Доклад Б.Султанова
на брифинге СЦК 26.07.2022 ж., 11:00ч.
Қайырлы күн, құрметті Бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері!
Слайд 1.
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бағасын тұрақтандыру және Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау барысы туралы баяндауға рұқсат етіңіздер!
Қазіргі заманғы нарықтық сауда жүйесінің міндеті - сөрелерде әділ және болжамды баға белгілеуді қамтамасыз ету болып табылады. Тиімді жүйенің негізі өндірістік - өткізу тізбегінің барлық қатысушыларының, яғни өндірушілер мен трейдерлердің, тасымалдаушылардың, сатушылардың және тұтынушылардың ортақ мүддесін сақтау екендігі мәлім.
Ал бұл қағидаттардың бұзылуы тауарлардың физикалық қол жетімділігі, дүрлікпе сұраныс, бағаның өсуі және нәтижесінде тұтынушы құқығының бұзылуына әкеледі.
Мұндай жағдайда мемлекет араласуға мәжбүр және қатысушылар арасындағы қатынастарды теңдестіру мақсатында реттеуші ретінде әрекет етеді.
Осы мақсатта Үкімет дағдарысқа қарсы шаралар бағдарламасын қабылдап, инфляцияны тежеп, төмендетуге тырысты.
Бұдан бөлек сауда қызметін реттеу туралы заң осындай жағдайда әлеуметтік маңызы бар азық-түлікке шекті бағаны, сауда үстемелерін белгілеуді және экспортты шектеуді көздейді.
Сондай-ақ, фискалдық шараларды күшейту, тауардың физикалық қолжетімділігін қамтамасыз ету және егіс кезеңінде тұтыну үшін қажетті тауар көлемін белгілі бір аймақтың форвардтық сатып алуын қамтамасыз ету болды. Бұл үшін жергілікті атқарушы органдардың ресурстары жеткілікті.
Нарықты қажетті тауармен толтырып отыруға сұранысы жоғары тауарларды өндіру мен өңдеуді ынталандыру шаралары да ықпал ететін болады. Бұл салалық мемлекеттік органның міндеті. Одан әрі әріптесім, ауыл шаруашылығы министрі баяндайды.
Енді толығырақ Мемлекет Басшысының берген тапсырмаларына тоқталып өтсем.
Слайд 2.
ПЕРВОЕ. РАЗВИТИЕ САХАРНОЙ ОТРАСЛИ.
Как вы все знаете, по сахару Казахстан является импортзависимым. Только 7% от общего потребления сахара мы производим из отечественной свеклы, оставшийся объем мы импортируем в виде сахара из Российской Федерации и сахара-сырца, в основном из Бразилии.
Несмотря на то, что были приняты и реализованы ряд программы развития сахарной отрасли, мы (МСХ РК) не сумели стимулировать производство, чтобы полностью обеспечивать внутреннюю потребность.
Как вице-премьер я подключился к этому вопросу. И буду заниматься теперь, в том числе, вопросами политики стимулирования и субсидирования производства продовольственных товаров.
На сегодня мы определили четкие шаги для развития отечественной сахарной отрасли. Наша цель – увеличить производство сахара из отечественного сырья, тем самым снизить импортозависимость.
Во-первых, нам необходимо максимально обеспечить сырьем наши отечественные сахарные заводы. Конечно, в первые годы мы будем импортировать сахар-сырец.
Для этого будут заключены долгосрочные контракты непосредственно с заводами производителями из Индии и Бразилии.
Мы хотим обеспечить, чтобы наши сахарные заводы имели возможность получать сырье не по биржевым ценам, а по фиксированным. Это даст предсказуемость цен на внутреннем рынке.
Во-вторых, нужно защитить наше отечественное производство от внешних факторов. Необходимо создать условия и гарантии для отечественного бизнеса, чтобы производство и переработка сахара стало рентабельным.
В качестве меры поддержки рассматриваем введение минимального уровня контрольных цен. Это позволит избежать демпинга со стороны импорта и поддержит производство в ближайшие несколько лет.
В-третьих – это развитие отечественной сырьевой базы. Это очень важное направление.
Конечно, для этого нам нужны большие инвестиции в материально-техническую базу.
Здесь у Министерства сельского хозяйства есть уже четкое видение и расчеты.
