ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «В» Компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-аумақтық кірістер департаменті) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды - ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін 87 991,3 мың теңге сомасындағы түсімдерді және өсімпұл 10 222,8 мың теңге, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы сомасы 83 309,4 мың теңге және өсімпұл 12 650,0 мың теңге.
«В» Компаниясы кірістерді тану және 2020 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша бұрын есепке жатқызылған есепке жатқызудан 382 264,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС-ты алып тастау бөлігінде тексеру нәтижелері туралы хабарламаға сәйкес емес, сондай-ақ «С» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есепке жатқызудан ҚҚС-ты
Шағымда салық тексеруінің нәтижелері бойынша күмәнді міндеттемелер туындаған сәттен бастап үш жылдық мерзім өткен салық кезеңін анықтау мақсатында есептеу тауар берілген, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген күннен бастап жүргізілгені атап өтілді. Бұл ретте, салықтық тексеруге міндеттемелерді орындау мерзімінің аяқталу күнін айқындауға негіз болатын құжаттар ұсынылмағаны негіз болды.
Сонымен бірге, «В» Компаниясы Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – ҚР АК) 277-бабының 1-тармағына сәйкес, егер міндеттеме оның орындалған күнін немесе ол орындалуға тиіс уақыт кезеңін көздейтін немесе айқындауға мүмкіндік беретін болса, міндеттеме тиісінше осы күні, яғни осы күні орындалуға тиіс екенін хабарлайды. осындай кезеңдегі кез-келген сәт.
Бұл ретте, ҚР АК 386-бабы 1-тармағының нормаларымен шарт жасалған сәттен бастап күшіне енеді және тараптар үшін міндетті болады деп белгіленген.
Осылайша, «В» Компаниясының пікірі бойынша, егер шарт талаптарында міндеттемелерді орындау күні көзделсе, демек, үш жылдық мерзім ішінде сатып алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап есептеу қажет.
«В» Компаниясы «А» Компаниясымен азаматтық-құқықтық қатынастар шарттық міндеттемелермен реттелетінін көрсетеді.
Шағымда көлік қызметтерін көрсетуге арналған 04.01.2017ж. №46/1 шартқа және 26.12.2017ж. №1 қосымша келісімге сәйкес «А» Компаниясы 2017ж. кезеңінде «В» Компаниясына жалпы сомасы 337 433,6 мың теңге қызмет көрсетті, кредиторлық берешектің қалдығы 244 902,1 мың теңгені құрады.
Шарттың және қосымша келісімнің талаптарына сәйкес «В» Компаниясының кредиторлық берешегін төлеу тараптар міндеттемелерін толық орындағанға дейін, атап айтқанда 31.12.2020ж. дейін бөліктермен жүргізілуі мүмкін.
Сондай-ақ, «В» Компаниясы қосылу жолымен қайта ұйымдастыру нәтижесінде 29.04.2019ж. №135 талап ету құқығын беру шартына сәйкес 244 902,1 мың теңге сомасында көрсетілген кредиторлық берешек «N» Компаниясына берілгенін, талап қою мерзімі басталмағанын көрсетеді.
Автокөлік құралдарын және механизмдерді жалға алудың 04.01.2017ж. №2/8 жасалған шарты, сондай-ақ өнім беруші көрсеткен шартқа 27.12.2017ж. №1 қосымша келісім негізінде «A» Компаниясы 2017 жылы 209 377,7 мың теңге сомаға қызметтер көрсетті, кредиторлық берешек 182 310,3 мың теңге сомасында болды, ол мерзім ішінде төленуі тиіс. 31.12.2020ж. дейін.
Бұл ретте, көрсетілген кредиторлық берешек №135 талап ету құқығын беру шартына сәйкес «N» Компаниясына берілді, талап қою мерзімі келген жоқ.
04.01.2017ж. №46/6 тауар жеткізу және қызмет көрсету шартының, сондай-ақ 14.03.2017ж. №1 қосымша келісімнің негізінде «В» Компаниясының атына 2017 жылы 832 158,3 мың теңге сомасына құрылыс материалдары, Шарттың және оған қосымша келісімнің талаптарына сәйкес 480 574,7 мың теңге сомасына кредиторлық берешектің қалдығы сатылды, 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін төленуі тиіс.
Өз кезегінде, №135 талап ету құқығын беру шартына сәйкес көрсетілген сомаға кредиторлық берешек «N» Компаниясына берілді, талап қою мерзімі келген жоқ.
Осылайша, шағымда «А» Компаниясы алдындағы кредиторлық берешек 29.04.2019ж. жағдай бойынша 907 787,1 мың теңгені құрады, ол қосылу жолымен қайта ұйымдастыруға байланысты «N» Компаниясына берілді.
