15 наурыз – Дүниежүзілік тұтынушылардың құқықтарын қорғау күні

Жыл сайын 15 наурызда Қазақстанда Дүниежүзілік тұтынушылардың құқықтарын қорғау күні деп атап өтіледі. Дүниежүзілік тұтынушылардың құқықтарын қорғау күні аясында Нұр-сұлтан қаласында ҚР сауда және интеграция министрлігінде журналистермен кездесу өтті. Оның басты мақсаты-қоғамның назарын осы саладағы проблемалар мен жаңалықтарға аудару.

Ал қазақстандықтардың тұтынушылық құқықтары күн сайын бұзылады. Тек 2021 жылдың өзінде тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті 25 223 өтінішті қарады. Олардың бір бөлігі бөлшек сауда (55,4%), тұрмыстық қызметтер (15,2%), электрондық сауда (5,3%), ТКШ (4,3%), Көлік (3%) салаларына тиесілі. Қабылданған шаралардың нәтижесінде азаматтарға 363 млн. теңгеден астам қаражат қайтарылды.

Шағымдар жылдан жылға өсуде. Олар сатушының тұтынушыға қатысты заңсыз әрекеттерін көрсетеді. Осылайша, бөлшек сауда ортасында 14 күн ішінде сапалы тауарды қайтарудан бас тарту (33,9%), өнім туралы ақпарат бермеу (12,7%), ақаулы тауарды жөндеу/айырбастаудан бас тарту (12,1%) таралған.

Тұрмыстық қызмет көрсету бөлігінде қазақстандықтар жиһазды жосықсыз дайындау және жөндеу (43%), пластикалық терезелер орнату (9,6%), шаштараз және косметологиялық салондардың әлсіз сервисі (6,7%) туралы шағымданды.

Электрондық сайттардағы саудагерлер көбінесе екінші деңгейлі тауарларды (17,1%) ұсынды, тұтынушыларды алдады (13,4%).

Тұтынушылық құқықтарды бұзуға қатысты шағымдардың тізімі әсерлі. ТКШ желісі бойынша олардың саны онға жуық: сумен жабдықтау, жылумен жабдықтау, электрмен жабдықтау, газбен жабдықтау бойынша қызметтер сапасының төмендігі (31,7%), коммуналдық қызметтер үшін ақыны негізсіз есептеу (16,7%) және басқалар.

Көлік саласында, әдетте, жолаушыларға тоқтатылған рейстер үшін ақшаны қайтарудан бас тартылды (13,6%), багажды тасымалдау ережелері (12,3%) және теміржол көлігіне билеттерді сатып алу кезінде кезектілік (7%) бұзылды.