Премьер-Министрдің орынбасары-Сауда және интеграция министрі
С. М. Жұманғариннің «Министрліктің 2022 жылғы жұмысының қорытындылары және алдағы кезеңге арналған міндеттер» Алқасына тезистері
2023 жылғы 11 қаңтарда сағат 15-00-де
Құрметті Әлихан Асханұлы!
Құрметті әріптестер мен қонақтар!
Министрлік бүгінгі үрдістер мен бар проблемаларды ескере отырып, 7 негізгі бағыт бойынша кешенді жұмыс жүргізуде.
Слайд 2. 2022 жылдың 10 айының қорытындысы бойынша тауар айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 34,1%-ға ұлғайып
110,6 млрд. доллар құрады (2021 жылдың 10 айы - $ 82,5 млрд.).
Еуразиялық экономикалық одақ шеңберінде тауар айналымы 23 млрд. доллар құрады, бұл 2021 жылдың ұқсас кезеңінен 7,5%-ға артық (2021 жылдың 10 айына - $ 21,4 млрд.).
Слайд 3. Бірінші, Еуразиялық экономикалық одақтың 800-ден астам актісі қабылданды, тағы
14 қызмет секторы бірыңғай нарық форматына ауыстырылды, жалпы бүгінгі таңда 69 сектор бар.
Кедендік әкелу баждарының сомаларын бөлмеу мүмкіндігі мақұлданды, үнемдеу болжамы
100 млн. доллардан астам.
Қазақстанның төрағалығымен Дүниежүзілік сауда ұйымының 12-ші Министрлік конференциясы өтті. Халықаралық сауданы одан әрі дамытуға бағытталған маңызды құжаттар қабылданды.
Екінші, бір жыл ішінде серіктес елдермен қойылған 6 кедергі жойылды, экспорттық өсім болжамы 500 млн. доллар. Ағымдағы жылы
8 кедергіні алу жоспарлануда, олардың өсім болжамы 800 млн. долларды құрайды.
Тауар өндірушілердің мүдделерін қорғау үшін демпингке қарсы және арнайы қорғау шаралары қолданылады.
Үшінші, Ресей мен Беларуське қатысты қабылданып жатқан шектеу шараларын ескере отырып, еуразиялық әріптестермен бірлесіп Дағдарысқа қарсы шаралар тізбесі бекітілді.
Нарықты қажетті азық-түлікпен жетілдіру және бағаның өсуін тежеу мақсатында импорттың
1300-ден астам тауарына кедендік баждар алып тасталды.
Төртінші, Иранмен еркін сауда аймағы туралы келісім 2025 жылға дейін ұзартылды.
Ол қазақстандық экспортты 9,3%-ға ($282,7 млн-ға дейін) өсіруге мүмкіндік береді.
Индонезиямен және Біріккен Араб Әмірлігімен келісім жасау жоспарлары бар, мұнда бағаланатын экспорттық өсім 1 млрд. доллардан асады.
Алдағы уақытта өзара тиімді кооперациялық жобалар мен көліктік-логистикалық маршруттарды дамыту міндеттері тұр.
Слайд 4. Проводится работа по открытию сетей приграничных центров торговли, транспортировки, логистики и промышленной кооперации.
Первое, на границе с Узбекистаном создается Международный центр промышленной кооперации «Центральная Азия». Реализуется Дорожная карта, определена локация центра
и планируется разработка технико-экономического обоснования проекта. Стоимость расходов
на территории Узбекистана порядка $ 45 млн., Казахстана – около $ 100 млн.
Второе, в рамках развития Транскаспийского международного транспортного маршрута особое внимание уделяется развитию инфраструктуры восточной ветки «Север-Юг» в направлении Ирана.
Основной приоритет – развитие потенциала перевозок в направлении Индии и Пакистана.
Третье, продолжается работа по модернизации центров на внешних рубежах с Китаем, Россией
и Кыргызстаном.
Успешная реализация проекта позволит увеличить транзитный грузопоток более чем в 2 раза, а товарооборот в среднем на 30%.