«В» Компаниясы заңды тұлғаның басқа заңды тұлғаға қосылуы біріктірілетін заңды тұлғаның мүлкін қосатын заңды тұлғаның мүлкіне қосу арқылы жүзеге асырылатынына назар аударады. Бұл ретте біріктірілетін заңды тұлғаның барлық құқықтары мен міндеттері өткізу актісіне сәйкес біріктіруші заңды тұлғаға ауысады.
Сонымен қатар, шағымда 23.07.2020ж. берешекті өтеу есебінен «В» Компаниясы «N» Компаниясына 300 000,0 мың теңге сомасына жер учаскесін сатқаны атап өтілді.
Осыған байланысты, Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 183-бабының нормаларына сәйкес талап қою мерзімі жер учаскесі өткізілген күннен бастап есептеледі.
«В» Компаниясы салықтық тексеру актісінде күмәнді міндеттемелер туындаған сәттен бастап үш жылдық мерзім өткен салықтық кезеңді айқындау мақсатында, тексеруге аяқталған күнді айқындауға негіз болатын құжаттардың ұсынылмауына байланысты, тауарды берген, жұмыстарды орындаған, қызметтерді көрсеткен күннен бастап есептелгені көрсетілгенін атап өтеді міндеттемелерді орындау мерзімі.
Бұл ретте, «В» Компаниясының пікірі бойынша Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 277-бабының 1-тармағында көзделген нормаға сәйкес, егер міндеттеме оның орындалған күнін немесе ол орындалуға тиіс уақыт кезеңін көздесе немесе айқындауға мүмкіндік берсе, міндеттеме осы күні, тиісінше, осындай кезең шегіндегі кез келген сәтте орындалуға жатады.
Өз кезегінде, Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 386-бабының 1-тармағына сәйкес шарт жасалған сәттен бастап күшіне енеді және тараптар үшін міндетті болады.
Осылайша, шартта міндеттемелерді орындау күні көзделуге негіз болған талаптар болған кезде үш жылдық мерзім ішінде сатып алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап есептеу қажет, өйткені орындау мерзімі шартта айқындалған.
Қосымша келісімдердің шарттарына байланысты, көлік қызметтерін көрсетуге арналған 04.01.2017ж. №46/1 шартқа, автокөлік құралдары мен тетіктерді жалға алу шартына 04.01.2017ж. №2/8 шартқа және тауарды жеткізу және қызметтерді көрсету шартына 2017ж.14.03. №46/6 шартқа көлік қызметтерін көрсетуге арналған 04.01.2017ж. №1 шартқа 26.12.2017ж. №1 04.01.2017ж., «В» Компаниясына жеткізілген тауарлар (қызметтер) үшін төлем мерзімі 31.12.2020ж. дейін белгіленді.
Бұл ретте, Салық кодексінің 230-бабы 2-тармағының 4) тармақшасында белгіленген нормалармен күмәнді міндеттемелер бойынша табыс сатып алынған тауарлардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) сатып алынған ЖҰЖ міндеттемесін орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде танылады.
Демек, Компанияның «В» пікірі бойынша 04.01.2017ж. №46/1, 04.01.2017ж. №2/8 және 04.01.2017ж. №46/6 шарттар бойынша талап қоюдың ескіру мерзімдері кірістерді күмәнді міндеттемелер ретінде тану үшін келген жоқ.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, Салық кодексінің 226-бабы 1-тармағының 6) тармақшасын және 230-бабы 1-тармағын бұза отырып, «В» Компаниясы «А» Компаниясымен 382 264,1 мың теңге сомасында өзара есеп айырысу бойынша туындаған күмәнді міндеттемелер бойынша табысты мойындамады және Салық кодексінің 405-бабы 1-тармағын бұза отырып, оған түзету енгізбеді. ҚҚС сомасы 69 343,3 мың теңге.
Шағымды қарау барысында анықталды.
Салық кодексінің 226-бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері оларға қосылған құн салығының және акциздің сомаларын, оның ішінде күмәнді міндеттемелер бойынша табысты қоспай жиынтық жылдық табысқа енгізіледі.
Салық кодексінің 230-бабы 1-тармағына сәйкес сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша, сондай-ақ Салық кодексінің 322-бабы 1-тармағына сәйкес айқындалатын, қызметкерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған және осы баптың 2-тармағына сәйкес есептелетін үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған міндеттемелер күмәнді деп танылады.
Алынған кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) бойынша күмәнді міндеттемелер бойынша табысқа алынған кредиттің (қарыздың, микрокредиттің) сомасы енгізілмейді.
