Даудың түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы 20 549,3 мың теңге сомасындағы хабарламаға «В» Компаниясының апелляциялық шағымын алды және өсімпұлдар 3 168,3 мың теңге.
«В» Компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаға сәйкес келмейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
«В» Компаниясының шағымынан салықтық тексеру нәтижелері бойынша жекеше нотариуспен өзара есеп айырысу бойынша шығыстар шегерімдерден негізсіз алынып тасталғаны келіп шығады.
Шағымда салықтық тексеру барысында шығыстарды растайтын барлық қажетті құжаттар, атап айтқанда фискалдық чектер, шот-фактуралар, екінші деңгейдегі банктің үзінді көшірмелері, сондай-ақ орындалған жұмыстардың актілері ұсынылды, бұл жұмыстардың орындалғанын және көрсетілген қызметтер үшін төлемнің жасалғанын куәландырады.
«В» Компаниясы «А» Компаниясы, «В» Компаниясы және жекеше нотариус арасында жасалған 16.04.2019 жылғы тапсырма шартының 1.2-тармағының талаптарымен нотариус осы Шарттың 1.1-тармағында көрсетілген Борышкерлер тізіліміне сәйкес «В» Компаниясы (сенім білдірілген адам) берген борышкерлерге қатысты атқарушылық жазбаны, ал «В» Компаниясы (сенім білдірілген адам) берген борышкерлерге қатысты атқарушылық жазбаны «А» Компаниясы (сенім білдіруші) нотариусқа Сенім Білдірілген Адамның транзиттік шоты арқылы оның атқарушылық жазбаларды жүргізу жөніндегі қызметтерін төлеуге міндеттенеді.
Өз кезегінде, нотариус тарапынан қызметтерге ақы төлеу туралы талаптардың болмауына байланысты нотариус көрсетілген қызметтер үшін төлемді толық көлемде растайды.
Осылайша, «В» Компаниясының пікірі бойынша жоғарыда көрсетілген мән-жайлар табыс алуға бағытталған қызметке байланысты шығыстарды растайтын құжаттардың бар екенін куәландырады және шегерімге жатқызылуға жатады.
Сонымен қатар, шағымда нотариуспен өзара есеп айырысуды растауға қатысты қарсы тексеру жүргізілмегені көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен «В» Компаниясы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 25.12.2017 жылғы №120-VI Кодексінің (Салық кодексі) 242-бабының 1 және 3-тармақтарын бұза отырып, 2019 жылғы шығыстарды 102 746,6 мың теңге сомасында шегерімге жатқызғаны келіп шығады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 242 – бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, осы бапта және Салық Кодексінің 243-263-баптарында белгіленген ережелер ескеріле отырып, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты осындай шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде нақты жүргізілген шығыстар бойынша жүргізеді.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасымен белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» 28.02.2007 жылғы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі- бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасына сәйкес операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар бекіту және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсету қамтамасыз етілуге тиіс.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаздағы, сол сияқты электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер қамтылуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы тиіс, сондай-ақ Қазақстан Республикасының салық заңнамасының талаптарын сақтай отырып жасалған тиісті құжаттармен расталуы шартымен шегерімге жатқызылуға жатады.
