келісім бойынша
республикалық заңды тұлғаны қайта ұйымдастыруды және таратуды жүзеге асырады;
17) Қазақстан Республикасы Үкіметінің стратегиялық объектіге ие болудың басым
құқығын іске асыру туралы шешімінің жобасын әзірлейді;
18) акциялардың мемлекеттік пакетін (жарғылық капиталындағы қатысу үлестерін)
иелену және пайдалану құқықтары өзіне берілген жағдайларда, мемлекет жалғыз
акционері (қатысушысы) болып табылатын, акционерлік қоғамдардың (жауапкершілігі
шектеулі серіктестіктердің) тиісті директорлар кеңесінің (байқау кеңесінің) құрамына
өз өкілін тағайындайды, ал мемлекет қатысатын өзге де акционерлік қоғамдарда және
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерде директорлар кеңестеріне немесе байқау
кеңестеріне кандидатураны акционерлердің немесе жауапкершілігі шектеулі
серіктестік қатысушыларының жалпы жиналысына бекітуге ұсынады;
19) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органның өкілін мемлекет қатысатын
акционерлік қоғамның директорлар кеңесінің немесе мемлекет қатысатын
жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің байқау кеңесінің құрамына енгізу үшін қажетті
шараларды қамтамасыз етеді немесе қабылдайды;
20) мәліметтерді, оның ішінде, өзінің басқаруындағы мемлекеттік заңды
тұлғалардың және оларға қатысты мемлекеттің акционер (қатысушы) ретінде басқаруға
қатысу құқығын өзі жүзеге асыратын мемлекет қатысатын заңды тұлғалардың атаулы
тізбесін, бұл мәліметтерді мемлекеттік мүліктің тізілімінде көрсету үшін дайындайды;
20-1) мемлекеттік мүлік жөніндегі уәкілетті органға республикалық мемлекеттік
кәсіпорынның өзіне бекітіп берілген мүлікті (өзі өндірген өнімді сатуын қоспағанда)
иеліктен шығаруына немесе оған өзгеше тәсілмен билік етуіне, филиалдарды (
өкілдіктерді) құруына келісім беру жөнінде ұсыныстар енгізеді;
20-2) Қазақстан Республикасы акционері (қатысушысы) болып табылатын
акционерлік қоғамдардың акцияларын және жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге
қатысу үлестерін және республикалық меншіктегі стратегиялық объектілерді
қоспағанда, республикалық мемлекеттік мүлікті акционерлік қоғамның акцияларын
төлеуге не жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғылық капиталына беру туралы
шешімді келіседі;
21) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан
Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде
айқындалған өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 15-бапқа өзгеріс енгізілді – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
24.11.2021 № 75-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн
өткен соң қолданысқа енгізіледі); 30.12.2021 № 95-VII (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 19.04.2023 № 223-
VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң
қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
15-1-бап. Сатып алу саласындағы уәкілетті органның құзыреті
Ескерту. 15-1-бап алып тасталды – ҚР 08.06.2021 № 48-VII (01.01.2022 бастап
қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
16-бап. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың,
аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi өкiлдi органдарының
коммуналдық мүлікті басқару жөніндегі құзыреті
Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың,
облыстық маңызы бар қалалардың жергiлiктi өкiлдi органы:
1) тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің коммуналдық мүлікті басқару мәселелері
бойынша жергілікті атқарушы органдар басшыларының есептерін қарайды;
2) тиісті әкімшілік-аумақтық бөліністің коммуналдық мүлкін дамытуға бағытталған
ұсыныстар мен ұсынымдарды әзірлейді;
3) жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін
немесе өзге де жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару туралы шарттардың жобаларын
келіседі.