Көрсетілген күмәнді міндеттемелер Салық кодексінің 10-бөлімінде айқындалған тәртіппен есепке жатқызудан алып тасталуға жататын ҚҚС-ты қоспағанда, салық төлеушінің жылдық жиынтық табысына енгізілуге жатады.
Салық кодексінің 230 - бабы 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес күмәнді міндеттеме бойынша табыс осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде: сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттемені орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап таныладымерзімі айқындалған; орындау мерзімі белгіленбеген, сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттеме бойынша тауар берілген, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген күннен бастап күшіне енеді.
Бұдан басқа, Салық кодексінің 405-бабы 1-тармағының негізінде, егер сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттеменің бір бөлігі немесе бүкіл мөлшері салық кодексінің 230-бабына сәйкес күмәнді деп танылса, онда бұрын есепке жатқызылатын ҚҚС сомасына азайту жағына қарай есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасына түзету жүргізіледі осындай тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша, ҚҚС-тан басқа, күмәнді міндеттеменің мөлшеріне сәйкес келетін мөлшерде, Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағының 2) және 3) тармақшалары негізінде бұрын есепке жатқызылатын болып танылған салық кодексінің 400-бабы
Осы тармақта көзделген түзету үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде жүргізіледі.
Осылайша, жылдық жиынтық табысқа табыстың барлық түрлері, оның ішінде күмәнді міндеттемелер бойынша табыс қосылады, бұл ретте Салық кодексінің 230-бабы 2-тармағына сәйкес есептелетін үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған, сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша туындаған міндеттеме күмәнді деп танылады, бұрын есепке жатқызылған ҚҚС азайту жағына қарай түзетуге жатады.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін көрсету қажет.
Қаралып отырған жағдайда «В» Компаниясы шағымға мынадай құжаттарды қоса берді:
- Көлік қызметтерін көрсетуге арналған 04.01.2017ж. №46/1 шарт және оған 26.12.2017ж. №1 қосымша келісім (бұдан әрі - №46/1 шарт);
- 04.01.2017ж. №46/6 тауар жеткізу және қызмет көрсету шарты және оған 14.03.2017ж. №1 қосымша келісім (бұдан әрі - №46/6 шарт);
- Автокөлік құралдары мен механизмдерді жалдау шарты 04.01.2017ж. №2/8 және оған 27.12.2017ж. №1 қосымша келісім (бұдан әрі - № 2/8 шарт);
– «А» Компаниясы (Цедент), «N» Компаниясы (Цессионарий) және «В» Кмпаниясы (Цессионар) арасында жасалған 2019 жылғы 29 сәуірдегі №135 талап ету құқығын беру шарты (бұдан әрі-беру шарты);
- өзара есеп айырысуларды салыстыру актілері және өзге де құжаттар.
Осылайша, «А» Компаниясы (Орындаушы) мен «В» Компаниясы (Тапсырыс беруші) арасында жасалған №46/1 Шарттың 2.2-тармағына сәйкес шарт бойынша көрсетілген қызметтер үшін төлемді «В» Компаниясы 5 (бес)жыл ішінде көрсетілген қызметтердің нақты көлемі үшін «А» Компаниясының есеп айырысу шотына ақша қаражатын аудару арқылы жүзеге асырады. «В» Компаниясы ресімделген көлік жөнелтпе құжаттарына, орындалған жұмыстардың актілеріне, шот-фактураларға қол қойған күннен бастап банктік күн ішінде жүзеге асырылады.
№2/8 шарт бойынша жалдау ақысы бойынша төлемдер төлем шотын алған сәттен бастап 5 (бес) банктік күн ішінде алдын ала төлеу арқылы жүзеге асырылады, №46/6 шарт бойынша төлем «А» Компаниясынан төлем шотын алған сәттен бастап үш банктік күн ішінде тауардың әрбір жеке партиясы үшін 100% алдын ала төлем шартымен жүргізіледі".
Сонымен қатар, жоғарыда көрсетілген шарттарға 14.03.2017ж. №1, 26.12.2017ж. №1 және 27.12.2017ж. №1 қосымша келісімдермен өзгерістер енгізілді, оларға сәйкес шарт бойынша көрсетілген қызметтер үшін төлемді «В» Компаниясы «А» Компаниясының есеп айырысу шотына ақшалай қаражатты аудару арқылы жүзеге асырады. «В» Компаниясы ресімделген көлік жөнелтпе құжаттарына, орындалған жұмыстар актілеріне, шот-фактураларға қол қойған күннен бастап 3 (үш) және 5 (бес) банктік күн, сондай-ақ төлем Тараптар Шарт бойынша өз міндеттемелерін толық орындағанға дейін бөліктермен жүргізілуі мүмкін.
