Ұялы байланыс операторлары өздерінің абоненттерін тағы да «бақытты етті» және оларды көрсетілетін қызметтерге тарифтерді көтеру фактісінің алдына қояды. Бұл тағы да әлеуметтік желілерде наразылығын тудыра алмады. Бірақ мұның бәрі осы.
Себебі шын мәнінде - не істеу керек? Қайда іске қосу керек? Ал бұл заңсыздық қашан аяқталады?
Бұл абонент жауап ретінде ештеңе істей алмайтын, не оған қойылған бағаларды қабылдаудан, не кетіп қалудан басқа, мұндай өсімнің алғашқысы емес.
Қазақстан Республикасы Технологиялар министрлігі Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің ресми мәліметтеріне сәйкес, Қазақстанда байланыс операторларының қызметтеріне қанағаттанбаушылық үнемі артып келеді. Ал Қазақстанның әрбір үшінші азаматы операторды, енгізілген тарифті өзгертуге, байланыс пен Интернет сапасына шағым айтуға дайын. Бүгінгі таңда бұл мәселе бойынша өтініштер 102 пайызға дейін көтерілген медициналық қызметтерге шағымдар санынан кейін рейтингке қарсы рейтингте екінші орынға ие болғаны кездейсоқ емес.
«Өкінішке орай, бұл республикада тұтынушы бизнеспен дауласушы әлсіз тарап екенін көрсетеді», - деп шағымданды ҚР Технология министрлігі Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитетінің төрағасы Асқар Тынысбеков.
Бұл мемлекет басшысының өз жолдауларында «азамат – бизнес – мемлекет» триадасындағы қарым-қатынасты терең қайта құрылымдау қажеттігіне назар аударатынына қарамастан. Бірақ, қазіргі таңда біз қайталап отырмыз, осы триадада тұтынушының ұстанымы көп нәрсені қалауға қалдырады – мұны осы саладағы мониторинг нәтижелері дәлел етеді.
«Сонымен қатар, тұтынушылардың шағымдарының саны істің нақты жағдайын көрсетпейтінін түсіну керек, себебі құқықтары мен заңды мүдделері бұзылған азаматтардың барлығы мемлекеттік органдарға жүгінбейді», - деді А.Тынысбеков.
Caravan.kz мәселесіне – республикадағы сол ұялы байланыс операторларының жазасыз өз еркімен бетпе-бет келгенде не істеу керектігі туралы ҚР ҰЭМ Тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті төрағасының орынбасары Болат Танабергенов «бүгінде ұялы байланыс операторларының дұрыс жұмыс істемеуіне қатысты көптеген сұрақтар туындап отыр» деп атап өтті.
Ал бұл тақырып – иә, өте ауыр. Сондықтан, менің білуімше, өткен жылы оны Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі зерттеген болатын. Бүгінгі таңда тұтынушылар – мобильді абоненттер сұрақтар туындаған жағдайда бізге мемлекеттік органға хабарласа алады. Осыдан кейін бұл сұрауды АЗРК мен ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХҒӨО қарайды. Сондықтан біз бұл мәселені бақылауға аламыз, - деп атап өтті ол.
Қазақстан мүше болып табылатын ЕАЭО туралы шартта, мысалы, Ресей Федерациясының заңнамасында тұтынушылардың мерзімсіз тобының құқықтарын қорғау сияқты нормалар бар.
Ал мемлекеттік органдар, сондай-ақ қоғамдық бірлестіктер осы мерзімсіз тұлғалар тобына қызмет көрсететін субъектілердің заңсыз қызметін тоқтату туралы сотқа талап-арыз беруге құқылы.
Мысалы, «Beeline» ұялы байланыс операторына қатысты, ол заңға сәйкес тұтынушылардың саны көп – мерзімсіз қызмет көрсету санатына жатады. Бірақ бұл Ресейде.
Өкінішке орай, қазақстандық заңнамада тұтынушылардың құқықтарын қорғауға қатысты ондай нормалар жоқ. Сондықтан да біз ұсынып отырған заң жобасына осындай норманы енгіземіз. Яғни, болашақта бұл заңнамалық түзетулер Мәжіліс арқылы өткенде президент қол қояды, заң күшін ала отырып, бізде белгісіз адамдар тобына қызмет көрсететін субъектілерге ықпал етудің белгілі бір тетіктері болады. Айтпақшы, тұтынушылар құқығын қорғау жөніндегі уәкіл де талап қоя алады», - деп түйіндеді өз сөзін Т.Тынысбеков.
Әзірленіп жатқан заңнамалық түзетулер тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі омбудсменді тағайындау сияқты жаңалықтарды білдіретінін, бұл тұтынушылардың құқықтарын қоғамдық қорғауды институционалдық нығайтуға ықпал ететінін айта кеткен жөн. Бұдан басқа, тұтынушылардың шағымдарын қараудың бүгінгі төрт сатылы алгоритмі екі кезеңге дейін қысқартылады.
Және, сайып келгенде, сот шешімі бойынша тұтынушының пайдасына айыппұл түрінде азаматтық-құқықтық жауапкершілік енгізіледі, бұл кәсіпкерлік субъектілерін тұтынушының заңды талаптарын өз еркімен қанағаттандыруға ынталандырады.