Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығының (КТС) сомасын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «А» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2019ж.01.01. бастап 2022ж.28.03. аралығындағы кезеңде салықтың және (немесе) бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау мәселесі бойынша «А» Компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 1 529,1 мың теңге сомасында КТС, 77,2 мың теңге өсімпұл, 163,3 сомасында мың теңге ҚҚС, 15,5 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда КТС есептеу бөлігінде салық органының шешімін жоюды сұрайды және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда құрылтайшы 2017 жылдан бастап 2018 жылға дейін «А» Компаниясының кассасына тиісті шартпен ресімделген 372 120,0 мың теңге сомасында қайтарымсыз пайызсыз қаржылық көмек енгізгені көрсетілген.
«А» Компаниясының бухгалтерлік есебінде қаржылық көмек айналым қаражатын толықтыру үшін пайдаланылған 3387 «Өзге қысқа мерзімді кредиторлық берешек» шотында көрсетілген, бұл ретте 2019ж.01.01. жағдай бойынша 218 900,0 мың теңге сомасына құрылтайшы алдындағы берешек өтелді.
Бухгалтерлік есеп шоттары жоспарының өзгеруіне байланысты Құрылтайшы алдындағы берешек сомасы 5420 «Басқа операциялар бойынша қосымша төленген капитал» шотына ауыстырылды, ол бойынша ЖШС таратылған кезде берешек қалдығы 2 795,5 мың теңгені құрады.
Бұдан басқа, құрылтайшы «А» Компаниясын тарату кезеңінде 5 635,0 мың теңге сомасында салық төлеу үшін ақшалай қаражатты қосымша жарна салу туралы шешім қабылдады.
Шағымда құрылтайшының қосымша жарналары «Меншікті капитал» бөлімінде көрсетілген және «Жарғылық капитал» мен бөлінбеген пайдамен бірге құрылтайшыға тиесілі және «А» Компаниясының қызметін жүзеге асыруға жіберіледі.
Осылайша, «А» Компаниясы «Меншікті капитал» шоты бойынша ақша қаражаты құрылтайшыға тиесілі және 2017ж.25.12. Қазақстан Республикасы Кодексінің «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) 225-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жарғылық капиталға салым ретінде алынған мүлік құны салық салу мақсаттарында кіріс ретінде қарастырылмайды деп есептейді.
Бұдан әрі, шағымда контрагенттермен өзара есеп айырысу бойынша «А» Компаниясының 3 915,1 мың теңге сомасында дебиторлық берешегі бар екендігі көрсетілген, ол «А» Компаниясының пікірі бойынша Салық кодексінің ережелеріне сәйкес тексеру нәтижелері бойынша шегерімге жатқызылуы тиіс.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес, Салық кодексінің 229-бабын бұза отырып, «А» Компаниясының құрылтайшыға 8 430,5 мың теңге сомасындағы берешегі 2022 жылғы жылдық жиынтық кіріске енгізілмеген.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
«Жауапкершілігі шектеулі және қосымша серіктестіктер туралы» Қазақстан Республикасының 1998ж.22.04. № 220-I Заңының (бұдан әрі – Серіктестіктер туралы Заң) 39-бабының 1-тармағына сәйкес, егер жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің жарғысында өзгеше көзделмесе, қатысушылардың жалпы жиналысы қатысушылардың серіктестік мүлкіне қосымша жарналар енгізуі туралы шешім қабылдай алады.
Серіктестіктер туралы Заңның 39-бабының 3-тармағында жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің мүлкіне қатысушылардың қосымша жарналары оның жарғылық капиталының және серіктестікке қатысушылар үлестерінің мөлшерін өзгертпейтіні белгіленген.
Осылайша, аталған норма Серіктестіктер туралы заңда ЖШС мүлкіне қосымша жарналар жүзеге асырылатын жағдайлар айқындалады.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есепке Бухгалтерлік есепке деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі ҚР Бухгалтерлік есепке алу және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
2007ж.28.02. «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларына сайма-сай бекіту және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсету қамтамасыз етілуге тиіс.