Сондай-ақ, көрсетілген келісімдермен көрсетілген шарттардың қолданылу мерзімі 31.12.2020ж. дейін ұзартылды.
Жоғарыда көрсетілген шарттарға «А» Компаниясы тарапынан 14.03.2017ж. №1, 26.12.2017ж. №1 және 27.12.2017ж. №1 қосымша келісімдерге директор азамат К қол қойды, ал ҚР БСАЖ АЖ деректеріне сәйкес директор азамат Т болды (12.04.2014 ж. бастап 24.07.2018 ж. дейін), бұл ретте. К азаматы 25.07.2018 жылдан бастап директор болып табылады.
Сондықтан, қосымша келісімдер жасасу кезінде азамат К «А» Компаниясының басшысы болған жоқ, тиісінше, бұл келісімдер дәлел ретінде қабылдана алмайды.
Жоғарыда баяндалғанға байланысты, шағымды қарау барысында №46/1, №46/6 және №2/8 шарттардың талаптары бойынша «В» Компаниясы көрсеткен қызметтер және тауарларды жеткізу үшін ақы төлеу 3 (үш), 5 (бес) жұмыс күні ішінде көрсетілген қызметтердің нақты көлемі үшін "А" компаниясының есеп айырысу шотына ақша қаражатын аудару арқылы жүргізілетіні анықталды.бес) «В» Компаниясы ресімделген көлік жүкқұжаттарына, орындалған жұмыстардың актілеріне, шот-фактураларға қол қойған күннен бастап банктік күн.
Өзгеге беру шартына сәйкес «А» Компаниясы 29.04.2019ж.қалыптасқан 907 787,1 мың теңге сомасындағы өзінің кредиторлық берешегін «N» Компаниясына беретінін атап өткен жөн, ол «А» Компаниясы алдында осы Шартта көзделген талаптарда және тәртіппен өзі қабылдаған міндеттемелерді орындауға міндеттенеді. Бұл ретте, ҚР БСАЖ АЖ деректеріне сәйкес "N" компаниясы 16.09.2020ж. қайта ұйымдастыру жолымен «S» Компаниясына қосылды.
Өзгеге беру шартына сәйкес «А» Компаниясы «А» Компаниясы мен «В» Компаниясы арасында жасалған 04.01.2017жылғы №46/1, №46/6 және №2/5 шарттар бойынша талап ету құқығын «N» Компаниясына береді.
Бұдан әрі, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «А» Компаниясы «В» Компаниясының атына жеткізілетін тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) соңғы уақыт кезеңі 2017 жылғы 3-тоқсан болып белгіленді, бұл ретте көрсетілген өнім беруші алдындағы кредиторлық берешек 940 794,7 мың теңгені құрады.
Сондай-ақ, «В» Компаниясын өзгеге беру шартына сәйкес 940 794,7 мың теңге сомасындағы кредиторлық берешек «N» Компаниясына берілгенін, бұл ретте 23.07.2020ж. №102 жер учаскесін сатып алу-сату шартына сәйкес жоғарыда көрсетілген кредиторлық берешек сомасы 300 000,0 мың теңге сомасына азайтылғанын немесе 640 794,7 мың теңгені құрағанын атап өткен жөн оның ішінде ҚҚС сомасы 68 656,6 мың теңге.
Тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша табыс сомасы ҚҚС-сыз 572 138,1 мың теңге мөлшерінде айқындалды және 2020 жылғы 3 тоқсанда түзетуге жататын ҚҚС сомасы 68 656,6 мың теңгені құрады.
Бұл ретте, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, «В» Компаниясы 2020 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00 н.) «А» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша айқындалған күмәнді міндеттемелер бойынша 189 873,9 мың теңге сомасында кірісті, бұл ретте ҚҚС бөлігінде азаю жағына қарай түзетуді енгізді. 2020 жылдың 3 тоқсаны өткізілген жоқ.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2020 жылғы жылдық жиынтық табыс 382 264,1 мың теңге мөлшеріндегі күмәнді міндеттемелер бойынша табыс сомасына ұлғайтылды (572 138,1 - 189 873,9), 2020 жылдың 3 тоқсанында есепке жатқызылатын ҚҚС сомасына 69 343,3 мың теңге мөлшерінде немесе 686,7 мың теңгеге артық түзету жүргізілді.теңге (68 656,6 - 69343,3).
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі - ҚР АК) 178-бабының 1-тармағына сәйкес талап қоюдың жалпы мерзімі үш жылға белгіленетінін атап өткен жөн.
