Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «S» компаниясынан ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – «тоқылмаған материалдар» мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 13 532,1 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«S» компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, «S» компаниясы кедендік тексеру актісінде кеден органы «S» компаниясының тауарларға арналған декларациясының (бұдан әрі – ТД) бірі бойынша – «тоқылмаған материал» тауары бойынша - 0,40 АҚШ долларын/кг құрайтынын көрсетеді, ал ұқсас тауарды сол жөнелтушіден басқа ТД бойынша «S» компаниясы 0,45 АҚШ доллары/кг - КҚИ бойынша мәлімдейді.
Бұл жағдайды «S» компаниясы шарт бойынша ақша қаражаты алдын ала төлеммен жіберілетіндігімен түсіндіреді, алайда «S» компаниясына белгісіз себептермен тиеу кезінде тауар саны бойынша сәйкессіздік анықталды, осыған байланысты тауар болуға тиісті сомадан аз түсті, ал төлем жүк үшін көбірек мөлшерде өтті. Бұл ретте кедендік ресімдеу жөніндегі мамандар нақты төленген ақшалай қаражат пен ұсынылған тауардан келді. Келесі партияларда келісімді бұзбау мақсатында жеткізушілер алынбаған тауарды толық тиеді және ТД-да 0,39 АҚШ доллары/кг есебімен КҚИ көрсетті. Алайда кедендік тексеру актісінде кеден органы КҚИ бойынша 0,45 АҚШ доллары/кг тауар жеткізушінің қатесіне байланысты бірнеше рет мәлімделетінін көрсетпейді.
Бұл ретте «S» компаниясы ТД деректері бойынша әртүрлі компаниялар келісімшарт бойынша жеткізушілер болып табылатынын атап өтті. Осыған байланысты, көрсетілген мәліметтер шындыққа сәйкес келмейді және салыстыруға болмайды, өйткені келісімшарттар, жеткізу шарттары және әртүрлі заңды тұлғалармен келісімдер жеке болып табылады және логистика бойынша жеткізу контрагентін қоспағанда, бір-бірімен ешқандай байланысы жоқ.
Сондай-ақ кеден органының кедендік тексеру актісінде келісім-шарттарда жеткізілетін тауарға, санына, бағасына және басқаларына сілтемелер жоқ екенін көрсетеді, осыған байланысты кеден органы әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс қолданылмайды деп есептейді. «S» компаниясы кеден органының ұстанымымен келіспейді, өйткені келісім-шарттарға қосымшаларда тауарлардың атауы, құны, саны және сапасы көрсетілген.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 158-бабына сәйкес мәмілені сот жарамсыз деп тануы мүмкін. «S» компаниясының келісім-шарттары жарамсыз деп танылмады және кеден органы оларды жарамсыз деп тануға және назарға алмауға уәкілетті емес.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни осы тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін сатылған кезде олар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады, осы бапта белгіленген шарттар орындалған кезде.
«S» компаниясы өз тарапынан қандай да бір бұзушылықтарды байқамайды, осыған байланысты тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
«S» компаниясының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда «S» компаниясы жасалған келісімшарттар шеңберінде әртүрлі ассортименттегі тауарлар импортын жүзеге асырды.
Тауарларды декларациялау әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс мәлімдемесімен «ішкі тұтыну үшін тауарлар шығару» кедендік рәсімі бойынша жүргізілді (1 - әдіс), онда «тоқылмаған материалдар» тауары бойынша кедендік құны 0,40 АҚШ доллар/кг құрады.
Кедендік декларациялау кезінде тәуекел бейіндері іске қосылды, олардың нәтижелері бойынша тауар бойынша кедендік құн – «тоқылмаған материалдар» бірдей тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті (2-әдіс) қолдана отырып 0,40 АҚШ доллары/кг, 0,41 АҚШ доллары/кг және 0,45 АҚШ доллары/кг есебінен түзетілді.
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның нәтижелері бойынша «S» компаниясы бір келісімшарт шеңберінде импортталған «тоқылмаған материал» тауар құнын әртүрлі құн бойынша мәлімдейтінін анықтады.