Кешенді салықтық тексеру қызметінің тоқтатылуына байланысты «А» Компаниясының 2022ж.28.03. салықтық өтініші негізінде жүргізілгенін атап өткен жөн.
Қаралып отырған жағдайда, жалғыз қатысушының 2022ж.11.02. шешімінің хаттамасына сәйкес, салықтарды төлеу мақсатында құрылтайшы кассаға 5 635,0 мың теңге сомасында ақшалай қаражат жарнасын жүзеге асырды. Бұл операция бухгалтерлік есепте Дт 1010 «Кассадағы ақша қаражаты» және Кт 5420 «Басқа операциялар бойынша қосымша төленген капитал» шоты бойынша жүргізілді.
Кт 5420 «Басқа операциялар бойынша қосымша төленген капитал» шот карточкасының деректеріне сәйкес кезең басындағы қалдық (2022ж.01.01.) 5 635,0 мың теңге сомасында түскен жарналарды ескере отырып, 2 795,5 мың теңгені құрады, 2022ж.24.02. жағдай бойынша қалдық 8 430,5 мың теңгені құрады.
Осылайша, «А» Компаниясының мүлкіне енгізілген сома құрылтайшыға қайтарылмады (талап етілмеді).
Салық кодексінің 226 - бабының 1-тармағына сәйкес Салық кодексінің осы бабының 1) - 25) тармақшаларында көзделген салық төлеуші табыстарының барлық түрлері жылдық жиынтық табысқа енгізіледі.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағында егер сол бір кірістер кірістердің бірнеше баптарында көрсетілуі ықтимал жағдайда, көрсетілген кірістер жылдық жиынтық кіріске бір рет қосылады.
Егер осы бөлімнің 227-240 - баптарда, 7-бөлімнің 5 және 6-параграфтарында өзгеше белгіленбесе, осы бөлімнің мақсаттары үшін кірісті тану, күнін қоса алғанда, кірісті тану халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
Кірісті халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес тану кірісті осы Кодекске сәйкес айқындау және тану тәртібінен ерекшеленетін жағдайда, көрсетілген кіріс салық салу мақсаттары үшін осы Кодексте айқындалған тәртіппен есепке алынады.
Салық кодексінің 229-бабының 1-тармағына сәйкес міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріске мыналар жатады:
1) өзі бойынша кредитор салық төлеушіге оны орындау туралы талап етуді тоқтатқан мiндеттеменің мөлшері;
2) егер осы тармақшада өзгеше көзделмесе, салық төлеушi таратылған кезде таратудың салықтық есептілігі ұсынылған күні кредитор талап етпеген мiндеттеменің мөлшері жатады.
Салық кодексінің көрсетілген бабының 2-тармағында міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріске сомасы салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сәйкес төленуге тиісті міндеттемелер сомасына (қосылған құн салығының сомасын қоспағанда) тең екендігі белгіленген.
Сондай-ақ Салық кодексінің 225-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес салық салу мақсатында кіріс ретінде, оның ішінде жарғылық капиталға салым ретінде алынған мүліктің құны да қаралмайтынын көрсету қажет.
Серіктестіктер туралы Заңның 23-бабының 1-тармағына сәйкес ЖШС жарғылық капиталы құрылтайшылардың (қатысушылардың) салымдарын біріктіру жолымен құрылады.
Серіктестіктер туралы Заңның 26-бабының 2-тармағында ЖШС-нің жарғылық капиталын ұлғайту: ЖШС-нің барлық қатысушылары қосатын қосымша бара-бар салымдар; ЖШС-нің жарғылық капитал мөлшерін серіктестіктің өз капиталы есебінен, оның ішінде өзінің резерв капиталының есебінен ұлғайту; бұған қалған барлық қатысушылар келіскен жағдайда бір немесе бірнеше қатысушының қосымша салымдар салуы, серіктестік құрамына жаңа қатысушылар қабылдау (осы Заңның 22-бабы) арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.
