Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) импорттау кезінде есепке жатқызу әдісімен төленген қосылған құн салығын (бұдан әрі – ҚҚС) есептеу туралы Мемлекеттік кірістер аумақтық департаментінің (бұдан әрі-кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «М» компаниясының шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарларды импорттау кезінде есепке жатқызу әдісімен ҚҚС төлеудің заңдылығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді – «JOHN DEERE 6135В Тракторы», оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 3 790,1 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«М» компаниясы кеден органының қорытындыларымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, «М» компаниясы «E» компаниясымен (Швейцария) жасалған 17.04.2020ж. келісімшартқа сәйкес «JOHN DEERE 6135В Тракторы» тауарының 24.04.2020ж. ТД бойынша Қазақстан Республикасының аумағына импортты жүзеге асырғанын хабарлайды.
ҚҚС есептеу әдісімен 3 008,7 мың теңге мөлшерінде төленді. Декларацияға декларацияланатын тауардың техникалық сипаттамаларын растайтын құжаттар, атап айтқанда, қозғалтқыштың қуаты 103 кВТ болатын «өздігінен жүретін машинаның және техниканың басқа түрлерінің паспорты» қоса берілген.
Бұл ретте 03.06.2022ж. кедендік тексеру актісінде өздігінен жүретін машинаның паспорты өндіруші зауытпен толтырылғаны және өз кезегінде 15.08.2014ж. РФ, РБ және ҚР Үкіметтері арасында жасалған келісімнің талаптарын бұзғаны туралы дәлелдер келтірілген. максималды қуатты көрсету туралы келісімде жоқ. Бұл факт, тексеруші органның пікірінше, «ҚҚС есепке алу әдісімен төленетін импортталатын тауарлардың тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 21.02.2018ж. № 67 бұйрығының талаптарын бұзуға әкелді.
Тексеру кезінде тексеруші орган «JOHN DEERE» өндірушісінің сайтындағы деректерді, жоғары тұрған кеден органының 24.12.2021ж. түсіндірмесін және ЕЭК шешімін басшылыққа алды.
Алынған құжаттарда келтірілген дәлелдер мен бұзушылықтар көрсетілген «М» компаниясы мынадай себептер бойынша келіспейді: ЕАЭО СЭҚ ТН Дүниежүзілік кеден ұйымының тауарларын сипаттау мен кодтаудың үйлестірілген жүйесіне және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар номенклатурасына негізделеді.
«М» компаниясы қайта жіктеу қажеттілігі жоқ деп мәлімдейді, өйткені тауар бастапқыда дұрыс жіктелген, СЭҚ ТН коды анықталған - 8701 94 100 9.
15.08.2014ж. Кеден одағының мүшелері арасында жасалған келісімге сәйкес оның күші Кеден одағына мүше мемлекеттердің аумақтарында өндірілген көлік құралдарына, өздігінен жүретін машиналарға және басқа да техника түрлеріне қолданылады және үшінші елдерге қолданылмайды.
«М» компаниясы «JOHN DEERE 6135В» тракторы швейцариялық «E» компаниясынан сатып алынғанын және Қытайда өндірілгенін түсіндіреді, сондықтан оған Келісім қолданылмайды.
Бұдан басқа, жоғары тұрған кеден органының ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясының тракторларын жіктеу кезінде қозғалтқыштың номиналды қуатын пайдалану ұсынылған бөлігінде түсіндіруі қате болып шықты.
«М» компаниясы ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясының тракторларын жіктеу кезінде қозғалтқыштың номиналды қуатын пайдалану бөлігінде жоғары тұрған кеден органының 24.12.2021ж. түсіндірмесін нақтылау туралы сұрауына жауап ретінде түсініктеме алды, оған Үйлестірілген жүйені қайта қарау жөніндегі Кіші комитеттің 43-ші сессиясында жауап алынды ДСҰ, ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясының кодтарын настыла турели дана талқыланды. Растау үшін келісілген жүйені шолу жөніндегі Кіші комитеттің 43-ші сессиясының жұмысы туралы есеп ағылшын тілінде 4 парақта ұсынылды, онда тек 8701 тауар позициясының қуатын «кВт» тұрғысынан бағалауды сақтау ұсынылады және оларды жіктеу кезінде 8701 тауар позициясының тракторлары қозғалтқышының номиналды қуатын пайдалану туралы әңгіме жоқ.