Қаралып отырған жағдайда, салық органының ақпаратынан келіп шығатыны, салықтық тексеру барысында «В» Компаниясының атына 01.10.2021 ж. дейінгі мерзімде салықтық тексеру жүргізу үшін мынадай құжаттарды ұсыну туралы 25.08.2021 ж. талап қойылған.:
-03.04.2019 ж. - 07.08.2021 ж. аралығындағы КТС-ҚҚС алшақтықтары бойынша түсіндірме жазбалар;
- жылдар бойынша таратып жазудың салық тіркелімдері: 2019 ж.-2021 ж., (аталған қызметтерді, тауарларды және т. б. растайтын бастапқы бухгалтерлік құжаттар);
-2019ж. - 2020ж. салық кезеңінің соңындағы ТМҚ қалдықтары бойынша түсіндірме жазба;
- 1С Бухгалтерия қарау режимінде;
- қағаз тасымалдағыштағы айналым-сальдо ведомостары жылдар бойынша;
- жылдар бойынша таратып жаза отырып, салық тіркелімдері;
-жылдар бойынша жазып берілген және алынған шот-фактураларды тіркеу журналы;
-өнім берушілер, сатып алушылар бойынша бастапқы бухгалтерлік құжаттар: тауар-көлік жүкқұжаттары, шарттар, келісімшарттар, банктік, кассалық құжаттар, хаттар, хат алмасулар, шот-фактуралар, орындалған жұмыстар актісі, орындалған жұмыстар актісіне қолда бар қосымшалар, сәлемдемелерді қабылдау актілері, көрсетілген қызметтер туралы актілер, жобалар және көрсетілген қызметтер туралы өзге де құжаттар оның ішінде жасалған операцияның мақсаты, мақсаты, құрамы мен сипаты көрінеді; төлем құжаттары, шарттар, келісім-шарттар және т. б., айырмашылықтар бойынша түсіндірме жазбалар, 03.04.2019 ж. бастап 07.08.2021 ж. аралығындағы кезеңде кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты кірістер мен шығыстарды растайтын құжаттар.
Өз кезегінде, «В» Компаниясы салықтық тексеруге орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерін, шот-фактураларды, оның ішінде 2019 жылғы сәуір айына жұмыстарды (қызметтерді) орындауға «В» Компаниясының атына жекеше нотариус жазып берген жалпы сомасы 48 339,8 мың теңге және «АҚ банкі» АҚ үзінді көшірмесін ұсындыKaspi Bank» 20.05.2019 ж. - 29.07.2019 ж. аралығы
Сонымен бірге, «В» Компаниясының түсіндірме хатынан басқа бастапқы құжаттар жоқ екендігі көрінеді.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін көрсету қажет.
«В» Компаниясы шағымға «А» Компаниясының атына жалпы сомасы 102 746,7 мың теңгеге «В» Компаниясы жазып берген орындалған жұмыстардың актілері мен шот-фактураларды қоса берді.
Сондай-ақ шағымға жалпы сомасы 48 339,8 мың теңгеге «В» Компаниясының атына орындалған жұмыстар актілері мен шот-фактуралар қоса берілді.
Шағымға 16.04.2019 жылғы тапсырма шарты, бақылау-касса машинасының чектері, «KASPI BANK» АҚ банкінен үзінді-көшірме қоса берілді.
Тапсырма шартына қатысты 1.1-тармаққа сәйкес атап өткен жөн. Сенім білдірілген өкіл («В» Компаниясы) «А» Компаниясының (сенім білдіруші) атынан және оның есебінен Борышкерлер тізіліміне сәйкес сенім білдірілген өкілге берілген сенім білдірушінің борышкерлеріне қатысты тапсырма жасауға міндеттенеді, ал сенім білдіруші өз кезегінде осы шартта айқындалған талаптарда тапсырманы орындағаны үшін сенім білдірілген өкілге сыйақы төлеуге міндеттенеді.
1.2-тармақ негізінде. Нотариус 1.1-тармақта көрсетілген борышкерлер тізіліміне сәйкес сенім білдірілген адам берген борышкерлерге қатысты атқару жазбасын жүргізуге міндеттенеді. Ал сенім білдіруші нотариусқа Сенім Білдірілген Адамның транзиттік шоты арқылы оның атқарушылық жазбаларды жүргізу жөніндегі қызметтерін төлеуге міндеттенеді.
Аталған тапсырма шартында борышкерлер тізілімі - борышкерлердің сенім білдірілген өкілге электрондық пошта арқылы ұсынатын және сенім білдірілген адам мен сенім білдірілген адам қағаз жеткізгіште қол қоятын, нысаны осы Шартқа №1 қосымшада белгіленген электрондық кестелік нысаны деп айқындалған.
