Кедендік даулар
Заңды тұлға
Өзге де кедендік мәселелер
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «М» компаниясынан аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы импортталған тауарларды декларациялау фактісін растау мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 425,6 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«М» компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, «М» компаниясы тексеру актісінде жазылған қорытындыларға сәйкес кеден органының лауазымды адамдары бухгалтерлік құжаттаманы, оның ішінде 1330 шот карточкаларын мемлекеттік кірістер органдарындағы деректермен салыстырып тексеру барысында ТД бойынша ресімделген тауарлар санының бухгалтерлік есептегі тауарлар қалдықтары бойынша деректермен сәйкессіздігін хабарлайды.
Бухгалтерлік есепті жүргізу қағидаларын (бұдан әрі - қағидалар), «қорлар» ХҚЕС (IAS) 2-бөлімін және «М» компаниясында есепке алу саясатын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 31.03.2015ж. № 241 бұйрығына сәйкес мүлікке түгендеу жүргізіледі.
Түгендеу нәтижелерінің негізінде есепте анықталған тауарлық-материалдық құндылықтардың артығы «ТМҚ кіріске алу» құжатымен, ал жетіспеушілік «ТМҚ есептен шығару» құжатымен тіркеледі.
Қоймадағы артық және жетіспеушілік мақалалардың ұқсастығы мен тауардың атауы, қоймалар арасындағы қозғалыс кезіндегі математикалық қателер, тұтынушыларға жөнелту, тауарларды сатып алушылардан қайтару, тауарларды бөлшектеу, түгендеу себептеріне байланысты мүмкін. Тексеру актісінің №1-қосымшасында санамаланған барлық тауар «М» компаниясына 2016, 2017, 2018 және 2019 жылдар бойы келіп түсті, кейбір тауарлар бойынша 2016 жылдың басында қалдықтар болған.
Сондай-ақ, «М» компаниясы 2020 жылы кейінгі түгендеу кезінде, оның ішінде 2019 жылы актілер бойынша кіріске алынған кейбір тауарлар бойынша жетіспеушілік анықталғанын атап өтті.
Тексеру актісінде «М» компаниясы тексеру актісіне №1 қосымшада көрсетілген тауардың шығу табиғатын растайтын құжаттарды ұсынбағаны көрсетілген. Тексеру кезеңіндегі барлық кедендік декларациялар ұсынылды.
Номенклатурасы мен саны бойынша барлық түсімдер тауарлар шығарылған ТД сәйкес және нақты бар болуына сәйкес қабылданды және қоймаларға кіріске алынды.
«М» компаниясы тексеру актісінде тексерушілер «қабылдау актілері» және «түгендеу актілері» ұғымдарын ауыстырды немесе дұрыс түсіндірмеді деп есептейді.
Одан әрі тауар қозғалысы кезінде: тауарды өткізу, қайтару, қоймалар арасындағы орын ауыстыру кезінде, 05.12.2018ж., 31.05.2018ж. және 22.11.2019ж. түгендеу жүргізу барысында түгендеу актілеріне сәйкес кіріске алынған артықтар анықталды, сонымен қатар артығымен қатар тауарлардың жетіспеушілігі де анықталды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде «М» компаниясы түгендеу нәтижесінде анықталған тауарлардың артығын - тауарларды кедендік шекара арқылы заңсыз өткізуді заңсыз деп тануды, себебі себептер шаруашылық және есеп қызметін жүргізу процесінде туындайтын мән-жайлар болуы мүмкін, ал кедендік тексеру актісінің нәтижелері негізсіз деп пайымдайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі-Кодекс) 393-бабына сәйкес – Кеден органдарында тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында орналасқандығы туралы ақпарат болған кезде, кеден органдары тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрған тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізуі мүмкін Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып жүзеге асырылады.
Кодекстің 89-бабының 3-тармағына сәйкес кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қою мерзімі шектеулермен ұштасқан кедендік әкелу баждарын, салықтарды төлеу бойынша жеңілдіктер қолданылған, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылған тауарларға қатысты осы баптың 2-тармағында көрсетілген төлеушілердің санаттарына қарамастан, бес жылды құрайды осы Кодекстің 202-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес осы тауарларды пайдалану және (немесе) оларға билік ету бойынша шаралар қабылдайды.