Осылайша, егер ЖШС қатысушылары жарғылық капиталға қосымша салымдар енгізген кезде жарғылық капитал мөлшерінің ұлғаюына әкелетін болса, онда мұндай салымдардың құны кіріс ретінде қарастырылмайды.
Бұл жағдайда қосымша ақша жарналары жарғылық капиталға емес, «А» Компаниясының меншікті капиталына енгізілген.
Баяндалғанның негізінде, құрылтайшының «А» Компаниясының меншікті капиталына 8 430,5 мың теңге сомасындағы ақша қаражатының қосымша жарналарының сомасы «А» Компаниясының тарату салық есептілігін ұсыну күніне құрылтайшы талап етпегендіктен және бухгалтерлік есепте 8 430,5 мың теңге сомасындағы берешек есептелінеді, демек, 229-бабы 1-тармақтың 2) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің осы сома жылдық жиынтық кіріске тиісінше енгізіле отырып, міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріс деп танылуға жатады.
Осылайша, Салық кодексінің 229-бабы 1-тармағы 2) тармақшасының нормасын ескере отырып, 2022 жылғы жиынтық жылдық кірісті салықтық тексеру нәтижелері бойынша міндеттемелерді есептен шығарудан түскен кіріс сомасына 8 430,5 мың теңге мөлшерінде ұлғайту негізді болып табылады.
«А» Компаниясының 3 915,1 мың теңге сомасындағы дебиторлық берешектің болуы және тексеру барысында шегерімге жатқызу қажеттілігі туралы дәлелдеріне қатысты мыналарды көрсету қажет.
Шағымға қоса берілген «А» Компаниясының жалғыз құрылтайшысының 2022ж.25.02. шешіміне және 2022 жылғы айналым-сальдолық ведомосіне сәйкес сатып алушылар бойынша 3 915,1 мың теңге сомасындағы дебиторлық берешек 7210 «Әкімшілік шығыстар» шотына есептен шығарылды.
2022 жылғы КТС бойынша декларацияға «Жылдық қаржылық есептіліктің компоненттері туралы мәліметтер» 100.07-нысанының деректері бойынша қысқа мерзімді дебиторлық берешектің болуы туралы мәліметтер салық кезеңінің басында да, соңында да жоқ.
Салық кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес салық тексеруі аяқталғаннан кейін салық және бюджетке төленетін төлемдер сомаларын есептеуге, шығындарды азайтуға, резидент еместердің табыстарынан төлем көзінен ұсталған қосылған құн салығының және (немесе) КТС (ЖТС) асып кеткен сомаларын қайтаруға расталмайтын бұзушылықтар анықталған жағдайда. салық органы тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарады, ол Салық кодексінің 114 және 115-баптарына сәйкес белгіленген тәртіппен және мерзімдерде салық төлеушіге (салық агентіне) жіберіледі (табыс етіледі).
Бұл жағдайда, тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламада салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу салықтық тексеру актісінде көрсетілген негіздер (себептер) бойынша жүргізілді. Бұл ретте, шығыстарды шегерімге жатқызу бөлігінде 2019-2022 жылдардағы КТС (Н.100.00) бойынша салықтық тексеру мен декларация деректерінің арасында алшақтық анықталған жоқ.
Осылайша, Салық кодексіне сәйкес анықталған бұзушылықтар бойынша шығарылған тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым жасалады, ал салықтық тексеру нәтижелері бойынша шығыстарды шегерімге жатқызу бойынша бұзушылықтар анықталмаса, тиісінше, «А» Компаниясының аталған бөліктегі дәлелдері дұрыс емес болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша 2022 жылғы жиынтық жылдық табысты міндеттемелерді есептен шығарудан түскен табыс сомасына ұлғайту бөлігінде салықтық тексеру нәтижелері заңды деп танылды.