3.1-тармақтармен., 3.2., 3.3. Тапсырма шарты, оның ішінде сенім білдірілген адам борышкерлер тізілімін сенім білдірушіден осы Шартқа №1 қосымшада белгіленген нысан бойынша электрондық поштаға және тапсырманы орындау үшін қажетті қағаз жеткізгіштегі құжаттарды алған күннен бастап тапсырманы орындауға кірісетіні анықталды.
Сенім білдірушінің борышкерлер тізілімін сенім білдірілген өкілдің атына Жолдауы нақты борышкерлерге қатысты тапсырманы орындауға арналған тапсырыс болып табылады. Сенім білдіруші сенім білдірілген өкілге электрондық поштаға жіберетін борышкерлер тізілімі және қағаз жеткізгіштегі борышкерлер тізілімі сенім білдіруші мен сенім білдірілген адам арасында қол қойылған, осы Шарттың ажырамас бөлігі болып табылады.
Борышкерлер тізілімі жіберілгеннен кейін сенім білдіруші сенім білдірілген өкілдің сұрау салуы бойынша сенім білдірілген өкілге Нотариустың атқарушылық жазбасын (қарыз шартын, төлем тапсырмаларының көшірмелерін, берешекті есептеумен анықтама (қолма-қол, құжаттарды қабылдау-тапсыру актісіне қол қоя отырып) жасау үшін мынадай құжаттарды және борышкерлердің берешегіне қатысты өзге де құжаттарды ұсынады.
3.4-тармақтармен., 3.6. және 3.7. Тапсырма шарты 3.3-тармақта көрсетілген құжаттарды алғаннан кейін қарастырылған. осы Шарттың «В» Компаниясы сенім білдірушінің атынан әрбір борышкер бойынша қажетті құжаттар пакетін қалыптастырады және оны «Нотариат туралы» ҚР Заңының 14-1-тарауында белгіленген тәртіппен атқарушылық жазбаны жасау үшін нотариусқа береді.
Нотариус жасаған атқарушылық жазбалар «В» Компаниясына беріледі, ал «В» Компаниясы оларды нотариустан алған сәттен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде алынған атқарушылық жазбалардың түпнұсқаларын сенім білдірушіге жібереді.
«В» Компаниясы сенім білдірушінің сұрау салуы бойынша, осындай сұрау салу келіп түскен кезден бастап 5 (бес) жұмыс күнінен кешіктірмей, осы Шартқа №3 қосымшада белгіленген нысан бойынша нотариустар есепке алған атқарушылық жазбалар (электрондық түрде) бойынша есеп береді.
Демек, тапсырма шартының талаптарында «В» Компаниясы борышкерлердің тізілімін және тапсырманы орындау үшін қажетті құжаттарды, оның ішінде қағаз жүзінде алған күннен бастап тапсырманы орындауға кірісетіні анықталды.
Өз кезегінде, сенім білдірушінің Компанияға борышкерлер тізілімінің «В» мекен-жайына жіберуі нақты борышкерлерге қатысты тапсырманы орындауға тапсырыс болып табылады.
Бұл ретте, ал «В» Компаниясы әрбір борышкер бойынша қажетті құжаттар пакетін қалыптастырады және оны атқарушылық жазбаны жасау үшін нотариусқа береді, соның салдарынан сенім білдірушінің атына нотариустар оқыған атқарушылық жазбалар бойынша есеп береді.
Қаралып отырған жағдайда, ал «В» Компаниясы салық тексеруін жүргізу барысында да, шағымға да Шартқа сәйкес тапсырмаларды орындауға арналған өтінімдерді растайтын құжаттарды, сондай-ақ нотариустар жасаған атқарушылық жазбалар бойынша есепті ұсынбаған.
Бұдан басқа, тапсырма шартында осы тапсырма шартында айқындалған талаптарда тапсырманы орындағаны үшін «В» Компаниясына сыйақы сомасын айқындауға қатысты ақпарат жоқ.