Общий объем субсидии за четыре года составят порядка 160 млрд.тенге. При этом, ожидается привлечь в отрасль порядка 400 млрд. тенге инвестиции.
В целом к 2026 году планируется увеличить производство отечественного сахара в 7 раз и довести этот объем с 35 тыс. тонн до 253.
В-четвертых, это ценообразование.
Сегодня на ценообразование сахара будет влиять импорт сырья.
В данном случае, работа по снижению первичной стоимости сырья будет проводится за счет заключения прямых и долгосрочных контрактов.
Также ведется работа по снижению логистических издержек, путем проведения переговоров по увеличению пропускной способности Транскаспийского Международного транспортного маршрута, в частности с Ираном достигнуты договорённости о предоставлении скидки в размер 44%.
При этом, в целях недопущения негативного влияния действующих санкции в отношении Ирана, ведутся переговоры с США и Евросоюзом.
Эффективное взаимодействие всех звеньев, а именно расширение собственной сырьевой базы и модернизация сахарных заводов даст справедливое ценообразование на рынке.
Нам жизненно важно диверсифицировать производство, каналы поставки сырья и налаживания эффективного сбыта. Для этого будет использована аналитическая единая платформа, о которой я доложу позже.
При полноценном развитии отрасли и с ростом объемов производства будет обеспечен продовольственный пояс, не будет перебоев, снизятся риски дефицита и роста стоимости сахара.
Учитывая это, важно наладить эффективную производственно-сбытовую цепочку участников и создать современную торговую инфраструктуру.
Слайд 3.
ВТОРОЕ. НАЦИОНАЛЬНАЯ ТОВАРОПРОВОДЯЩАЯ СИСТЕМА
На сегодня существует проблема отсутствия взаимосвязи с фермерами, СПК и торговыми сетями.
Поэтому задача создания Национальной товаропроводящей системы заключается в выстраивании эффективной и цельной торгово-логистической инфраструктуры от производителя до ритейла.
Для этих целей планировалось создать
24 оптово-распределительных центра.
На сегодня, в связи с изменениями условии финансирования и пересмотра уровня обязательств государства в рамках договора ГЧП пересмотрены подходы данной модели.
Модернизация, строительство овощехранилищ и обеспечение хранения плодоовощной продукции будет осуществляться самими сельхозтоваропроизводителями.
При этом, Министерством сельского хозяйства будут приняты меры по стимулированию отечественных фермеров на модернизацию действующих и строительство новых овощехранилищ, путем увеличения инвестиционных субсидии с 25% до 50%.
За малые бюджетные средства мы простимулируем больше частных хранилищ.
Единая информационная система позволит оперативно решить вопросы внутренних перетоков продукции между регионами, устранения избытка товара в одних и дефицита в других областях.
Также позволит легализовать сегодняшний теневой оборот и за счет прозрачности движения товаров, кроме прочего, снизит риски ценовых скачков.
Параллельно с этим проводится работа по обеспечению загруженности имеющихся современных площадей хранения.
Слайд 4.
ҮШІНШІ. Мемлекет басшысы «айналым схемасы» туралы өз сынын айтты.
Бүгінгі күні «айналым схемасының» қаржыландыру көлемі 86,5 млрд. теңгеге жетіп, нарыққа ықпал ету үлесі 4% - ті құрады. Алайда, тіпті мұндай шамалы көлемнің өзі бұл механизмнің тиімділігін көрсетіп отыр.
Мысал ретінде Қарағанды облысын келтіруге болады. Сәуір айында 2 709 тонна көлемінде картопты бөлшек саудада 85 теңге деңгейінде белгіленген бағамен жеткізуге шарт жасалды. Ал жергілікті нарықта коммерсанттардың қойған бағасы 175 теңге болды.
Нәтижесінде нарықтағы орта баға 135 теңгеге теңесті. Атап өтсем, бұл өңірлер бойынша қалыптасқан ең төменгі баға болды.
Бүгінгі күні картоп, сәбіз, қырыққабат бағасының төмендеу үрдісі байқалады, мұның бәрі «айналым схемасы» аясында алдын-ала келісімшарт жасаудың нәтижесі.