Кедендік тексеру барысында кеден органы «S» компаниясының атына құжаттарды және (немесе) мәліметтерді, оның ішінде келісім-шарттар мен келісім-шарттарға толықтыруларды, оларға ілеспе құжаттармен бірге ТД, банк және төлем құжаттарын, бухгалтерлік құжаттарды, көлік құжаттарын, экспорттық декларацияларды, прайс-парақтарды, кеден органымен жасалған шарттарды ұсыну бойынша талап жолдады өкілдері мен құрылтай құжаттары.
Осы талап шеңберінде «S» компаниясы құрылтай құжаттарының, кеден өкілдерімен жасалған шарттардың, ресімделген ТД-ның көшірмелерін, келісім-шарттарды, есеп айырысу шоттарының болуы туралы банктен анықтамалар мен бұйрықтарды ұсынды.
Тексеру актісінде баяндалған ақпаратқа сәйкес, «S» компаниясы жөнелтуші елдің экспорттық декларацияларын, инвойстардың түпнұсқаларын және өндірушінің прайс-парақтарын, сондай – ақ әртүрлі құны бойынша мәлімделетін «тоқылмаған материалдар» – тауарын импорттаған жоқ.
Кеден органының кедендік құнды кемітуі туралы басқа да дәлелдер мен дәлелдер тексеру актісінде көрсетілмеген.
Кодекстің 479-бабына сәйкес уәкілетті орган шағымды қарау кезінде жоспардан тыс көшпелі кедендік тексеруді тағайындауға құқылы.
Қосымша тексерудің қорытындылары бойынша кеден органы кедендік тексеру актісін (бұдан әрі – қосымша тексеру актісі) шығарды.
Қосымша тексеру актісінен 2020-2021жж. кезеңінде 0,40 АҚШ доллары/кг есебінен «тоқылмаған материалдар» – тауарды декларациялау ДТ жалпы санының 96% - на келеді.
Бұл ретте қосымша тексеру барысында екінші деңгейдегі банк ұсынған мәліметтерді «АСТАНА-1» АЖ деректер базасымен салыстыру жүргізілді, оған сәйкес «S» компаниясының өнім берушілер алдында өтелмеген берешегі бар, ал келісімшарттардың бірі бойынша тауар берушінің пайдасына артық төлем бар.
Көрсетілген берешек бойынша «S» компаниясы өнім беруші алдындағы берешекті өтеу мүмкін емес екендігі туралы түсініктеме берді, өйткені Екінші деңгейдегі банк ақша/тауарлар қозғалысының анықтамасында СЭҚ-қа өзге қатысушылардың ТД көрсетілген.
Бұдан басқа, қосымша тексеру барысында «S» компаниясы олардың жоқтығы туралы алдыңғы тексеру актісінде көрсетілген құжаттарды ұсынды. Осылайша, «S» компаниясы толықтырулар мен қосымшалармен сыртқы экономикалық келісімшарттардың түпнұсқаларын, ерекшеліктерді, инвойстардың түпнұсқаларын ұсынды, бұл ретте жөнелтуші елдің экспорттық декларациялары ұсынылмады (келісімшарттардың талаптарында көзделмеген).
Сондай – ақ, қосымша тексеру барысында әр түрлі құны бойынша бір келісімшарт шеңберінде импортталған, өз растауын таппаған «тоқылмаған материалдар» – тауар бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеудің заңдылығы мәселесі қаралды, өйткені іс жүзінде тауарларды әкелу әр түрлі келісімшарттар бойынша жүзеге асырылды.
Қосымша кедендік тексерумен алдыңғы кедендік тексерумен баға ақпаратының көзі ретінде ең жоғары құны бар ұқсас тауар қолданылғаны анықталды, бұл Кодекстің 72-бабының нормаларына қайшы келеді.
Осылайша, қосымша тексеру нәтижелері бойынша «тоқылмаған материалдар» – тауар бойынша кедендік құнның кемітілуі расталмаған.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.