«Нотариат туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (21.01.2019 ж.бастап редакциясында қолданыстағы) (бұдан әрі - Нотариат туралы Заң) 92-1 – бабының 1-2-тармақтарына сәйкес борышкерден ақшаны өндіріп алу немесе өзге де жылжымалы мүлікті талап ету үшін нотариус берешекті белгілейтін құжатқа атқарушылық жазба жасайтынын немесе тиісті қаулы беретінін көрсету қажет.
Бұл ретте, Нотариат туралы Заңның осы бабында: егер ұсынылған құжаттар борышкердің өндіріп алушы алдындағы берешегінің немесе өзге де жауапкершілігінің даусыздығын растаса; егер талап қоюға (арызға) құқық туындаған күннен бастап үш жылдан аспаса, атқарушылық жазба жасалатыны белгіленген.
Нотариустардың нотариаттық іс – әрекеттер жасау қағидалары «Нотариустардың нотариаттық іс-әрекеттер жасау қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 31.01.2012 ж. № 31 бұйрығымен (бұдан әрі-ҚР ӘМ бұйрығы) бекітілгенін көрсету қажет.
ҚР ӘМ Бұйрығының 222-тармағының негізінде өтініш берген кезде өндіріп алушы атқарушылық жазбаны жасау үшін негіз болып табылатын құжаттарды, сондай-ақ берешекті есептеуді ұсынады. Заңды тұлғаның атынан ұсынылатын берешек есебіне бірінші басшы және бас бухгалтер қол қояды.
Қаралып отырған жағдайда «В» Компаниясы салықтық тексеру жүргізу барысында да, шағымға да Нотариустың атқарушылық жазбаны жасағанын растайтын құжаттарды ұсынбаған.
Жоғарыда көрсетілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілеріне қатысты орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерінде "Ғылыми зерттеулер, маркетингтік, консультациялық және өзге де қызметтер туралы есеп туралы мәліметтер (күні, нөмірі, беттер саны)» бағаны көзделгенін атап өткен жөн, ол қызмет көрсету кезінде толтыруға жатады, аяқтау нысаны жазбаша түрде болады Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 20.12.2012 ж. №562 бұйрығына 50-қосымшада көзделген есеп.
Жоғарыда көрсетілгендей, «В» Компаниясы шағымға сенім білдірушінің атына жіберілетін нотариус жіберген атқарушылық жазбалар бойынша есепті қоса бермейді.
Сондай-ақ шағымға қоса берілген орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерінде қабылдаған (Тапсырыс беруші) қызмет туралы деректер, яғни лауазымы, қолы және Қолтаңбаның толық жазылуы, сондай-ақ Тапсырыс берушінің, яғни «В» Компаниясының мөрі жоқ, бұл Бухгалтерлік есеп туралы Заңның талаптарын бұзу болып табылады.
Бұдан басқа, орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) 28.04.2019 ж. №2, 28.04.2019 ж. №3 және 26.04.2019 ж. №4 актілеріне сәйкес (есепті кезең көрсетілмеген) көрсетілген қызметтердің жалпы құны 48 339,8 мың теңгені құрады.
Ал 2019 жылғы жеке табыс салығы бойынша декларацияға (240.00 н.) 240.01 «Жеке практикамен айналысатын адамдардың табыстары» қосымшасының деректеріне сәйкес 2019 жылғы сәуір айындағы нотариустың табысы 5 337,7 мың теңге сомасында көрсетілген, яғни жоғарыда көрсетілген орындалған жұмыстар (көрсетілген) актілерінде көрсетілген қызметтердің жалпы құны) салық есептілігінің деректеріне сәйкес келмейді.
Растаушы құжаттар ретінде қоса берілген саны 13 дана бақылау – касса машиналарының чектеріне (бұдан әрі-чектер) қатысты ақша қаражатының жалпы сомасы 2 882,2 мың теңге сомасында айқындалғанын атап өткен жөн.
