Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың классификациясы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «D» компаниясынан кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды. Іс материалдарынан анықталғандай, кеден органы тауарларды – «бетон араластырғыштарды» (әртүрлі үлгідегі) жіктеудің дұрыстығына кедендік тексеру жүргізіп, нәтижесінде жалпы сомасы 2 104,8 мың теңгеге хабарлама берілді. «D» компаниясы кеден органының қорытындысымен келіспей, апелляциялық шағым түсіріп, онда кеден органының шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, «D» компаниясы кеден органының 8474 31 000 9 - СЭҚ ТН кодын 8474 31 000 1 – кодқа өзгерту жөніндегі шешімімен келісетінін хабарлайды, бірақ кедендік әкелу бажының ставкалары 5% мөлшерінде 8474 31 000 1 - СЭҚ ТН кодына қолданумен келіспейді. «D» компаниясының пікірі бойынша кедендік тексеру жүргізу кезінде 8474 31 000 1 - СЭҚ ТН коды бойынша кедендік әкелу бажы 0% құрайды.
Бұл ретте «D» компаниясы құжаттаманы ресімдеумен тауармен бірге алынған барлық қажетті құжаттар ұсынылған кеден өкілі айналысқанын және қаралатын тауар кедендік тазарту кезеңдерінен өткенін атап өтті.
«Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 46-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес нормативтік құқықтық акт (оның бір бөлігі немесе бөлігі), оның ішінде акт (оның бір бөлігі немесе бөлігі) қабылданған мерзім өткен жағдайда да өз қолданысын тоқтатады.
Сондай-ақ, осы заңның 43-бабына сәйкес нормативтік құқықтық актінің күші ол қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастарға қолданылмайды. Баптың 1-тармағының ережесінен ерекшеліктер нормативтік құқықтық актінің немесе оның бір бөлігінің кері күші оның өзінде немесе нормативтік құқықтық актіні қолданысқа енгізу туралы актіде көзделген, сондай-ақ соңғысы азаматтарға жүктелген міндеттерді алып тастаған немесе олардың жағдайын жақсартқан жағдайлар болып табылады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 77-бабы 2-тармағының 5-тармақшасына сәйкес жауаптылықты белгілейтін немесе күшейтетін, азаматтарға жаңа міндеттер жүктейтін немесе олардың жағдайын нашарлататын заңдардың кері күші болмайды. Егер құқық бұзушылық жасалғаннан кейін ол үшін жауапкершілік заңмен жойылса немесе жеңілдетілсе, жаңа заң қолданылады.
Баяндалғанның негізінде «D» компаниясы кедендік тексеру нәтижелері компанияның кедендік әкелу бажын қосымша есептеу бөлігіндегі құқықтарын бұзады деп есептейді.
Қазіргі уақытта құқық нормалары қолданылады, оларға сәйкес кедендік баж 0% – ды құрайды және заңнама нормаларына ұсынылған сілтемелерді негізге ала отырып, тауарларға арналған декларацияда (бұдан әрі - ТД) мәлімделген мәліметтерге өзгерістер (толықтырулар) енгізу туралы даулы шешім, кедендік тексеру актісі мен хабарлама құқыққа қарсы сипатта болады және Компанияның құқықтарын бұзады.
«D» компаниясы қазіргі уақытта қаралатын тауарларға қатысты 0% - ға тең кедендік әкелу бажы қолданылуы тиіс деп есептейді.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, «D» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін қарап, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 40-бабына сәйкес тауарларды жіктеу деп қаралатын тауарларды СЭҚ ТН бойынша нақты тауар позицияларына, субпозицияларға және кіші субпозицияларға кезең-кезеңімен жатқызу түсініледі.
Тауарларды жіктеу негізгі критерийлер негізінде жүзеге асырылады:
1) Өнім орындайтын функция;
2) тауар жасалған материал.
Бұл ретте СЭҚ ТН түсіндірудің негізгі қағидаларын және бөлімдерге, топтарға ескертпелерді (оның ішінде тауарлық позицияларға, субпозицияларға ескертпелерді), сондай-ақ ерекше сыныптау мәселелерін түсіндіретін қосымша ескертпелерді қолдану негізінде тауарларды өңдеу дәрежесін ескере отырып, тауарлық кіші субпозицияларға бір мәнді жатқызу қағидаты сақталады.
Кеден органы тауарларды шығарғанға дейін де, шығарғаннан кейін де кедендік декларациялау кезінде олардың дұрыс жіктелмегенін кеден органы анықтаған жағдайда тауарларды жіктеуді жүзеге асырады. Бұл жағдайда кеден органы орындау үшін міндетті болып табылатын тауарларды жіктеу туралы шешім қабылдайды.
Қаралатын жағдайда «D» компаниясы «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімімен орналастыра отырып, «бетон араластырғыштар» (әртүрлі модельдер) тауарларын әкелуді жүзеге асырды.