«В» Компаниясының шағымы бойынша дәлелді шешім қабылдау мақсатында уәкілетті орган Салық кодексінің 230-бабына сәйкес үш жылдық кезеңді есептеу мерзімін айқындау үшін ҚР АК 178-бабының 1-тармағын қолдануға қатысты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігіне сұрау салу жіберді.
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің жауабынан келіп шығатыны, ҚР АК 1-бабының 4-тармағына сәйкес бір тараптың екіншісіне әкімшілік немесе өзге де билік бағынысына негізделген мүліктік қатынастарға, оның ішінде салық және басқа бюджеттік қатынастарға, заңнамалық актілерде көзделген жағдайларды қоспағанда, азаматтық заңнама қолданылмайды.
Бұл ретте Салық кодексінің 230-бабында ҚР АК нормаларына сілтемелер жоқ.
Осыған байланысты, Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі ҚР АК 183-бабында белгіленген талап қою мерзімі туралы нормалар Салық кодексіне сәйкес күмәнді міндеттемелер бойынша табысты айқындау кезінде қолданылмауы тиіс екенін хабарлайды.
Осылайша, күмәнді міндеттемелер бойынша табыс салық кодексінің 230 - бабы 2-тармағының 1) - 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде танылады.
Салық кодексінің 230-бабының нормаларымен бұрын белгіленгендей, күмәнді міндеттемелер бойынша табыс күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең өткен салық кезеңінде танылады.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінде көрсетілгендей, күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең 2020 жылғы 3-тоқсанда аяқталды, бұл ретте тауардың "в" компаниясына соңғы келіп түсуі 2017 жылғы үшінші тоқсанда жүзеге асырылғаны негіз болды.
«Салық кезеңі ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімі» қосымшасына сәйкес (Н.300.07) ҚҚС бойынша декларацияға (Н.300.00) 2017 жылғы 1-4 тоқсанға «А» Компаниясы соңғы рет шот-фактураларды «А» Компаниясына жүктеді Компанияның мекен-жайы «В» 30.09.2017ж.
Көрсетілген факт, сондай-ақ «В» Компаниясы мен «А» Компаниясы арасындағы 2017 жылғы салыстыру актісінің деректерімен расталады.
04.01.2017ж. №46/1 көлік қызметтерін көрсетуге арналған шарт бойынша көрсетілген қызметтер үшін төлемді «В» Компаниясы ресімделген көлік жөнелтпе құжаттарына, орындалған жұмыстар актілеріне, шоттарға қол қойған күннен бастап 5 (бес) банк күні ішінде көрсетілген қызметтердің нақты көлемі үшін «А» Компаниясының есеп айырысу шотына ақша қаражатын аудару арқылы жүзеге асырады-текстурасы.
Автокөлік құралдары мен механизмдерді жалдау шарты бойынша 04.01.2017 ж. №2/8 жалдау ақысы бойынша төлемдерді «В» Компаниясы төлем шотын алған сәттен бастап 5 (бес) банктік күн ішінде алдын ала төлеу жолымен жүзеге асырады.
04.01.2017ж. №46/6 тауарды жеткізу және қызмет көрсету шарты бойынша төлем тауардың әрбір жеке партиясы үшін төлем шотын алған сәттен бастап 3 (үш) банктік күн ішінде 100% алдын ала төлем шартымен жүргізіледі.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, күмәнді міндеттеме бойынша табыс 2020 жылы, яғни үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде танылуға жатады.
Осылайша, 2020 жылғы күмәнді міндеттемелер бойынша кіріс сомасын 382 264,1 мың теңгеге ұлғайту және 68 656,6 мың теңге сомасындағы күмәнді міндеттемелер бойынша ҚҚС түзету (азайту) бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады, бұл ретте 686,7 мың теңге сомасындағы ҚҚС түзету (азайту) бөлігінде негізсіз болып табылады.
Шағымда 28.07.2016ж. «G» Компаниясымен (бұдан әрі - Тапсырыс беруші) жасалған шартқа сәйкес «В» Компаниясы (бұдан әрі-мердігер) 811 491,6 мың теңге сомасында объектіде құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізетіні көрсетілген.
Бұл ретте, 31.12.2020ж. жағдай бойынша жұмыс көлемінің қалдығы 201 974,5 мың теңге сомасында және 1-12, 1-23 осьтерінде құрылыс әзірлігі болмағандықтан және қайта мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысымен жобалау-сметалық құжаттаманы (бұдан әрі-ЖСҚ) түзету талап етілгендіктен, қазіргі уақытта игерілмеген.