Бұл ретте, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерінің деректеріне сәйкес атқарушылық жазбалардың саны 10 120 дана және басқа да нотариаттық іс-әрекеттер 22 289 дана құрайды.
Бұдан басқа, шот - фактуралардың деректеріне сәйкес «шарт (келісімшарт) бойынша ақы төлеу талаптары» бағанында «есеп айырысу шотына» көрсетілген, бұл ретте салық органының ақпаратына сәйкес «В» Компаниясы жекеше нотариустың атына қолма-қол ақшасыз есеп айырысу арқылы төлем жүргізген жоқ.
Жоғарыда көрсетілгендей, салықтық тексеруге де, шағымға да тапсырмаларды орындауға арналған өтінімдерді растайтын құжаттар, сондай-ақ нотариус жасаған атқарушылық жазбалар бойынша Есеп және қоса берілген чектердің «В» Компаниясының қызметімен байланысын растайтын өзге де құжаттар ұсынылмаған.
Тиісінше, «В» Компаниясының жалпы сомасы 48 339,8 мың теңге жоғарыда көрсетілген шығыстары 2019 жыл үшін шегерімге жатқызылмайды.
Шағымға жалпы сомасы 54 406,9 мың теңгеге «А» Компаниясының атына жекеше нотариус жазып берген орындалған жұмыстар актілерінің және шот-фактуралардың көшірмелері қоса берілді, олар да салықтық тексеруге ұсынылды.
Айта кету керек, «В» Компаниясы шағымға толықтырумен жалпы сомасы 54 406,9 мың теңгеге «В» Компаниясының атына жекеше нотариус жазып берген орындалған жұмыстар актілерінің және шот-фактуралардың көшірмелері қоса берілген.
Бұл ретте, Тапсырыс берушінің (жүк алушының) деректерін қоспағанда, шот – фактуралардың, орындалған жұмыстар (көрсетілген қызметтер) актілерінің нөмірі мен күні және өзге де деректемелер салықтық тексеруге де, шағымға да ұсынылған «А» Компаниясының атына жазылған деректерге сәйкес келеді.
Сонымен қатар, «В» Компаниясы шағымға қосымша көрсетілген шот – фактуралар және орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілері бойынша «А» Компаниясының орнына қызметтерді алушы бөлігінде түзетулер жүргізілгені атап өтілді.
Салық кодексінің 412 – бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасалған кезде салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген қосылған құн салығын төлеушілер шот-фактура жазып беруге міндетті.
Бұл ретте, Салық кодексінің 419 – бабының 1-тармағында түзетілген шот-фактура бұрын жазып берілген шот-фактураға өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушіні және (немесе) алушыны ауыстыруға әкеп соқпайтын қателерді түзету қажет болған жағдайда жазып беріледі.
Түзетілген шот-фактураны жазып берген кезде бұрын жазып берілген шот – фактура жойылады.
Жоғарыда көрсетілгендей, шот-фактураларда тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді беруші және (немесе) алушы бөлігінде түзетулер жүргізілді, бұл Салық кодексінің 419-бабы 1-тармағының талаптарын бұзу болып табылады.
Тиісінше, қызметтерді алушы «В» Компаниясы көрсеткен көрсетілген шот - фактуралар 54 406,9 мың теңге сомасындағы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар ретінде таныла алмайды.
Осылайша, көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, жекеше нотариуспен өзара есеп айырысулар бойынша құжаттар (орындалған жұмыстардың актілері, шот-фактуралар) операциялардың жасалу фактісі туралы анық куәландыра алмайды және осы операциялардың бухгалтерлік есепте барабар көрсетілуін қамтамасыз ете алмайды. Демек, көрсетілген құжаттар Қазақстан Республикасының Салық және бухгалтерлік Заңдарының ережелеріне сәйкес шығыстарды шегерімге жатқызу үшін негіз бола алмайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, «В» Компаниясының шегерімдерінен 2019 жылға арналған шығыстарды алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлігінде КТС тиісті есептеу негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағым жасалған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.