Пандемия өмірдің көптеген салаларында проблемаларды шиеленістірді. Сондай-ақ жаңа жағдайларда сыбайлас жемқорлық, өкінішке орай, «ауыру нүктенің» бірі болды. Осы мәселені шешуге азаматтық қоғамды тарту өте маңызды.
Сыбайлас жемқорлық қоғамның барлық қабаттарына енді: мемлекеттік органдар, квазимемлекеттік сектор және басқа да. Қоғаммен өзара іс-қимыл - бұл әрбір адам сыбайлас жемқорлық факторларын ашуға өз үлесін қоса алатын және азаматтық қоғамның, бизнес-қоғамдастықтың және мемлекеттік қызметтерді алатын қарапайым азаматтардың айтқандарының призмасы арқылы қарайтын маңызды құралдардың бірі.
Сыбайлас жемқорлық мәселесіндегі ең осал салалардың бірі-мемлекеттік сатып алу. Жергілікті атқарушы органдардан бастап мемлекеттік биліктің орталық деңгейіне дейінгі аралық жатады. Сондықтан бұл сала ерекше назарда болуы керек, өйткені бұл- бюджет ақшасы. Басқа да салалар бар, мысалы, мемлекеттік қызмет көрсету. Бізде тұрмыстық сыбайлас жемқорлық санатына жататын жағдайлар кездесетін ХҚКО жүйесі бар екені баршаға мәлім. Бұл жағдайда, әрине, азаматтар да және осы немесе басқа қызметті ұсынатын мемлекеттік орган да өз құқықтарын білуі керек.
Жағдайды сыбайлас жемқорлық қылмысына жеткізбеу үшін оның алдын алу шаралары қажет. Мен механизмдер арасында цифрландыруды (ашық деректер), азаматтарға есеп беруді бөліп айтқым келеді. Бұдан басқа, парасыз өмір салтын және сыбайлас жемқорлық бұзушылықтарына жол бермеуді насихаттау маңызды рөл атқарады. Бұл үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы жоспарларды сұрататын «Адалдық алаңы» алаңдары жұмыс істейді, бұл жоспарлар талданады және ішкі, сондай-ақ сыртқы тәуекелдер айқындалады. Сыртқы тәуекелдерді ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің превенция департаменті айқындайды, ал ішкі тәуекелдерді әрбір мемлекеттік орган жұртшылықпен бірлесіп жеке қарайды.
Превенция - бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін көрінеу анықтауға және қылмысқа жеткізбеуге мүмкіндік беретін өте маңызды тетік. Бұл сыбайлас жемқорлық әрекеттерін жасауға өте қиын болатын жүйені құруға көмектеседі. Бұл ретте азаматтық қоғамның офлайн және онлайн белсенділігі кезінде мұндай жағдай болмайды.
Гарварт Н. В.
Новодолинский кенті әкімі аппаратының
бас маман-заң кеңесшісі