III .ПРОДВИЖЕНИЕ НЕСЫРЬЕВОГО ЭКСПОРТА
Слайд 5. По итогам 10 месяцев 2022 года экспорт несырьевых товаров составил $ 21,7 млрд.,
что на 34,8% больше аналогичного периода 2021 года
(в 2021 году – $16,1 млрд.).
Экспорт услуг за 9 месяцев в сравнении
с аналогичным периодом прошлого года увеличился на 31% и составил $ 5,5 млрд. (в 2021 года - $4,2 млрд.).
Первое, в рамках исполнения поручения Президента реализуется инструмент поддержки предпринимателей – Экспортный акселератор.
В 2022 году ее участниками осуществлен экспорт
на более $ 260 млн.
Второе, отечественным производителям оказывается помощь при выходе на электронные площадки. На платформе Алибаба представлено свыше 7500 товаров и экспортерами совершено оптовых поставок на более $ 100 млн.
Третье, свыше 500 компаний получили поддержку через операторов QazTrade
и KazakhExport. Так, экспортерам возмещены затраты на 8,8 млрд. тг., в рамках страховой поддержки одобрено проектов на порядка
45 млрд. тг., а сумма принятых обязательств составила более 200 млрд. тг.
Четвертое, в планах этого года принятие Закона «Об экспортно-кредитном агентстве» и реализация инструмента по экспортному торговому финансированию.
Также, продолжим оказывать проактивную поддержку экспортеров и принимать меры
по расширению географии экспорта.
Ожидаем, что комплексный пакет мер
по продвижению несырьевого экспорта позволит
к 2025 году достичь показателя в $ 41 млрд.
IV . ВНУТРЕННЯЯ ТОРГОВЛЯ
Слайд 6. Внутренний товарооборот
за 11 месяцев 2022 года составил 44,3 трлн. тг.
и вырос в сравнении с аналогичным периодом
2021 года на 19,7%. Вырос и объем привлеченных инвестиций на 38,2% (с 210,3 трлн. тг. до 290,7 трлн. тг.).
В 2022 году в стране отмечена рекордная продовольственная инфляция – 25,3% и рост цен
на социально значимые продовольственные товары составил 22,7%. При этом значительный рост цен пришелся на период с февраля по апрель +13,7%.
Основные причины – изменение геополитической ситуации, ослабление курса национальной валюты
и введение санкции и контрсанкции.
В этой связи пересмотрены и оптимизированы ключевые составляющие ценообразования.
Слайд 7. Первое, усилена работа региональных комиссий по расследованию посреднических цен
и выделены оборотные средства перерабатывающим предприятиям. Утвержден порядок формирования товарного баланса и прорабатываются вопросы поставки овощей в межсезонье.
Пересмотрен подход при установлении пороговых и предельных розничных цен, учитывающий интересы производителей продовольственных товаров.
Слайд 8. Второе, для решения ключевых проблем в торговле предлагается ряд действенных мер.
В числе основных - государственное стимулирование инвестиций в торговую отрасль, проработка вопроса выдачи земельных участков акиматами для строительства торговых объектов
и строительство 70 современных овощехранилищ.
Поставлена задача довести к 2027 году долю современных форматов торговли с нынешних
31% до 70%.
Слайд 9. Третье, проводится работа
по развитию одного из важных компонентов отрасли - биржевой торговли. С целью ее совершенствования разработаны и приняты законодательные меры.
Наша среднесрочная цель – увеличить долю биржевой торговли к 2025 году до 14% от объемов оптового товарооборота.
Четвертое, проведена комплексная работа
по развитию электронной торговли. Так, утвержден План мероприятий по развитию до 2025 года
и новая методика статистического учета, основанная на передовой практике стран ОЭСР. Обучено 1500 субъектов МСБ и запущен проект Export to China.
Наша задача – к 2025 году довести долю электронной торговли до 15% от розничного товарооборота.
Слайд 10. Өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін арттыру үшін техникалық реттеу жүйесі жетілдірілуде.
Бірінші, қазақстандық бизнесті қолдау үшін Еуразиялық экономикалық одақ деңгейінде өнімге қойылатын міндетті талаптар жеңілдетілді. Мысалы, автомобильдерге «SOS» батырмасын орнату бойынша міндеттемелер алынып тасталды, қазақстандық жүк вагондарын жөндеуге арналған мойынтіректер сертификаттаудан босатылды.