Қаралып отырған жағдайда «М» компаниясы 2016 жылдан бастап 2021 жылға дейінгі кезеңде Германиядан, Грузиядан, Польшадан және Түркиядан СЭҚ ТН - 30 және 38 тауар тобының тауарларын (диагностикалық зертханалық реагенттер) әкелуді жүзеге асырды, сондай-ақ медициналық талдауыштар үшін қосалқы бөлшектерді әкелу жүзеге асырылды.
Тауарлар «Тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 23.12.2008ж. №1229 қаулысына және «Тауарлар импортын қосылған құн салығынан босату ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 23.02.2018ж. № 267 бұйрығына сәйкес ҚҚС төлеуден босатыла отырып, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастырылды.
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы «М» компаниясына қатысты тексерілетін кезеңде Қазақстан Республикасының кеден заңнамасы нормаларының сақталуы тұрғысынан кедендік тексеру жүргізді.
Кодекстің 416-бабының 2-тармағына сәйкес кедендік тексеру кедендік декларацияда мәлімделген және (немесе) кеден органдарына ұсынылған құжаттарда қамтылған мәліметтерді және (немесе) кеден органына ұсынылған немесе Қазақстан Республикасының кеден және өзге заңнамасына сәйкес ол алған өзге де мәліметтерді құжаттармен және (немесе) деректермен салыстыруды білдіреді Қазақстан Республикасының кеден және өзге де заңнамасында белгіленген тәртіппен алынған шоттармен және өзге де ақпаратпен қоса бухгалтерлік есеп пен есептілікті ұсынады.
Тексеру нәтижелері бойынша кеден органының тексеруші тұлғалары «М» компаниясы тауар-материалдық құндылықтарды түгендеу жүргізген кезде 2018 және 2019 жылдары негізгі қоймада шетелдік өндірістің жекелеген тауарларының артығы анықталғаны, яғни қоймада тауарлардың саны кедендік декларациялар бойынша ресімделгеннен көп болғаны анықталды.
«М» компаниясы импортталған тауарлар мен 1330 бухгалтерлік есеп шоттарының санындағы айырмашылық «М» компаниясының қоймалары арасында тауарларды ішкі өткізу, сондай-ақ шаруашылық және есеп қызметін жүргізу процесінде туындайтын мән-жайлар есебінен қалыптасты деп есептейді.
Сондай-ақ, «М» компаниясы тексеру барысында да, шағымды қарау кезінде де тексеру актісіне қосымшада көрсетілген тауарлардың қоймаларда болуының заңдылығын растайтын құжаттарды, яғни тауарларды қашан және кімнен сатып алғанын, қандай ТД бойынша ресімделгенін не қандай да бір себептер бойынша артық тауарлардың пайда болғанын растайтын құжаттарды ұсынған жоқ.
Бұдан басқа, «М» компаниясы түгендеу нәтижесінде анықталған артық тауарларды кіріске алуға 05.12.2018ж. (тауарларды кіріске алу 05.12.2018ж.), 01.06.2019ж. (тауарларды кіріске алу 01.06.2019ж.) және 23.11.2019ж. (тауарларды кіріске алу 23.11.2019ж.) бұйрықтар шығарды.
Шетелдік өндіріс тауарларының артығын кіріске алған кезде «М» компаниясы осы жағдайларды растайтын құжаттарды көрсете отырып, осы артықтың пайда болуының нақты себептерін көрсетпеді.
Осылайша, тауарлардың модельдері мен артикулдары «М» компаниясы импорттайтын тауарларға толығымен ұқсас екенін, сондай-ақ «М» компаниясында артық тауарлардың ЕАЭО кедендік аумағында болуының заңдылығын растайтын құжаттардың жоқтығын ескере отырып, кеден органы артық тауарлардың кедендік құнын айқындау кезінде «М» компаниясы басқа ТД бойынша мәлімдеген бағалар негізінде резервтік әдісті қолданды.
Осылайша, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын есептеу заңды болып табылады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік - процестік кодексінің 73-бабына сәйкес «М» компаниясының атына 11.03.2022ж. алдын ала шешім жолданды, оған әкімшілік рәсімге қатысушы 15.03.2022ж. және 28.03.2022ж. жазбаша қарсылық берді. «М» компаниясының қарсылығында баяндалған дәлелдер шешім шығару кезінде қаралды.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.