Арзандатылған және импорттық астықты ұн тартатын операторларға тарату қолмен атқару режимінде басқарылады
«ҚТЖ» ҰК АҚ, Азық-түлік корпорациясы, Ауыл шаруашылығы министрлігімен және өңірлердің ұн тартушы операторларымен бірлесіп ұн тартатын кәсіпорындарға арзандатылған қазақстандық және импорттық ресейлік астықты жеткізуді жедел түрде реттеу үшін күн сайын селекторлық кеңестер өткізетін болады. Мұндай шешім вице-премьер Серік Жұманғариннің төрағалығымен Үкіметте сенбі күні өткен әлеуметтік азық-түлік бағасын тұрақтандыру жөніндегі кезекті Кеңесте қабылданды.
ҚР СИМ Сауда Комитетінің төрағасы Айдар Әбілдабековтың сөзінше, 2023 жылғы 20 қазанда арзандатылған астықты жеткізуге арналған меморандумдарға 16 өңір қол қойған, 12 өңір астық пен ұнды жеткізуді жүзеге асыруда.
«Азық-түлік корпорациясымен қол қойған 16 өңірдің меморандумдарынан Солтүстік Қазақстан облысы әлі күнге дейін ұн тарту операторын анықтамаған. Жеткізу шартына қол қойған жоқ, сондай-ақ төлем жасалмаған. Алматы және Атырау облыстарымен төлем жасалмады, соның салдарынан ұн тартатын кәсіпорындарға астық жеткізу кешіктірілуде», — деп хабарлады Айдар Әбілдабеков.
Естеріңізге сала кетейік, Азық-түлік корпорациясының резервінен бөлінген арзандатылған астық әлеуметтік нан дайындау және оның тұрақты бағасын қамтамасыз ету үшін бөлінген.
Ресейлік астық импортына келетін болсақ, ҚТЖ деректері бойынша ұн тартатын кәсіпорындар 2023 жылдың қазан айына 274 мың тонна астық әкелуге өтініш берген, бірақ 20 қазандағы жағдай бойынша тек 57 мың тонна ғана келген. Негізгі себеп - ұн тартатын кәсіпорындар тарапынан астық төлемінің болмауы. Қыркүйек айында 107 мың тонна астық өнімі әкелінген.
Ресейлік бидай қолжетімді бағамен қазақстандық кәсіпорындарға ұн мен макарон өнімдерін өндіру үшін қажет. Өңірлердегі әрбір ұн тартушы оператормен жеткізуде туындайтын қиындықтарды шешу үшін мемлекеттік органдар мен ұлттық теміржол операторы әлеуметтік өнімдерді кәсіпорындарға жеткізу схемасын күн сайын пысықтайтын болады.
2023 жылғы 20 қазандағы ресми статистикасы бойынша аптаның жалпы баға өсімінің индексінің 0,1% -ын тауық жұмыртқасы бағасының 1,4% көлемінде өсуін тіркейді. Өткен кеңесте Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігіне өсу үрдісін көрсететін өнімдерге бағаны талдау тапсырылды.
БҚДА төрағасының орынбасары Болат Самбетовтың айтуынша, монополияға қарсы талдау аясында өндірушілерден бастап сауда желілеріне дейінгі тізбектегі жұмыртқалардың бағасына әсер ететін факторлар анықталды. Сауда желілері мен құс фабрикалары тарапынан бірқатар бұзушылықтар анықталды.
Сауда қызметін туралы заңнаманы бұзу бөлігінде анықталған барлық фактілер бойынша БҚДА СИМ атына материалдар жолдады. Монополияға қарсы заңнама шеңберінде БҚДА аумақтық департаменттері тиісті ден қою шараларын қабылдайды.
Әкімдіктердің ауыл шаруашылығы өндірушілеріне айналым схемалары бойынша – сауда желілерінен тікелей фермерлер мен қайта өңдеушілерге мемлекеттік қолдау көрсетудің жаңа форматына көшуіне ерекше назар аударылды. Естеріңізге сала кетейік, 2022 жылдың қараша айында АШМ ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді форвардтық қаржыландыру бойынша жаңа тәсілдерін әзірледі, яғни фермерлерге көкөністерді белгіленген бағамен алу үшін бюджет қаражатын алдын ала бөлу. 2023 жылғы мамырда қарақұмық жармасы, күріш, күнбағыс майы, ұн және қант өндірумен айналысатын өңдеу кәсіпорындарын форвардтық қаржыландыру енгізілді. Бұдан басқа, АШМ-нің мамыр айындағы бұйрығымен қаржыландырудың кемінде 70% - фер фермерлер мен қайта өңдеу кәсіпорындарына тікелей жіберудің міндетті шарты бекітілген. Бүгінде 7 өңір ғана айналым схемаларын толығымен 100%-ға қайта форматтады. Ауыл шаруашылығы өндірушілерін қаржыландырудың ең төмен көрсеткіштері - Алматы (30%), Астана (42%), Шымкент (46%), Қарағанды (18%), Павлодар (36%) облыстарында.
«Келесі кездесуде біз астық пен ұнды жеткізуді басқарудың қолмен атқару режимінің нәтижелерін көруіміз керек. Бірінші кезекте - бұл ұн бағасының өсу үрдісін төмендету», — деп қорытындылады Серік Жұманғарин. - Дәл осындай жұмысты күн сайын, қолмен атқару режимінде, өңірлердегі әкімдіктер өсу динамикасын көрсететін барлық әлеуметтік өнімдерді өндірушілермен және жеткізушілермен жүргізуі керек.