Біз нарық қатысушылары белгілейтін нақты бағалар туралы халық пен бизнесті барынша ақпараттандыруды қамтамасыз етуге ниеттіміз. Бұл сауда желілерінің, өндірушілердің және жеткізушілердің қаражатты тиімді пайдалануына кепілдік береді.
Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша біз өндіріс пен тұтыну теңгеріміне де талдау жүргізудеміз.
Осы бағыттағы жұмысты ретке келтіруді үйлестіру менің жеке бақылауымда.
Слайд 5.
ЧЕТВЕРТОЕ. ПРОВЕРКА РЫНКОВ
По поручению Главы Государства в мае текущего Генеральной Прокуратурой завершены проверки 122 рынков.
По итогам проверки был выявлен ряд системных проблем. Это:
1) отсутствие регламентации деятельности владельцев и администрации рынков;
2) высокие арендные ставки за торговое место (до 15 тыс. тенге в день);
3) навязывание администрацией рынка аффилированных поставщиков по оказанию дополнительных услуг.
Отмечены случаи создания участниками рынка искусственного дефицита на товар и манипулирование с ценами.
Слайд 6.
Для решения данных проблем Министерством торговли и интеграции совместно с Генеральной Прокуратурой, заинтересованными государственными и местными исполнительными органами разработаны соответствующие законодательные поправки, следующего характера:
1) наделение собственника рынка персональной ответственностью за организацию торговли;
2) установление квалификационных и инфраструктурных требований к рынкам;
3) создание информационной системы, которая позволит обеспечить конкурентный и свободный доступ отечественных товаропроизводителей к торговым площадям.
Данные нормы включены в законопроект по реализации отдельных поручений Главы Государства, который сейчас уже находится на рассмотрении Мажилиса Парламента. Ожидаем его принятие в ходе осенней сессии.
Құрметті журналистер қауымы!
Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, жыл соңына дейін Үкімет отандық ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің өнімдерін ірі сауда желілеріне өткізуде қолдауға бағытталған заңнамалық бастамаларды ұсынбақ.
Мәселен сөрелерге қолжетімділікті қамтамасыз ету, үстемеақылар шегін реттеу және делдалдар санын азайту жөніндегі шаралар.
Бұл орайда тағы бір атап өтетін жоба - «Qdata» сауда бойынша аналитикалық платформасы. Ол ішкі сауданың жай-күйін, инфрақұрылым жүктемесін, импорт/экспорттың динамикасын, тауарлар мен қызметтер бағасының өзгеруіне талдау және мониторинг жасап, мемлекеттік органдарды сапалы аналитикамен қамтамасыз етіп отырады.
Екіншіден, бизнес үшін әділ бәсекелестікті қалыптастырады. Ал тұтынушыға қолжетімді бағамен сапалы тауарларды сатып алуына мүмкіндік туады.
Бүгінгі күні осы платформа арқасында Үкіметте өңірлер бойынша тауар қоры, өндіру және тұтыну көлемі туралы бірыңғай ақпарат көзі пайда болды. Өз кезегінде сондағы ақпаратқа сүйеніп, нарықты жедел реттеуге, тиімді және дұрыс шешім шығаруға, тағы басқа тәуекелдерді анықтауға анықтауға болады.
Жалпы, жоспарланған шараларды жүзеге асыру азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, бағаны тұрақтандырып, түптеп келгенде азаматтардың әл-ауқатына оң әсер етеді деп күтілуде.
Бұл Мемлекет басшысының Үкіметтің кеңейтілген отырысында айтқан сындарына қатысты жасалып жатқан жұмыстарына қатысты ақпарат. Сонымен қатар Министрлік басқа бағыттар бойынша да жұмыс атқаруда.
Мәселен техникалық реттеу барысында тауардың сапасын көтеруге бағытталған техстандарттар мен сертификаттар, тұтынушы құқығын қорғау мәселесі, сыртқы нарық қатынастарын ұлғайту, оның ішінде интеграциялық процесстерде ұлттық мүддені қорғау.
Атқарылып жатқан жұмыстармен министрліктің, менің жеке әлеуметтік парақшаларымда таныса аласыздар. Алдағы уақытта тағы да өздеріңізбен кездесіп, баяндайтын боламын.
Назарларыңызға рахмет, сұрақтарыңыз болса жауап беруге дайынмын.