Мәселен, ҚР АК 628-бабының талаптарына сәйкес, мердігер ретінде «В» Компаниясы Тапсырыс берушіге аяқталмаған объект бойынша ЖСҚ сәйкессіздігі туралы, Орындалатын жұмыстардың жарамдылығына және нәтижелерінің беріктігіне теріс әсер ететінін және осыған байланысты жұмыстарды мерзімінде аяқтаудың мүмкін еместігін ескертті. Нәтижесінде мердігер сараптаманың оң қорытындысымен ЖСҚ түзетілгенге дейін жұмысты тоқтата тұруға мәжбүр болды. Жобаның мемлекеттік сараптамасынан өту үшін Тапсырыс беруші объектінің 1-ші нүктесі бойынша ғимараттың қонуын өзгерткені, сондай-ақ жобалаушының паркингтің гидрооқшаулағыш қабатын орнату жөніндегі бастапқы шешімінің дұрыс болмауынан негіз болып табылады.
Сондай - ақ, 21.01.2019ж. мердігерлік Шартты орындау барысында қосалқы мердігер ұйым- «С» Компаниясы объект бойынша 124 368,2 мың теңге сомасына 30.12.2019ж. №274 шот-фактураны «В» Компаниясына қойды.
«В» Компаниясы құрылыс-монтаждау жұмыстарын 2019 жылы қабылдады, бұл №2 КС «орындалған жұмыстарды қабылдау актісі» нысанымен және КС-3 «орындалған жұмыстар мен шығындар құны туралы анықтама» нысанымен расталады. Бұл ретте Тапсырыс беруші жұмыстардың осы көлемін қабылдаған жоқ, осыған байланысты көрсетілген жұмыстар болашақ кезеңдердің шығыстарына жатады және Тапсырыс беруші қабылдағанға дейін «В» Компаниясының балансында көрсетіледі. Тапсырыс берушінің көрсетілген жұмыстарды қабылдауына қарай орындалған жұмыстардың сомасы ҚҚС салынатын айналымда көрсетілетін болады.
«В» Компаниясы Тапсырыс берушіге мәлімделмеген шығындарды "В" компаниясы құрылысы аяқталмаған объектінің қайта басталуына қарай көрсететініне назар аударады.
Осыған байланысты, шағымда Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағына сәйкес ҚҚС сомасы 13 324,2 мың теңге «В» Компаниясы заңды түрде есепке жатқызылғаны және көрсетілген бөліктегі тексеру нәтижелері бойынша хабарлама жойылуға жататыны көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен «В» Компаниясы Салық кодексінің 405-бабының 1-тармағын бұза отырып, «С» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша 13 324,2 мың теңге сомасында есепке жатқызылған ҚҚС-ты асыра бағалағаны жөн.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы есепке жатқызатын қосылған құн салығының сомасы, егер олар пайдаланылған немесе пайдаланылған болса, алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын ҚҚС сомасы болып танылады. сату бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын болады.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» 28.02.2007 жылғы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында регламенттелген, дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін, сондай-ақ бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы сондай-ақ Есеп саясаты.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1 және 4-тармақтарына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаздағы, сондай-ақ электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) жауапты адамдардың лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету және оның дұрыстығын (растығын) көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс рәсімделеді.
Осылайша, ҚҚС-ты сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша есепке жатқызу осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде жүргізіледі, олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын немесе пайдаланылатын жағдайда операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейді. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу жөніндегі талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына жауапты адамдардың лауазымының атауын, тегін, аты-жөнін және қолын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Салық кодексінің 404-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына және 1-тармағына сәйкес есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасын түзету осы бапта және осы Кодекстің 405-бабында белгіленген жағдайларда есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасын ұлғайту немесе азайту болып табылады.
Салық салынбайтын айналым мақсатында пайдаланылғандарды қоспағанда, есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасын азайту қосылған құн салығы бұрын салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша жүргізіледі, оның болуына байланысты салық төлеуші есепке бара-бар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке осы Кодекстің 407 және 408-баптарына сәйкес әдіс.
Демек, ҚҚС сомасын азайту жағына қарай түзету ҚҚС бұрын салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылмаған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша есепке жатқызылған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша жүргізіледі.
Қаралатын жағдайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «С» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша (құрылыс-монтаждау жұмыстары - паркингтер құрылысы (бұдан әрі – ҚМЖ)) 13 324,2 мың теңге сомасында 2019 жылдың 4 тоқсаны үшін есепке жатқызудан ҚҚС алынып тасталды.
