Бүгінгі таңда темір жол тасымалдары жүктерді Қазақстанда немесе одан тыс жерлерде темір жол көлігімен тасымалдауды ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Бұл ең әмбебап және арзан көлік түрлерінің бірі, ол жоғары сенімділік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етеді, әсіресе ұзақ қашықтыққа тасымалдау кезінде.
Темір жол көлігімен ағымдағы жылдың 7 айында 232 млн.тонна жүк тасымалданды, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,9%-ға артты (2019 жылғы қаңтар – шілде-227,6 млн. тонна). Бұл ретте жүк айналымы 168,7 млрд.ткм құрап, 4,4%-ға артты (2019 жылғы қаңтар – шілде-161,7 млрд.ткм).
Барлық қатысы бар және мүдделі тараптардың неғұрлым икемді тариф түзуді қалыптастыру жөніндегі үйлесімді жұмысының арқасында бүгінгі күні теміржол тасымалдарындағы тиісті өсуді байқауға болады.
Егер жүктерді темір жол көлігімен тасымалдау тарифтері туралы айтатын болсақ, онда олар қатынас түрлері бойынша реттелетін (жүктерді республикаішілік, экспорттық және импорттық қатынастарда тасымалдау) және реттелмейтін (транзиттік қатынаста) болып бөлінеді.
ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Көлік комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Тайжанов айтуынша, ел ішінде жүк тасымалдау, экспорт, импорт теміржол тарифі бірыңғай болып табылады, сондықтан ол біріздендірілген деп аталады.
Бұл тариф үш құрамдас бөліктің – қызметтерге арналған тарифтердің сомасы ретінде есептеледі:
1) магистральдық темір жол желісі (МТЖ, 45,2%* жалпы тарифте);
2) локомотивтік тартым (ЛТ, 51,4%* жалпы тарифте);
3) жүк және коммерциялық жұмыстар (МК, 3,3%* жалпы тарифте);
Анықтамалық:* Тарифтік компоненттердің орташа үлесі тасымалдау қашықтығына, локомотивтік тартым түріне және жүк түріне байланысты өзгереді."
Сондай – ақ, магистральдық т/ж желісінің қызметтері – контейнерлерде жүктерді транзиттеуді және тасымалдауды қоспағанда, табиғи монополия саласы және локомотивтік тартым және коммерциялық жүк жұмысы қызметтері-қоғамдық маңызы бар нарықтардың қызметтеріне жатады және мемлекеттік бағалық реттеуге жатады (Транзитті және контейнерлерде жүктерді тасымалдауды қоспағанда). Тарифтердің өзгеру жиілігі бойынша шектеулер белгіленбеген. Іс жүзінде локомотивтік тартқыш қызметтері мен жүк және коммерциялық жұмыстардың тарифтерін өзгерту жылына 1 реттен жиі жүргізілмейді", - деп атап өтті Жәнібек Тайжанов.
Бүгінгі күні қазақстандық біріздендірілген тарифтің деңгейі Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің біріздендірілген тарифтерінің деңгейінен едәуір төмен."
Осыған байланысты транзиттік қатынастағы жүктерді тасымалдауға арналған темір жол тарифі табиғи монополия саласындағы уәкілетті органмен реттелмейді және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің темір жол көлігінде келісілген тарифтік саясатты белгілеу тұжырымдамасы шеңберінде белгіленеді", – деп қорытындылады ҚР ИИДМ Көлік комитеті төрағасының орынбасары Жәнібек Тайжанов.
Транзиттік тарифтің мөлшерлемелері тарифтің (магистральдық теміржол желісі (МТЖ), жүк және коммерциялық жұмыстың (МЖ) локомотивтік тартымының (ЛТ) құрамдас бөліктері бойынша бөлінбейтінін атап өтеміз.
Сондай-ақ тасымалдау кезінде біріздендірілген тарифтен бөлек жүк вагондарын (контейнерлерді) пайдалануға беру (операция жасау) жөніндегі қызметтер бәсекелес ортада болады. Ал осы қызметтердің бағасы мемлекеттік реттеуге жатпайды және вагондардың (контейнерлердің) меншік иелері нарықтық негізде белгілейді.
Дереккөз: kapital.kz