PEFA: Мемлекеттік қаржыны қалай басқаруға болады
Қаржы министрлігінде мемлекеттік органдар үшін Дүниежүзілік банктің мемлекеттік шығыстар мен қаржы есептілігін бағалау бойынша алдын ала есебі (PEFA) таныстырылды.
Ағымдағы жылдың ақпанында Дүниежүзілік банк Казақстанда жыл соңында аяқталатын Мемлекеттің шығыстар мен қаржылық есептілікті бағалау әдістемесін ұсынғанын естеріңізге саламыз. Жұмыс мақсаты мемлекеттік қаржыны басқару қызметін бойынша толық бағалау мен 2009 жылы жүргізілген PEFA соңғы бағалауынан кейін жүргізілген өзгерістерді ҚР Үкіметіне ұсыну болып табылады. Бағалауда Ұлттық қордан берілетін трансферттерді қоса алғанда, орталық үкімет қаралады. Мемлекеттік заңды тұлғалар мен қосалқы ұлттық органдар PEFA әдіснамасына әдейі қосылған индикаторлар тұрғысынан қаралды. Бағалау кезінде 2005 жылғы әдіснама қолданылды. Бұл ретте жұмыстар басты назар бюджеттік басқару қағидаттарына бөлінетін ЭЫДҰ-мен бір мезгілде үйлестірілетін болады.
PEFA Хатшылығының талабына сәйкес құрамына Қаржы министрі, Ұлттық экономика министрі және Есеп комитетінің төрағасы, не олардың өкілдері кірген Қадағалау кеңесі құрылды. Кеңес жұмысына Қазақстандағы Еуропалық одақ Өкілдігі, Дүниежүзілік банк және даму бойынша басқа да серіктестер де қатысты. ЭЫДҰ дирекциясы жобаға қадағалаушы ретінде қатысты.
Салалық министрліктер мен Дүниежүзілік банк консультанттарының қатысуымен өткен семинарда Қазақстан бойынша бағалаудың алдын ала нәтижелері берілді. Мынадай тармақтар ескерілді: бюджеттің шынайылығы; мемлекеттік қаржының ашықтығы; активтер мен міндеттемелерді басқару; саясат мақсаттарына сәйкес стратегия мен бюджеттеу; бюджетті атқару процесіндегі болжамдылық пенг бақылау, бухгалтерлік есеп, есепке алу және есептілік, сыртқы бақылау және аудит.
PEFA сәйкес мемлекеттік қаржыны басқару үш мақсатқа қол жеткізуге тиіс:
- мемлекеттік кірістер мен шығыстардың барлық аспектілерін бақылау арқылы жиынтық қаржылық тәртіп;-саясаттың нақты мақсаттарына қол жеткізу үшін мемлекеттік басымдықтарға сәйкес бюджетті жоспарлау және атқару арқылы ресурстарды стратегиялық бөлу;Ағымдағы жылдың ақпанында Дүниежүзілік банк Казақстанда жыл соңында аяқталатын Мемлекеттің шығыстар мен қаржылық есептілікті бағалау әдістемесін ұсынғанын естеріңізге саламыз. Жұмыс мақсаты мемлекеттік қаржыны басқару қызметін бойынша толық бағалау мен 2009 жылы жүргізілген PEFA соңғы бағалауынан кейін жүргізілген өзгерістерді ҚР Үкіметіне ұсыну болып табылады. Бағалауда Ұлттық қордан берілетін трансферттерді қоса алғанда, орталық үкімет қаралады. Мемлекеттік заңды тұлғалар мен қосалқы ұлттық органдар PEFA әдіснамасына әдейі қосылған индикаторлар тұрғысынан қаралды. Бағалау кезінде 2005 жылғы әдіснама қолданылды. Бұл ретте жұмыстар басты назар бюджеттік басқару қағидаттарына бөлінетін ЭЫДҰ-мен бір мезгілде үйлестірілетін болады.
PEFA Хатшылығының талабына сәйкес құрамына Қаржы министрі, Ұлттық экономика министрі және Есеп комитетінің төрағасы, не олардың өкілдері кірген Қадағалау кеңесі құрылды. Кеңес жұмысына Қазақстандағы Еуропалық одақ Өкілдігі, Дүниежүзілік банк және даму бойынша басқа да серіктестер де қатысты. ЭЫДҰ дирекциясы жобаға қадағалаушы ретінде қатысты.
Салалық министрліктер мен Дүниежүзілік банк консультанттарының қатысуымен өткен семинарда Қазақстан бойынша бағалаудың алдын ала нәтижелері берілді. Мынадай тармақтар ескерілді: бюджеттің шынайылығы; мемлекеттік қаржының ашықтығы; активтер мен міндеттемелерді басқару; саясат мақсаттарына сәйкес стратегия мен бюджеттеу; бюджетті атқару процесіндегі болжамдылық пенг бақылау, бухгалтерлік есеп, есепке алу және есептілік, сыртқы бақылау және аудит.
PEFA сәйкес мемлекеттік қаржыны басқару үш мақсатқа қол жеткізуге тиіс:
- мемлекеттік кірістер мен шығыстардың барлық аспектілерін бақылау арқылы жиынтық қаржылық тәртіп;- саясаттың нақты мақсаттарына қол жеткізу үшін мемлекеттік басымдықтарға сәйкес бюджетті жоспарлау және атқару арқылы ресурстарды стратегиялық бөлу;- қолда бар ресурстарды ескере отырып, үздік мемлекеттік қызметтерді тиімді ұсыну.Ағымдағы жылдың маусымында есеп қорытындысы бойынша басқару органдарына алдын ала шешімдер берілді, ал қыркүйекте - қазанда жарияланатын қорытынды есеп ұсынылды. PEFA бағалауы аяқталғаннан кейін мемлекет саясатының басымдықтарын айқындау мақсатында брифинг болады және мемлекеттік қаржыны басқару бойынша Іс-қимыл жоспары әзірленетін болады.