«В» Компаниясы (Мердігер) «G» Компаниясымен (Тапсырыс беруші) 28.07.2016ж.жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасалғанын атап өткен жөн, оған сәйкес «В» Компаниясы объектінің жұмыстарын орындауға міндеттенеді, шарттың жалпы сомасы ҚҚС-мен 811 491,6 мың теңгені құрайды. Бұл ретте, шарт қол қойылған күнінен бастап күшіне енеді және 31.12.2016ж. дейін қолданылады.
Аталған шартқа №1 қосымшаға сәйкес шарт бойынша жеткізу мерзімі 2016 жылғы 20 желтоқсанға белгіленген, жеткізудің жоспарланған мерзімі - 2017 жылғы үшінші тоқсан.
Жоғарыда көрсетілген жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт 29.12.2016ж. қосымша келісімдерге сәйкес 31.12.2017ж. дейін ұзартылды, 17.11.2017ж. 31.12.2018ж. дейін ұзартылды және 21.11.2018ж. 31.12.2019 ж. дейін ұзартылды.
«В» Компаниясы салықтық тексеру жүргізу барысында да, алдын ала тексеру актісіне қарсылықты қарау барысында да шарттың мерзімін ұзартуды растайтын құжаттарды ұсынған жоқ.
Бұл ретте, жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарт шеңберінде «G» Компаниясы орындалған жұмыстардың актілері бойынша жұмыстар қабылдады және салыстырып тексеру актісіне сәйкес 29.09.2016ж. бастап 15.02.2019ж. аралығындағы кезеңде ҚҚС қоса алғанда жалпы сомасы 609 516,8 мың теңгеге төленді.
Жұмыстарды мемлекеттік сатып алу туралы шарттың 8.7 және 8.8-тармақтарымен айқындалғанын, оның ішінде Орындаушының Тапсырыс берушінің алдын ала жазбаша келісімінсіз осы Шарт бойынша өзінің міндеттемелерін біреуге толықтай да, ішінара да беруіне жол берілмейтінін көрсету керек.
Бұл ретте, қосалқы мердігерлер (бірлесіп орындаушылар) тартылған жағдайда «В» Компаниясы Тапсырыс берушіге осы Шарт шеңберінде жасалған барлық қосалқы мердігерлік шарттардың көшірмелерін ұсынады. Қосалқы мердігерлердің болуы «В» Компаниясын шарт бойынша материалдық немесе басқа жауапкершіліктен босатпайды.
Салықтық тексеруді жүргізу барысында салық органы «G» Компаниясына «В» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша құжаттарды ұсыну, сондай-ақ ҚМЖ жүргізген қосалқы мердігерлік ұйымдар бойынша ақпаратты ұсыну, құрылыстың басталу және аяқталу күні туралы сұрау салу жіберді.
Жоғарыда көрсетілген шарт бойынша ҚМЖ жүргізу кезеңінде "G" компаниясының жауабынан көрініп отырғандай, «В» Компаниясы қосалқы мердігерлік ұйымдарды тарту жөніндегі мәліметтерді ұсынбаған.
Сондай-ақ хатта шарт шеңберінде (29.09.2016ж. - 15.02.2019ж. аралығындағы кезеңде) жұмыстар көлемінен 811 491,3 мың теңге сомасына «G» Компаниясы орындалған жұмыстар актілері бойынша 609 516,8 мың теңге сомасына жұмыстар қабылдағандығы, бұл ретте 632 219,1 мың теңге төленгендігі, тиісінше, осы Шарт бойынша орындалмаған міндеттемелер сомасы шарт бойынша «В» Компаниясы тарапынан 201 974,5 мың теңге (811 491,3 - 609 516,8).
Бұдан әрі, салық органының ақпаратынан «С» Компаниясы 12.05.2020ж. «В» Компаниясының атына ESF электрондық шот – фактурасын жазып бергені көрінеді-051240005613-20200512-37009380 (түзетілген) айналым сомасына 111 037,7 мың теңге және ҚҚС сомасына 13 324,5 мың теңге, бұл ретте айналым жасалған күн - 30.12.2019г.
Шағымға қоса берілген 11.07.2022 ж. «В» Компаниясының хатына сәйкес, өз дәлелдерін растау ретінде, бұрын 29.07.2019ж. хатымен «В» компаниясы «G» Компаниясына жұмыстарды уақытша тоқтата тұру туралы хабардар етті.