«М» компаниясы ҚҚС-ты есепке жатқызу әдісімен төлеу бөлігінде Қазақстан Республикасының заңнамасы бұзылған жоқ деп есептейді. Осыған байланысты, кедендік тексеру актісінде баяндалған кеден органының «М» компаниясының ҚҚС - ты есепке жатқызу әдісімен төлеуді заңсыз пайдалануы туралы тұжырымдары дұрыс емес және негізделмеген, тексеру нәтижелері туралы хабарламадағы талаптар заңсыз болып табылады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде «М» компаниясы кеден органы шығарған 03.06.2022 ж. тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексере отырып, кеден органы ұсынған материалдарды зерттей отырып, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 393-бабына сәйкес (бұдан әрі – Кодекс) тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында кеден органдары тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында болғаны туралы кеден органдарында ақпарат болған кезде Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағындағы тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізе алады Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып.
Кодекстің 40-бабына сәйкес тауарларды жіктеу деп қарастырылатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, субпозицияларға және қосалқы субпозицияларға кезең-кезеңімен жатқызу түсініледі.
Тауарларды жіктеу негізгі критерийлер негізінде жүзеге асырылады:
1) тауар орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал.
Бұл ретте СЭҚ ТН түсіндірудің негізгі қағидаларын және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауар позицияларына, субпозицияларға ескертпелерді), сондай-ақ ерекше жіктеу мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарларды өңдеу дәрежесін ескере отырып, оларды тауар кіші субпозицияларына біржақты жатқызу қағидаты сақталады.
Кеден органы тауарларды шығарғанға дейін де, шығарғаннан кейін де кедендік декларациялау кезінде олардың дұрыс жіктелмегені анықталған жағдайда, кеден органы тауарларды жіктеуді жүзеге асырады. Бұл жағдайда кеден органы орындау үшін міндетті болып табылатын тауарларды жіктеу туралы шешім қабылдайды.
Қаралып отырған жағдайда «М» компаниясы 2020 жылғы сәуірде «Е» компаниясымен (Швейцария) жасалған 17.04.2020ж. бонустық техниканы жеткізу туралы шарт негізінде Қытайдан 24.04.2020ж. ТД бойынша ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастыра отырып және «John Deere 6135В тракторы» тауарын әкелуді жүзеге асырды № 67 бұйрыққа сәйкес есепке жатқызу әдісімен ҚҚС (3 008,7 мың теңге).
Өздігінен жүретін машинаның төлқұжатында – «John Deere 6135В тракторы» келесі техникалық сипаттамаларды көрсетеді:
- өндіруші ел – Қытай;
- шығарылған жылы – 2019;
- қозғалтқыш қуаты - 103 кВт/139 а.к.;
- қозғалтқыш көлемі - 4 500 см3.
ТД-ның 33 бағанында ЕАЭО СЭҚ ТН коды көрсетілген – 8701 94 100 9, «ауыл шаруашылығы жұмыстарына арналған тракторлар (бір осьті тракторларды қоспағанда) және орман шаруашылығына арналған тракторлар, доңғалақты тракторлар: 75 кВт-тан астам, бірақ 130 кВт-тан аспайтын: жаңа: басқалар».
Бұдан әрі кеден органы тауарларды шығарғаннан кейін «М» компаниясына қатысты кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 24.04.2020ж. ТД бойынша мемлекет бюджетіне нақты төлеу үшін ҚҚС есептелді.
«М» компаниясы мен кеден органы ұсынған құжаттар мен мәліметтерді зерделеу кезінде трактор қозғалтқышында қозғалтқыш моделінің нөмірі – 4045HCP11 және өздігінен жүретін машинаның паспортында көрсетілген қозғалтқыш нөмірі – «John Deere 6135В тракторы» қағылғаны анықталды.
Сондай - ақ, қозғалтқышта тегтер (ақпараттық тақтайшалар) бар, онда қозғалтқыш моделінің нөмірі – 4045HCP11 және номиналды қуаты - 99,3 кВт, 2 200 айн/мин.
«JOHN DEERE» өндірушісінің ресми сайтына сәйкес «JOHN DEERE 6135B» брендінің тракторларында 2 қозғалтқыш қуаты бар:
- номиналды қуаты 135 а.к. - 99 кВт;
- максималды қуаты 139 а.к. - 103 кВт.