Ескерту. 16-бапқа өзгеріс енгізілді - ҚР 21.01.2019 № 217-VI Заңымен (алғашқы
ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
17-бап. Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті
атқарушы органдарының құзыреті
Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті
атқарушы органдары:
1) өз құзыреті шегінде облыстық коммуналдық мүлікті басқару саласындағы
нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді және бекітеді;
2) аудандық коммуналдық мүлікті басқару саласында өздерінің құзыретіне кіретін
мәселелер бойынша аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті
атқарушы органдарының жұмысын үйлестіреді;
3) облыстық коммуналдық мүлікті басқарады, оны қорғау жөніндегі шараларды
жүзеге асырады;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
4) "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі
басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес облыстық коммуналдық
мүлікті, сондай-ақ мүліктік кешен ретінде кәсіпорындарды міндетті түрде жария
тыңдаулар өткізе отырып жекешелендіру туралы шешім қабылдайды;
5) алып тасталды – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
6) облыстық коммуналдық заңды тұлғаларды құру, қайта ұйымдастыру және тарату
туралы, сондай-ақ акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктерге
қатысуы, оларды құру, қайта ұйымдастыру, тарату, акционерлік қоғамдардың өздеріне
тиесілі акцияларын, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық
капиталындағы қатысу үлестерін иеліктен шығару туралы шешімдер қабылдайды;
7) облыстық коммуналдық заңды тұлғалардың жарғысын (ережесін), оған
енгізілетін өзгерістер мен толықтыруларды бекітеді немесе жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын, облыстық коммуналдық мүлікке билік етуге уәкілетті атқарушы
органға оcыған уәкілеттік береді;
8) облыстық мемлекеттік кәсіпорындардың қызметінің басым бағыттарын және
бюджеттен қаржыландырылатын жұмыстарының (көрсетілетін қызметтерінің) міндетті
көлемдерін айқындайды;
9) облыстық мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын және олардың
орындалуы жөніндегі есептерін қарайды, бекітеді және осы Заңда көзделген
жағдайларда келіседі;
10) облыстық мемлекеттік кәсіпорындардың, мемлекет бақылайтын акционерлік
қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің даму жоспарларының
орындалуын бақылау мен талдауды жүзеге асырады;
11) облыстық коммуналдық мүлікті облыстық коммуналдық заңды тұлғаларға
бекітіп береді;
12) облыстық коммуналдық заңды тұлғалардың филиалдар мен өкілдіктер құруына
келісім береді;
13) облыстық коммуналдық мүлікті, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
Бюджет кодексіне сәйкес ақшаны жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық
капиталына не акционерлік қоғамдардың акцияларын төлеуге беру туралы шешім
қабылдайды;
14) акционерлік қоғамдардың акцияларын және жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктердің жарғылық капиталындағы қатысу үлестерін облыстық коммуналдық
мүлік құрамына сатып алу туралы шешім қабылдайды;
15) осы Заңның 10-бабында көзделген жағдайларда және тәртіппен облыстық
коммуналдық мүлікті ауданның, облыстық маңызы бар қаланың коммуналдық мүлкінің
деңгейіне беру туралы шешім қабылдайды;
15-1) осы Заңның 10-бабында көзделген жағдайларда және тәртіппен
агломерациялар құрамына кіретін коммуналдық заңды тұлғалардың мүлкін аумағында
объект іске асырылған жергілікті атқарушы органның коммуналдық меншігіне
агломерацияны дамыту мақсаттары үшін беру туралы шешім қабылдайды;
16) тарих және мәдениет ескерткіштерін меншік иесінен алып қою туралы
талап-арызбен сотқа жүгіну туралы шешім қабылдайды;
17) облыстық коммуналдық мүлікті пайдалану туралы, оның ішінде оны кепілге,
жалға алуға, өтеусіз пайдалануға және сенімгерлікпен басқаруға беру туралы шешім
қабылдайды;
18) табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар кезінде осы Заңның 4-
тарауында белгіленген талаптар бойынша реквизициялау туралы шешім қабылдайды;
19) осы Заңның 4-тарауында белгіленген жағдайларда және талаптарда
реквизицияланатын мүлікке ақшалай өтем төлейді;
20) осы Заңның 6-тарауында белгіленген жағдайларда жер учаскесін мемлекет
мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын
мүлікті иеліктен шығарған кезде өтем төлейді;
21) жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін
немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығарудың басталуы
туралы немесе мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығарудың тоқтатылуы
туралы қаулы қабылдайды;
22) жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін
немесе өзге де жылжымайтын мүлікті иеліктен шығару туралы шарт (бұдан әрі – жер
учаскесін мемлекет мұқтажы үшін иеліктен шығару туралы шарт) жасасады;
23) облыстық коммуналдық мүліктің пайдаланылуына және сақталуына бақылауды
қамтамасыз етеді;
24) облыстық коммуналдық мүліктің есепке алынуын ұйымдастырады, оның тиімді
пайдаланылуын қамтамасыз етеді;
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
25) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
25) облыстық коммуналдық мүлікті, сондай-ақ мүліктік кешен ретінде
кәсіпорындарды жекешелендіруді жүзеге асырады, оның ішінде жекешелендіру
процесін ұйымдастыру үшін делдалды тартады, жекешелендіру объектісін бағалауды
қамтамасыз етеді, жекешелендіру объектісінің сатып алу-сату шарттарын дайындау
мен жасасуды және сатып алу-сату шарттары талаптарының сақталуын бақылауды
жүзеге асырады;
26) облыстық коммуналдық мүлікті жеке тұлғаларға және мемлекеттік емес заңды
тұлғаларға кейіннен сатып алу құқығынсыз немесе шағын кәсіпкерлік субъектілерінің
меншігіне кейіннен өтеусіз негізде беру құқығымен мүліктік жалдауға (жалға алуға),
сенімгерлікпен басқаруға береді;
27) сенімгерлікпен басқарушының облыстық коммуналдық мүлікті сенімгерлікпен
басқару шарты бойынша міндеттемелерін орындауын бақылауды жүзеге асырады;
28) өзіне осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасында
жүктелген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
Ескерту. 17-бапқа өзгерістер енгізілді - ҚР 04.12.2015 № 435-V (01.01.2016 бастап
қолданысқа енгізіледі); 21.01.2019 № 217-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 02.01.2021 № 399-VI (
алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа
енгізіледі); 15.03.2025 № 172-VIII (01.01.2025 бастап қолданысқа енгізіледі); 24.06.2025
№ 196-VIII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен
соң қолданысқа енгізіледі) Заңдарымен.
