Омбудсмен институтының бірқатар елдердің қоғамдық-саяси жүйесіне қосылуы, ең алдымен, мемлекет пен қоғам қызметі саласындағы қоғамдық институттардың жандануымен түсіндіріледі, бұған азаматтардың құқықтарын қорғау бірінші орында тұрған шет елдердің тәжірибесі дәлел бола алады, деп хабарлайды NUR.KZ.
Егер тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласы туралы айтатын болсақ, онда омбудсмен институтын енгізу тенденциялары елдегі бизнесті активықтандырудың белсенді саясатына ықпал етеді, сонымен бірге тұтынушылардың құқықтық сауаттылығы мен олардың парасаттылығын арттырады.
"Әділет" тұтынушылар қоғамдық бірлестігінің төрағасы Еркін Томпиев түсіндіргендей: "Мысалы, Қазақстанда бизнес-қоғамдастықтың құқықтары мәселелерімен мемлекеттік биліктің жоғарғы эшелондарында бизнес-омбудсмен белсенді айналысады, банк конгломераты мен сақтандыру ұйымдарының құқықтары мәселелерімен осы қызметке сәйкес келетін омбудсмендер айналысады. Айта кету керек, аталған институттар заңнамалық актілерде бекітілген. 19 млн-нан астам халықтың тұтыну құқығына келетін болсақ, өзінің жеке қасиеттеріне, елдің тұтыну нарығының барлық салаларында құқықтық мәселелер бойынша құзыретті кәсіби тәжірибесіне байланысты әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерді іске асыруға қабілетті, бүкіл Қазақстанның тұтынушылық мүдделерін білдіруге уәкілеттік берілген тұлға айқындалған жоқ".
ҚР сауда және интеграция министрлігі тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің мемлекеттік саясатты қалыптастыру басқармасының басшысы Рамазан Баренов атап өтті:
"Тұтынушылардың құқықтарын қорғау мәселелері жөніндегі Омбудсмен институтының міндеті 19 млн тұтынушының әрқайсысын тыңдау, өз қызметі барысында тұтынушылардың құқықтарын қорғау саласының жүйелік проблемаларын зерделеу және анықтау, сондай-ақ тұтынушылардың дауысы ретінде қызмет ету, бұл туралы Мемлекеттік биліктің ең жоғарғы эшелондарына мезгіл-мезгіл тікелей баяндау, осы проблемаларды шешу жөніндегі ұсыныстармен".
Сондай-ақ, Рамазан Баренов омбудсменнің басқа да міндеттері бар екенін айтты:
"Кәсіпкермен тұтынушы құқықтарының туындаған мәселелері бойынша сотқа дейінгі реттеу, әйтпесе-тұтынушылардың мүдделері мен құқықтарын қорғау үшін талап қоюмен сот органдарына жүгіну, егер олар мүдделерді қозғаса немесе тұтынушылардың құқықтарына нұқсан келтіруі мүмкін болса, әзірлеуші мемлекеттік органдардың құқықтық актілерінің салалық жобаларын әзірлеуге белсенді қатысу, азаматтардың құқықтары мәселелері бойынша құқықтық сауаттылығын арттыру және ағарту тұтынушылар".
2021 жылы Қазақстанда 20 мың респонденттің әлеуметтік сауалнамасының нәтижелері бойынша олардың 55% - ы тұтынушылардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша омбудсмен институтын құру бойынша оң пікір білдірді, деп хабарлайды тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті.
Қоғамдық институттар тұтынушылардың өтініштерін қарау үшін олар тұтынушылардың құқықтарын қорғаудың бірыңғай ақпараттық жүйесін пайдалана алады e-tutynushy.kz (тұтынушылардың шағымдарының бірыңғай электрондық кітабы). Ол үшін тұтынушы мен тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі қоғамдық институт тек оған тіркелуі керек.
Жүйенің ерекшелігін атап өту маңызды: ол "бірыңғай терезе" қағидаты бойынша оған дәлелді жауап алу үшін кәсіпкерге өз шағымын тегін және бірден жіберуге мүмкіндік береді. Аналогтары e-tutynushy.kz -көршілес жақын шет елдерде тұтынушы мен кәсіпкер арасында байланыс жоқ, деп қорытындылады сарапшылар.
Авторы: Диляра Наримбетова