ЕАЭО сәйкестік сертификатына № 1 қосымшаға (10 және 14-парақ) сәйкес № ЕАЭО BY/112 02.01. 042 02104 20.08.2019 ж. номиналды айналу жиілігінде «4045HCP11» моделі қозғалтқышының пайдалы қуаты 99,0 кВт және 2 200 айн/мин кезінде «John Deere 6135В» тракторының номиналды қуаты 99,3 кВт құрайды.
Бұдан басқа, «Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитетінің Қазақстандық стандарттау және метрология институты» РМКҚ кеден органының сұрау салуына сәйкес ГОСТ 8.417-2002 «ГСИ. Шама бірліктері» «ат күші бірлігінің қатынасы» 735,499 Вт, яғни 135 а.к. 99,3 кВт (135*735,5=99,3 кВт) тең.
Осылайша, жоғарыда көрсетілген құжаттар мен мәліметтерді ескере отырып, «John Deere 6135B» әкелінген трактор қозғалтқышының номиналды қуаты 99,3 кВт, яғни қозғалтқыштың номиналды қуаты 100 кВт дейін.
ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясының мәтініне сәйкес оған тракторлар (8709 тауар позициясының тракторларынан басқа) енгізіледі. ЕАЭО СЭҚ ТН Дүниежүзілік кеден ұйымының тауарларын сипаттау мен кодтаудың үйлестірілген жүйесіне және ТМД сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар номенклатурасына негізделеді.
ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясының «өзгелері, қозғалтқыш қуаты бар» кодсыз субпозициясындағы тракторларды бөлшектеу тракторлар қозғалтқыштарының қуаттылығына сүйене отырып жүзеге асырылады.
Бұл ретте Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 18.08.2015ж. № 100 шешіміне сәйкес өздігінен жүретін машина және басқа да техника түрлері паспортының бірыңғай нысаны және оны толтыру тәртібі бекітілгенін атап өткен жөн.
Өздігінен жүретін машинаның және басқа да техника түрлерінің паспортын толтыру тәртібіне сәйкес «қозғалтқыштың (қозғалтқыштардың) қуаты, кВт (а.к.)» - (15) жолында қозғалтқыштың (қозғалтқыштардың) номиналды қуаты (киловаттпен және ат күшімен) көрсетілуі тиіс.
Сондай-ақ, Дүниежүзілік кеден ұйымының үйлестірілген жүйесін қайта қарау жөніндегі Кіші комитеттің 43-ші сессиясының жұмыс құжаттарында, оның ішінде 8701 тауар позициясындағы тракторларды нақтылау мәселесі талқыланған, тек трактор қозғалтқыштарының номиналды қуаты туралы айтылады, ал бұл құжаттарда қозғалтқыштардың максималды қуаты туралы ақпарат жоқ.
Осылайша, жоғарыда көрсетілген құжаттар мен мәліметтерді ескере отырып, ЕАЭО СЭҚ ТН 8701 тауар позициясындағы тракторларды жіктеу кезінде жіктеу критерийі ретінде қозғалтқыштың номиналды қуаты қолданылады.
№ 67 бұйрыққа сәйкес тауарды декларациялау кезінде «М» компаниясы – «John Deere 6135B» тракторы (ЕАЭО СЭҚ ТН коды – 8701 94 100 9) ҚҚС төлеуді есепке жатқызу әдісімен, яғни мемлекет бюджетіне ҚҚС сомасын нақты төлемей жүзеге асырды.
Сонымен қатар, № 67 бұйрыққа сәйкес ҚҚС қуаты 100 кВт дейінгі 8701 94 100 9 тауар позициясының тракторларын қоспағанда, 8701 тауар позициясында жіктелетін тауарларға қатысты есепке алу әдісімен төленетінін атап өткен жөн.
8701 тауар позициясының тракторларын жіктеу кезінде тракторларды ЕАЭО СЭҚ ТН-нің қандай да бір кодына жатқызу критерийі қозғалтқыштың номиналды қуаты болып табылатынын, ал «John Deere 6135B» тракторының «4045HCP11» қозғалтқышының номиналды қуаты 99,3 кВт, яғни 100 кВт-тан аз екенін ескере отырып, «М» компаниясы ҚҚС-ты есептеу әдісімен заңсыз төледі сомасы 3 008,7 мың теңге.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.