Екінші, экономиканың 7 саласы стандартталды. 200-ден астам ұлттық стандарттар және 70-тен астам мемлекетаралық стандарттар қабылданды.
Үшінші, 77 сынақ зертханасы жаңғыртылды,
10 қазақстандық зертхана Еуразиялық экономикалық одақ тізіліміне енгізілді.
Төртінші, мемлекеттік бақылау күшейтілді.
1900-ден астам тексеру жүргізілді, 14 000 жоғары заңсыз берілген құжаттар жойылды
және 170 млн. теңгеден астам айыппұл салынды.
Бесінші, барлық бизнес-процестер цифрландырылды және «Е-КТРМ» ақпараттық жүйесі енгізілді. Алғаш рет «Халал» өнімдерін экспортқа сертификаттау жөніндегі орган аккредиттелді.
Алдағы кезеңде ерікті сертификаттауды дамыту, ықтимал қауіпті өнімді анықтау мен алып қою тәсілдерін қайта қарау және СТ-KZ сертификаттарын беру шеңберінде елішілік құндылық үлесін айқындау саласын жетілдіру міндеттері тұр.
2025 жылға арналған нысаналы бағыттар –ұлттық стандарттарды қолдану деңгейін 75%-ға және
эталондардың халықаралық тану мүмкіндіктерінің өсу қарқынын 147,8%-ға жеткізу көзделген.
Слайд 11. Министрліктің басым міндеттерінің бірі тұтынушылардың құқықтарын қорғау болып табылады.
Біріншісі, 2022 жылдың қорытындысы бойынша 30 мыңнан астам өтініш қаралды (2021 жылмен салыстырғанда 20%-ке артық). Тұтынушыларға шамамен 800 млн. теңге қайтарылды, (2021 жылмен салыстырғанда 2 есе көп).
Екіншісі, тұтынушылардың өтініштерін қабылдау және қарастыру процесін автоматтандыру үшін
e-Tutynushy салалық ақпараттық жүйесі
e-Otinish-пен біріктірілген.
Үшінші, заңнамалық түзетулердің 2-ші пакеті әзірленді. Негізгі бастамалардың қатарында Омбудсмен институтын енгізу, бизнес қызметтерінің барлық салаларына базалық қағидаттарды тарату және электрондық саудадағы реттеу мәселелері кіреді. Маусым айында заң жобасын Парламентке енгізуді жоспарлап отырмыз.
Жалпы, 2025 жылға қарай тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың тиімділігін 74,7%-ға дейін арттыру міндеті тұр.
VII. ЦИФРЛЫҚ САУДА
Слайд 12. Сауданың кешенді дамуына жаңа цифрлық шешімдер ықпал етеді.
Бірінші, бірыңғай ақпараттық жүйені енгізу арқылы ұлттық тауар өткізу жүйесін құру бойынша жұмыс жүргізілуде.
Сауда бойынша Талдамалық платформаны енгізу шеңберінде 7 модуль іске асырылды. Ол елдің әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлармен қамтамасыз етілуіне талдау және қадағалау негізінде жедел шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді.
Екінші, автоматтандырылған трансшекаралық сауда-есеп айырысу интеграцияланған жүйесі іске қосылады. Бұл компанияларға экспортқа шығу кезінде қаржылық және уақыттық шығындарды айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.
Жалпы, цифрлық жобаларды іске асыру Министрлікке саланың бизнес-процестерін оңтайландыруға мүмкіндік береді және қоғамға ұсынылатын ақпарат ашық болады деп күтеміз.
* * *
Құрметті Әлихан Асханұлы!
Құрметті әріптестер мен қонақтар!
Қорытындылай келе, Мемлекет басшысының және Үкіметтің барлық тапсырмалары жеке бақылауда екенін атап өткім келеді. Оларды іске асыру үшін біз бизнеспен, қоғаммен және Қазақстан Республикасының Парламентімен кең және сындарлы диалогқа дайынбыз.
Баяндама аяқталды.
Назарларыңызға рақмет!