Көп пәтерлі тұрғын үйден қалай ақша табуға болады?
Іс жүзінде үй-жайлар (пәтерлер) меншік иелері кооперативтерінің басшылары, басқарушы компаниялар және үйді басқаруға қатысатын басқа адамдар шектеулі пайдаланудың ортақ мүлкінің жекелеген бөліктерін жалға (пайдалануға) беру арқылы қосымша кірістер алатынын тұрғын емес үй-жайлардың және пәтерлердің иелері біле бермейді.
Жоғарыда көрсетілген жалдау арқылы алынған қаражат көп пәтерлі тұрғын үйдің қажеттіліктеріне, оның ішінде ағымдағы жөндеуге, жергілікті жерді абаттандыруға, инженерлік жабдықтарды орнатуға және басқаларға жаратылуы мүмкін.
*«Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес кондоминиум объектісінің ортақ меншігіне жеке (бөлек) меншіктегі пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды қоспағанда кондоминиум объектісінің бөліктері (қасбеттер, кіреберістер, фойелер, залдар, дәліздер, баспалдақтар, лифттер, шатырлар, техникалық қабаттар, жертөлелер, жалпы құрылыс инженерлік жүйелері, пошта жәшіктері, көп пәтерлі үйдің астындағы жер учаскесі және (немесе) оған іргелес жер учаскесі, көріктендіру және басқа да ортақ мүлік) кіреді.
Әрине, егер объектілердің басқа адамдарға шектеулі пайдалануға берілуі көп пәтерлі үйдегі пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелерінің құқықтарын жүзеге асыруға мүмкіндік бермесе, ол бъектілерді беруге болмайды.
Мұндай объектілерге функционалдық ерекшеліктері мен тағайындалуына сәйкес пәтерішілік баспалдақтар, баспалдақтар, лифтілер, лифт және басқа шахталар, дәліздер, көтергіш емес және қоршайтын құрылымдар, механикалық, электрлік, санитарлық және басқа жабдықтар, кірме жолдардың барлық учаскелері, жаяу жүргіншілер жолдары және т.б. жатады.
Бүгінгі таңда көп пәтерлі тұрғын үйлердің көпшілігі табыс әкеле алады.
Сондықтан пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың, сондай-ақ жаңадан құрылған мүліктің меншік иелері бірлестіктерінің (МИБ), қарапайым серіктестіктердің (ЖС) төрағалары, көп пәтерлі үйден табыс табуға болатындығын білуі маңызды.
Негізгі табыс көзі мыналар болуы мүмкін:
- Жарнама:
Үй-жайларының маңдайшалары мен лифттерінің қабырғаларын жарнамалық компанияларға немесе дүкендерге плакаттар, баннерлер, сыртқы жарықтандыруға арналған жарықтандыру технологияларын (соның ішінде жарық диодты жолақтарды) орналастыруға жалға беруге болады.
- Жабдықтарды орнату:
Антенналарды орнату үшін шатыр бөлімдерін, техникалық едендерді провайдерлер мен ұялы байланыс операторларына жалға бере аласыз. Қабырғалардың немесе ішкі бөлмелердің бөлімдері арнайы жабдықтарды орналастыруға және байланыс кабельдерін төсеуге жарамды.
Сіз сондай-ақ ауыз суды тазартуға арналған жабдықты (үйдің қасбетінде немесе басқа үй-жайларда орнатылған сүзгіленген суды сатуға арналған құрылғылар) орнатудан табыс ала аласыз.
- Үй-жайларды жалға беру:
Үй-жайларының жертөлесін санитарлық-гигиеналық және басқа да талаптарды міндетті түрде сақтай отырып шаштараздарға, бөлшек сауда дүкендеріне және басқаларға жалға беруге болады.
- Жерді жалға беру:
Капиталды емес ғимараттарды (сауда павильоны және басқа сауда нүктелері) нысан қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімінің және басқа да бақылау ұйымдарының талаптарына сәйкес келген жағдайда орнатуға болады.
«Осылайша, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың иелері лифтте, қасбетте немесе төбеге орнатылған билбордтарды, антенналарды немесе басқа да өзге жабдықтарды көрсе, көпқабатты үйі қосымша кіріс алатындығының бегісіне назар аударуы керек.
Алынған қосымша кірістер сіздің үйіңіздің қажеттіліктеріне, оның ішінде ағымдағы жөндеуге, жергілікті жерді абаттандыруға, инженерлік жабдықты орнатуға және басқаларына бағытталуы мүмкін, сонымен қатар пәтердің, тұрғын емес үй-жайлардың әр иесіне ұсынылатын ай сайынғы есепте көрсетілуі керек», - дейді, «Тұрғын үй коммуналдық-шаруашылығын жаңғырту мен дамытудың Қазақстандық орталығы» АҚ Басқарма Төрағасының орынбасары Серіков Нұрбек Нұржанұлы.
**Көп пәтерлі үйдің ортақ мүлкін иелену және оны заңды түрде жалға беру (пайдалану) үшін көппәтерлі тұрғын үй пайдалануға беріліп, кондоминиум объектісі ретінде тіркелуі қажет.
Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкінің бір бөлігін пәтер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иесіне мүліктік жалдауда (жалға) беру туралы мәселе жиналыста шешілуі керек.
Вопрос о передаче собственнику квартиры, нежилого помещения части общего имущества объекта кондоминиума в имущественный наем (аренду) необходимо принять решение на собрании.