«D» компаниясы осы тауарларды кедендік декларациялау кезінде ТД-ның 33-бағанында 8474 31 000 9 – СЭҚ ТН коды мәлімделген, «Басқа бетон араластырғыштар немесе ерітінді араластырғыштар» сияқты (кедендік баж – 0%).
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы, оның ішінде «D» компаниясының СЭҚ ТН кодтарын мәлімдеуінің дұрыстығы мәніне кедендік тексеру жүргізді.
«D» компаниясы ұсынған өнім сипаттамасына сәйкес бетон араластырғыш – бетон мен басқа ерітінділерді дайындауға арналған мамандандырылған құрылыс машинасы. Бұл бетон комитенттері – цемент, құм, қиыршықтас және су құйылатын ашық жоғарғы контейнер. Араластыру арқылы құрылғы ерітіндіні дайындайды, ол арнайы механизмнің көмегімен ұсынылған контейнерге ыңғайлы құйылады. Барабандардың сыйымдылығы 70, 125, 140, 150, 180, 200 литр.
Тауарларды шығарғаннан кейін кедендік бақылау нәтижелері бойынша кеден органы тауарларды жіктеу туралы шешім шығарды, оған сәйкес «бетон араластырғыштар» (әртүрлі модельдер) тауарлары 8474 31 000 1 – тауарлық кіші қосалқы позицияда жіктелді, «220 В айнымалы ток кернеуі бар электр қозғалтқышымен жабдықталған, тиеу бойынша көлемі 200 л-ден аспайтын бетон араластырғыштар немесе ерітінді араластырғыштар» ретінде (кедендік баж-5%).
Бұл ретте «D» компаниясы кеден органының тауар кодын өзгерту жөніндегі шешіміне дау айтпайтынын атап өткен жөн.
Кедендік әкелу бажының мөлшерлемесіне қатысты.
Кодекстің 7-бабының 1-тармағында, егер одақ туралы Шартқа сәйкес Кодексте өзгеше белгіленбесе, кедендік операцияларды жасау және кедендік бақылауды жүргізу кезінде кедендік-тарифтік реттеу шаралары, тыйым салулар мен шектеулер, ішкі нарықты қорғау шаралары, Қазақстан Республикасының кедендік декларацияны немесе өзге де кедендік құжаттарды тіркеу күніне қолданыста болатын салық заңнамасы қолданылады деп белгіленген немесе Еуразиялық экономикалық одақ шеңберіндегі халықаралық шарттарда, Қазақстан Республикасының салық заңнамасында айқындалады.
«Еуразиялық экономикалық одақтың сыртқы экономикалық қызметінің бірыңғай тауар номенклатурасын және Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифін бекіту туралы» Еуразиялық экономикалық комиссия Кеңесінің 16.07.2012ж. №54 шешіміне (бұдан әрі – №54 шешім) сәйкес СЭҚ ТН кодына қатысты – 8474 31 000 1 кедендік әкелім бажының мөлшерлемесі қолданылады – 058С).
Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифіне ескертпеде 58С) – кедендік құнның 5% мөлшеріндегі кедендік әкелу бажының ставкасы Еуразиялық экономикалық комиссия №121 Алқасының 16.07.2019ж. –31.08.2021ж. шешімі күшіне енген күннен бастап қолданылады деп айқындалған қоса алғанда.
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 16.07.2019ж. №121 «Бетон араластырғыштар мен ерітінді қоспалауыштардың жекелеген түрлеріне қатысты Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифінің кедендік әкелу бажының мөлшерлемесін белгілеу туралы» шешімімен ЕАЭО СЭҚ ТН 8474 31 000 1 кодымен сыныпталатын бетон араластырғыштар мен ерітінді қоспалауыштардың жекелеген түрлеріне қатысты кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі белгіленді (№54 шешімге қосымша), осы шешім күшіне енген күннен бастап 31.08.2021ж. қоса алғанда кедендік құннан 5% мөлшерінде.
Сондай-ақ көрсетілген шешіммен Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифіне (№54 шешімге қосымша) мынадай өзгерістер енгізілді:
а) ЕАЭО СЭҚ ТН 8474 31 000 1 коды бар позиция «58С)» ескертпесіне сілтемемен толықтырылды.;
б) Еуразиялық экономикалық одақтың Бірыңғай кедендік тарифіне ескерту мынадай мазмұндағы 58-ескертпемен толықтырылды:
«58С) кедендік құнның 5% мөлшеріндегі кедендік әкелу бажының мөлшерлемесі Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 16.07.2019ж. №121 шешімі күшіне енген күннен бастап 31.08.2021ж. дейін қолданылады.
Кеден органы кедендік баждар мен салықтарды қосымша есептеуді ТД бойынша жүргізгенін атап өту қажет, оларды тіркеу кезеңі Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының №121 шешімінің қолданылу мерзімімен сәйкес келеді.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеуі заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.