Қазақстан Республикасы Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері агенттігі Төрағасының 02.05.2012ж. №170 бұйрығына (бұдан әрі – 02.05.2012ж. №170 бұйрық) сәйкес Тапсырыс беруші мен мердігер арасында орындалған құрылыс-монтаждау жұмыстары үшін есеп айырысу кезінде мынадай нысандарды қолдану қажет: орындалған жұмыстар көлемдерін қабылдау актісі; орындалған жұмыстарды қабылдау актісі; орындалған жұмыстар мен шығындардың құны туралы анықтамалар.
Бұйрықпен бекітілген нысандар, оның ішінде орындалған жұмыстар актісі (ҚМЖ) болмаған кезде «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» 28.02.2007 жылғы №234 ҚР Заңының (бұдан әрі - Заң) 7-бабының талаптарына сәйкес кәсіпорын дербес жасаған бастапқы құжаттар құрылыстағы орындалған жұмыстар фактісінің құжаттық куәлігі бола алады.
Демек, бұйрықпен бекітілген нысандар, оның ішінде құрылыс-монтаж жұмыстарын тапсыру-қабылдау актісі болмаған кезде, жоғарыда аталған заң нормаларына сәйкес ұйым дербес жасаған бастапқы құжаттар орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарын жүргізу фактісінің құжаттық дәлелі бола алады.
Бұл ретте орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде жұмыстар (көрсетілетін қызметтер) атауын және басқаларын қамтуға тиіс.
Осылайша, орындалған жұмыстар актісінің жоғарыда көрсетілген бекітілген нысаны осы жұмыстарды көрсету фактісін растайтын деректемелердің міндетті түрде көрсетілуін көздейді, оның негізінде осы шығыстардың салық салынатын айналыммен байланыстылығын растауға болады.
Бұл жағдайда, салық органы ұсынған 30.12.2019ж. №263 "техникалық ерекшелікке, тапсырмаға, жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындау кестесіне сәйкес олардың кіші түрлері бөлінісінде жұмыстар (көрсетілетін қызметтер) атауы" орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісінде (Р-1 нысан) орындалған жұмыстар актілерінің бір жолында көрсетілген объектідегі құрылыс.
Осылайша, 30.12.2019ж. №263 орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актісінде (Р-1 нысаны) және шот – фактураларда көрсетілген мәліметтер орындалған құрылыс-монтаждау жұмыстарының сипатын және осы жұмыстарды орындау барысында пайдаланылған материалдардың құнын ашпайды, сондай-ақ «Тапсырды (Орындаушы)» бағанында Қолтаңбаның толық жазылуы жоқ) "деген бағанда және" қабылдады (Тапсырыс беруші)" деген бағанда көрсетіледі.
Бұдан басқа, салықтық тексеру актісінен «В» Компаниясы 2019 жылғы КТС (100.00 Н.) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес осы шығыстар ағымдағы кезеңнің шығыстары ретінде танылғанын және 100.000.009 Н «Өзге де қызметтер мен жұмыстар» жолы бойынша 111 037,7 мың теңге сомасында шегерімдерде көрсетілгенін атап өту қажет.
Бұл ретте, салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген шығыстар кіріс алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығыстар ретінде шегерімдерден алынып тасталды.
«В» Компаниясы шағымда жоғарыда көрсетілген себептер бойынша көрсетілген шығыстарды шегерімдерден негізсіз алып тастау бөлігінде дәлелдер келтірмегенін атап өткен жөн.
Сонымен бірге, «В» Компаниясы шағымда бұл шығыстар болашақ кезеңдердің шығыстарына жататынын көрсетеді. (РБС).
Алайда, шағымды қарау барысында КТС бойынша декларацияның 100.00.019 IX жолында (100.00 Н.) «В» Компаниясы 2019ж. үшін жұмыстар мен қызметтердің құнын, РБС есепті салық кезеңінде танылған және тиісінше келесі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуы тиіс қорлардың өзіндік құнын көрсетпегені анықталды. «В» Компаниясының бұл шығындар РБС-ға жататындығы жөніндегі дәлелдері ауқатты емес болып табылады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде «В» Компаниясының «С» Компаниясымен өзара есеп айырысуы бойынша есепке жатқызудан ҚҚС-ты алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлік бойынша ҚҚС-ты тиісті есептеу негізделген болып табылады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік - процестік кодексінің 73-бабына сәйкес 03.08.2022ж. «В» Компаниясының атына алдын ала шешім жіберіліп, оған әкімшілік рәсімге қатысушы жазбаша қарсылық білдірді. «В» Компаниясының қарсылығында баяндалған дәлелдер шешім шығару кезінде қаралды.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша 686,7 мың теңге сомасында ҚҚС түзету (азайту) бөлігінде тексеру нәтижелері туралы шағым жасалған хабарламаның күшін жою, ал қалған бөлігінде шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.