18-бап. Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы
органдарының құзыреті
Аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары:
1) өз құзыреті шегінде аудандық коммуналдық мүлікті басқару саласындағы
қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерді әзірлейді, бекітеді;
1-1) коммуналдық меншікке айналдырылған (түскен), тәркіленген мүлікті есепке
алу және одан әрі пайдалану бойынша дерекқорды жүргізеді;
2) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, аудандық
коммуналдық мүлікті басқарады, оны қорғау жөніндегі шараларды жүзеге асырады;
3) алып тасталды - ҚР 29.09.2014 № 239-V Заңымен (алғашқы ресми жарияланған
күнінен кейiн күнтiзбелiк он күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi);
ЗҚАИ-ның ескертпесі!
4) тармақшаға өзгеріс енгізу көзделген – ҚР 09.01.2026 № 256-VIII (алғашқы ресми
жарияланған күнінен кейін алты ай өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
4) "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі
басқару туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес аудандық коммуналдық
мүлікті, сондай-ақ мүліктік кешен ретінде кәсіпорындарды міндетті түрде жария
тыңдаулар өткізе отырып жекешелендіру туралы шешім қабылдайды;
5) алып тасталды – ҚР 02.01.2021 № 399-VI (алғашқы ресми жарияланған күнінен
кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен;
6) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, аудандық
коммуналдық мүлікті жеке тұлғаларға және мемлекеттік емес заңды тұлғаларға
кейіннен сатып алу құқығынсыз немесе шағын кәсіпкерлік субъектілерінің меншігіне
кейіннен өтеусіз негізде беру құқығымен мүліктік жалға (жалдауға), сенімгерлік
басқаруға береді;
7) аудандық коммуналдық заңды тұлғаларды құру, қайта ұйымдастыру және тарату
туралы, сондай-ақ олардың акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі
серіктестіктерге қатысуы, оларды құру, қайта ұйымдастыру, тарату, акционерлік
қоғамдардың өздеріне тиесілі акцияларын, жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің
жарғылық капиталындағы қатысу үлестерін иеліктен шығару туралы шешімдер
қабылдайды;
8) аудандық коммуналдық заңды тұлғалардың жарғысын (ережесін) бекітеді, оған
өзгерістер мен толықтырулар енгізеді немесе жергілікті бюджеттен
қаржыландырылатын, аудандық коммуналдық мүлікке билік етуге уәкілетті атқарушы
органға осыған уәкілеттік береді;
9) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, аудандардың,
облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары құрған
коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар қызметінің басым бағыттарын және
бюджеттен қаржыландырылатын жұмыстарының (көрсетілетін қызметтерінің) міндетті
көлемдерін айқындайды;
10) аудандық коммуналдық мүліктің пайдаланылуын және сақталуын бақылауды
қамтамасыз етеді;
11) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы
органдары құрған коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың даму жоспарларын
және олардың орындалуы жөніндегі есептерін қарайды, бекітеді және осы Заңда
көзделген жағдайларда келіседі;
12) аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы
органдары құрған коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындардың, мемлекет бақылайтын
акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің даму
жоспарларының орындалуын бақылауды және талдауды жүзеге асырады;
13) аудандық коммуналдық мүлікті аудандық коммуналдық заңды тұлғаларға
бекітіп береді;
14) аудандық коммуналдық заңды тұлғалардың филиалдар мен өкілдіктер құруына
келісім береді;
15) аудандық коммуналдық мүлікті, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Бюджет
кодексіне сәйкес ақшаны жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің жарғылық
капиталына не акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге беру туралы шешім
қабылдайды;
16) егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, аудандық
коммуналдық мүлікті пайдалану туралы, оның ішінде оны кепілге, мүліктік жалға (